Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Jaworze

W 2026 r., podobnie jak w roku ubiegłym, hasło kampanii Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) brzmi: „Unmasking the appeal – countering nicotine and tobacco addiction”, co podkreśla konieczność ujawniania mechanizmów marketingowych przemysłu nikotynowego oraz przeciwdziałania ich wpływowi, zwłaszcza na dzieci i młodzież.

Powszechne używanie wyrobów nikotynowych jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia publicznego – szczególnie dla dzieci i młodzieży. Rynek oferuje wiele różnych produktów, w tym: papierosy tradycyjne, papierosy ręcznie skręcane, e-papierosy, tytoń podgrzewany, fajki tradycyjne, fajki wodne i woreczki nikotynowe.

W ostatnich latach bardzo popularne wśród młodzieży stały się e-papierosy. Wielu rodziców nie zdaje sobie sprawy, że ich dzieci sięgają po te produkty, bo często przypominają pendrive’y, długopisy, kosmetyki czy inne gadżety.

Wbrew popularnym mitom, e-papierosy nie są bezpieczne. W większości zawierają nikotynę – silnie uzależniającą substancję, która wpływa negatywnie na rozwijający się mózg nastolatka. W ich składzie znajdują się również szkodliwe substancje chemiczne, które mogą powodować podrażnienia dróg oddechowych, obniżenie odporności, a także zaburzenia koncentracji i nastroju.

Co to są e-papierosy?

E-papieros  - to wyrób, który może być wykorzystywany do spożycia za pomocą ustnika pary zawierającej nikotynę lub pary niezawierającej nikotyny, lub wszystkie elementy tego wyrobu, w tym kartridże, zbiorniki i urządzenia bez kartridża lub zbiornika; papierosy elektroniczne mogą być jednorazowego użytku albo wielokrotnego napełniania za pomocą pojemnika zapasowego lub zbiornika lub do wielokrotnego ładowania za pomocą kartridżów jednorazowych.

Co mogą zawierać e-papierosy?

E-papierosy nie są bezpieczną alternatywą dla tradycyjnych papierosów. Aerozole wytwarzane przez e-papierosy mogą zawierać toksyczne substancje, takie jak:

• glikol propylenowy i glicerynę roślinną, które w drogach oddechowych wykazują działanie toksyczne;
• benzopiren – może wydzielać się podczas procesu podgrzewania glikolu propylenowego czy gliceryny, wykazuje działanie rakotwórcze;
• aldehyd octowy –  może wydzielać się podczas procesu podgrzewania glikolu propylenowego czy gliceryny, substancja rakotwórcza, działająca szkodliwie na wątrobę;
• akroleinę – wydziela się po podgrzaniu liquidu do około 100 - 200 stopni Celsjusza, może wywoływać nowotwory płuc, ma działanie drażniące dla skóry, dróg oddechowych i oczu;
• nikotynę – uzależniającą substancję psychoaktywną;
• aceton – działający drażniąco na skórę;
• syntetyczne aromaty i związki smakowe np. diacetyl – prowadzący do poważnych chorób płuc;
• a także substancje psychoaktywne, takie jak CBD, czyli kannabidiol, związek występujący w konopi.

Skala problemu – dane epidemiologiczne

Jak podają badania GYTS z 2022 r. :

• 11,7% polskiej młodzieży w wieku 13-15 lat pali tradycyjne papierosy;
• 22,3% polskiej młodzieży w wieku 13-15 lat używa papierosów elektronicznych;

co wskazuje na rosnącą popularność e-papierosów jako alternatywy dla tradycyjnego palenia w tej grupie społecznej.

Jak e-papierosy wpływają na zdrowie?

Używanie e-papierosów może nieść za sobą szereg niekorzystnych zmian w organizmie osób, które z nich korzystają, oraz narażonych na bierne wdychanie, np.:

• podrażnienie oczu, błony śluzowej gardła i jamy ustnej;
• kontaktowe zapalenie skóry, oparzenia;
• EVALI – ostre uszkodzenie płuc charakterystyczne dla użytkowników e-papierosów;
• krwawienie do pęcherzyków płucnych;
• zarostowe zapalenie oskrzelików;
• wzrost ryzyka zachorowania na nowotwory.

Ponadto używanie e-papierosów może wiązać się z:

• zaburzeniami koncentracji, pamięci i nastroju;
• większym prawdopodobieństwem sięgnięcia po tradycyjne papierosy w przyszłości;
• zwiększonym ryzykiem uzależnienia od nikotyny, nawet przy sporadycznym używaniu.