Prokuratura Krajowa

W związku z publikacją w „Gazecie Wyborczej” z dnia 29 czerwca 2026 r. pt. „Udział neosędziego w składzie to nie powód do uchylenia sprawy. Tak uważa Prokuratura Krajowa” należy wskazać, że przedstawione w niej informacje nie oddają w pełni rzeczywistych powodów, które legły u podstaw zajęcia stanowiska w przedmiocie braku przesłanek do wniesienia przez Prokuratora Generalnego kasacji nadzwyczajnej. W konsekwencji publikacja może prowadzić do błędnego odbioru motywów tego stanowiska.

Z treści artykułu można odnieść wrażenie, że prokuratorzy wykonujący obowiązki w strukturach Prokuratury Krajowej nie uwzględniają stanowiska prezentowanego przez Prokuratora Generalnego w kwestii nienależytej obsady sądów. Taki przekaz nie odzwierciedla jednak rzeczywistego sposobu procedowania tego rodzaju spraw. Każdy wniosek o wniesienie kasacji podlega indywidualnej, wnikliwej ocenie, dokonywanej z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, orzecznictwa Sądu Najwyższego, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz okoliczności konkretnej sprawy. 

Przed publikacją artykułu jego autor nie zwrócił się do Prokuratury Krajowej o przedstawienie stanowiska wobec zarzutów sformułowanych przez bohatera publikacji. W konsekwencji czytelnikom zaprezentowano obraz sprawy, który nie uwzględnia wszystkich istotnych okoliczności prawnych i faktycznych. Z tego względu zasadne jest odniesienie się do przedstawionych w artykule twierdzeń oraz wyjaśnienie pojawiających się w nim nieścisłości.

W postępowaniu karnym, którego dotyczy publikacja, wyrok skazujący w pierwszej instancji został wydany przez sędzię, która uzyskała nominację na pierwsze stanowisko sędziowskie z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Nominację tę poprzedziło jednak ukończenie w 2011 r. aplikacji ogólnej, w 2016 r. aplikacji sędziowskiej, złożenie z wynikiem celującym egzaminu sędziowskiego oraz odbycie asesury sądowej. Na stanowisko asesora sądowego została mianowana z dniem 24 września 2017 r., a więc przed zmianą modelu powoływania sędziów.

Osoby, które objęły pierwsze stanowisko sędziowskie z udziałem KRS ukształtowanej po 2017 r. wyłącznie z uwagi na obowiązujący wówczas model nominacyjny, znajdują się w odmiennej sytuacji niż sędziowie ubiegający się o awans przy udziale tego organu. Zarówno z orzecznictwa Sądu Najwyższego, jak i trybunałów międzynarodowych wynika, że sam udział nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa w procedurze powołania na pierwsze stanowisko sędziowskie nie stanowi samoistnej podstawy do uznania, iż sąd był nienależycie obsadzony. Ocena ta wymaga każdorazowo uwzględnienia całokształtu okoliczności związanych z procesem powołania oraz wpływu ewentualnych nieprawidłowości na spełnienie standardu prawa do sądu.

Od wyroku skazującego sądu pierwszej instancji apelacje wnieśli prokurator, oskarżony oraz jego obrońca. Po ich rozpoznaniu Sąd Okręgowy w K. w dniu 24 stycznia 2023 r., wyrokiem w sprawie o sygn. akt IV Ka 639/22 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się prokurator, który wniósł przewidzianą w art. 539a k.p.k. skargę na wyrok sądu odwoławczego.

Sąd Najwyższy rozpoznający skargę podzielił argumentację oskarżyciela publicznego przedstawioną na poparcie zarzutu dotyczącego braku podstaw do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III KS 23/23, uchylił zaskarżony skargą wyrok sądu okręgowego i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Treść rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego skutkowała wyeliminowaniem z obrotu prawnego wyroku Sądu Okręgowego w K. w sprawie o sygn. akt IV Ka 639/23. 

Należy przy tym podkreślić, że – wbrew twierdzeniom zawartym w artykule – Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt III KS 23/23 nie rozpoznawał skazania oskarżonego, lecz rozstrzygał wyłącznie kwestię zasadności uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd odwoławczy.

W związku z tym, że powyższe orzeczenie Sądu Najwyższego zostało wydane w składzie z udziałem sędziów powołanych na stanowiska z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., obrońca oskarżonego zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o rozważenie z urzędu zasadności wznowienia postępowania karnego. 

Sąd Najwyższy, orzekający w składzie z udziałem sędziów, w zakresie których nie występują żadne wątpliwości co do sposobu ich powołania, postanowieniem z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt III KO 103/23, stwierdził brak podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie wznowienia, podnosząc, że oczekiwane przez oskarżonego rozstrzygnięcie jest niedopuszczalne z mocy prawa. Wskazał, że wyrok z dnia 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt III KS 23/23, nie jest orzeczeniem prawomocnie kończącym postępowanie, lecz orzeczeniem uchylającym wyrok sądu odwoławczego i przekazującym sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Z tego względu orzeczenie to nie podlega zaskarżeniu w trybie nadzwyczajnych środków zaskarżenia. W konsekwencji zarzuty odnoszące się do nienależytej obsady składu orzekającego z mocy prawa nie mogły podlegać merytorycznej ocenie w tym postępowaniu.

Z tych samych przyczyn od wskazanego wyroku nie mogłaby zostać skutecznie wniesiona również kasacja w trybie art. 521 § 1 k.p.k., gdyż przepis ten dopuszcza jej wniesienie wyłącznie od prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie, którym rozstrzygnięcie w sprawie o sygn. akt III KS 23/23 nie jest.

Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, właściwy sąd okręgowy wyrokiem z dnia 5 lutego 2024 r. sygn. IV Ka 1350/23 zmienił wyrok skazujący wydany wobec oskarżonego, m.in. poprzez modyfikację opisu przypisanego mu czynu oraz podwyższenie wymierzonej kary grzywny. Dopiero to orzeczenie, jako prawomocnie kończące postępowanie w rozumieniu art. 521 § 1 k.p.k., mogło stanowić przedmiot ewentualnej kasacji.

Prokurator z Departamentu Postępowania Sądowego Prokuratury Krajowej rozpoznając wniosek obrońcy oskarżonego o wniesienie kasacji od tego orzeczenia z uwagi na podniesiony zarzut wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej w postaci nienależytej obsady sądu, ustaliła, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 5 lutego 2024 r., sygn. akt IV Ka 1350/23 został wydany w składzie trzech sędziów: dwojga sędziów Sądu Okręgowego, powołanych na stanowiska sędziowskie odpowiednio w 2002 i 2009 r., oraz sędziego Sądu Rejonowego delegowanego do orzekania w Sądzie Okręgowym, który nominację sędziowską otrzymał również w 2002 r. 

Wnioskodawca upatrywał zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej wyłącznie w okoliczności delegowania sędziego sądu rejonowego do orzekania w sądzie okręgowym. Stanowisko to nie znajduje jednak potwierdzenia w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Przyjmuje się w nim, że nie można a priori uznać, iż każdy sędzia delegowany – za swoją zgodą – przez Ministra Sprawiedliwości nie spełnia wymogu niezawisłości i bezstronności ani że sam fakt delegowania w każdym przypadku prowadzi do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Ocena w tym zakresie wymaga każdorazowo uwzględnienia okoliczności konkretnej sprawy. Pogląd ten został wyrażony m.in. w orzeczeniach Sądu Najwyższego o sygn. akt IV KS 22/25, II KK 539/24 oraz IV KS 41/24. 

Omyłka dotycząca nazwiska sędziego orzekającego w składzie sądu odwoławczego, zawarta w odpowiedzi prokuratora i wskazywana przez autora publikacji, miała charakter oczywistego lapsusu, o czym świadczy fakt, że we wstępnej części pisma skierowanego do obrońcy oskarżonego prokurator prawidłowo wskazała dane tego sędziego.

Nieścisła jest również zawarta w publikacji informacja, jakoby termin do wniesienia kasacji na korzyść oskarżonego był – także w niniejszej sprawie – ograniczony do jednego roku. Ograniczenie wynikające z art. 524 § 3 k.p.k. odnosi się bowiem wyłącznie do kasacji wnoszonych na niekorzyść oskarżonego, natomiast nie znajduje zastosowania do kasacji wywodzonych na jego korzyść.

Na marginesie należy wskazać, że prokurator, która opracowała stanowisko o braku podstaw do wniesienia kasacji w przedmiotowej sprawie, od 15 lat pełni służbę na najwyższym szczeblu organizacyjnym prokuratury. Stanowisko prokuratora Prokuratury Generalnej objęła w 2011 r. w wyniku postępowania konkursowego. Po zniesieniu Prokuratury Generalnej kontynuowała służbę w Prokuraturze Krajowej, która przejęła jej zadania w ramach zmienionej struktury organizacyjnej prokuratury


Dział Prasowy
Prokuratury Krajowej