Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Jaworze

Choć nie da się całkowicie zapobiec rakowi jajnika, profilaktyka odgrywa ważną rolę. Regularne badania, takie jak USG transwaginalne, oraz czujność wobec nietypowych objawów – to narzędzia, które warto wykorzystywać. Wczesne wykrycie zmian zwiększa szanse na skuteczne leczenie. Warto obserwować swoje ciało i nie bagatelizować nawet pozornie błahych dolegliwości.

Rak jajnika – co to za choroba?

Nowotwór jajnika jest jednym z najczęstszych nowotworów narządów rodnych kobiety. Raka jajnika najczęściej stwierdza się u pacjentek pomiędzy 50. a 70. rokiem życia, choć bywa on rozpoznawany również u młodszych kobiet.

Rak jajnika jest spowodowany nieprawidłowym i nieustającym wzrostem komórek nowotworowych. Wywodzą się one z komórek znajdujących się wewnątrz i wokół jajników oraz jajowodów.

Wyróżnia się dwa rodzaje nowotworów jajnika:

nabłonkowy, który jest częściej rozpoznawany

nienabłonkowy, który jest rzadziej rozpoznawany.

Biorąc pod uwagę rokowanie i wzrost, wyróżniamy dwa typy:

typ I rozwija się z nowotworów łagodnych lub o granicznym stopniu złośliwości – częściej jest wykrywany na początkowym etapie

typ II występuje częściej niż typ I, ma charakter złośliwy i szybko rozwija się w otrzewnej – zazwyczaj jest rozpoznawany w mocno zaawansowanym stadium.

Czynniki ryzyka raka jajnika

Czynnikami ryzyka nazywamy pewne uwarunkowania, o których wiadomo, że zwiększają prawdopodobieństwo rozwinięcia się choroby. Jednak występowanie czynnika ryzyka u kobiety nie oznacza, że rak jajnika na pewno się u niej rozwinie.

Wśród głównych czynników ryzyka wymienia się:

wiek powyżej 50 lat

przebycie menopauzy

rak jajnika w rodzinie

odziedziczone nieprawidłowe geny (BRCA1 i BRCA2) – 15% wszystkich zachorowań

stymulacja owulacji

niepłodność, bezdzietność

endometrioza

nadmierna masa ciała

palenie papierosów

cukrzyca.

W jaki sposób objawia się rak jajnika?

Rak jajnika ma początkowo bezobjawowy przebieg i dlatego wykrywa się go zwykle w zaawansowanych stadiach. Dolegliwości dają o sobie znać, zazwyczaj dopiero gdy zmiana ma kilka cm.

Objawy, które mogą wskazywać na rozwój choroby, to:

krwawienia z pochwy

ból w podbrzuszu

problemy z oddawaniem moczu (przez ucisk wywierany przez guz na sąsiednie narządy, np. drogi moczowe czy układ pokarmowy)

objawy gastryczne, takie jak: wzdęcia, powiększenie obwodu brzucha, uczucie pełności, odbijanie, zaparcia lub biegunki

uczucie ciągłego zmęczenia.

U osób z zaawansowanym rakiem jajnika poza obecnością guza w jajniku może występować:

płyn w jamie brzusznej

podwyższone stężenie antygenu CA-125.

Jak zapobiegać chorobie?

Pacjentki z grupy wysokiego ryzyka wystąpienia raka jajnika powinny poddać się badaniu genetycznemu na obecność mutacji genów BRCA1 i BRCA2. Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania przez nie na raka jajnika, zaleca się im obustronne wycięcie przydatków po zakończeniu planów rozrodczych.

Do głównych działań profilaktyki nowotworowej zalicza się:

prowadzenie prozdrowotnego trybu życia

ograniczenie czynników ryzyka

regularne wizyty ginekologiczne (w tym wykonywanie USG przezpochwowego).

Ryzyko wystąpienia raka jajnika zmniejszają m.in.:

antykoncepcja hormonalna

karmienie piersią

wycięcie jajników i jajowodów

wycięcie macicy.

W leczeniu chorych na raka jajnika ważne jest wydłużenie czasu bez objawów choroby i zapewnienie chorej podczas długotrwałego leczenia odpowiedniej jakości życia. – Rak jajnika, mimo stałego postępu, jaki dokonuje się w zakresie diagnostyki i terapii nowotworów, nadal pozostaje chorobą o złym rokowaniu. Najczęściej dotyka kobiety w siódmej dekadzie życia, chociaż wśród moich pacjentek są także młode osoby. W terapii raka jajnika dążymy do maksymalnego wydłużania czasu remisji. Szczególnie dobre efekty osiągamy w przypadku pacjentek z BRCA-zależnym rakiem jajnika, kiedy możliwe jest zastosowanie leczenia podtrzymującego efekty dotychczasowej chemioterapii, leczenia inhibitorami PARP. Wiąże się to z koniecznością wykonania badania molekularnego, najlepiej z wykorzystaniem sekwencjonowania nowej generacji na wczesnym etapie diagnozy – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Wiesława Bednarek, Klinika Ginekologii i Ginekologii Onkologicznej SPSK 1 w Lublinie, Sekretarz Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej. Rak jajnika nie bez powodu postrzegany jest jako cichy i podstępny zabójca. Brak wczesnych objawów i skutecznej profilaktyki sprawiają, że większość pacjentek trafia do lekarza w stadium zaawansowanym z rozsiewem na inne narządy. Wtedy też szanse na odzyskanie zdrowia zdecydowanie maleją. W ostatnich latach mogliśmy być świadkami przełomu w leczeniu tego nowotworu. A co za tym idzie, wzrosła świadomość raka jajnika zarówno wśród lekarzy, jak i samych pacjentek. Bo świadomość = życie!