Marzec - Miesiącem Świadomości Raka Jelita Grubego
16.03.2026
W 2008 roku Parlament Europejski ustanowił marzec jako Miesiąc Świadomości Raka Jelita Grubego. Rak jelita grubego to jeden z najczęściej występujących nowotworów zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn.
Często rozwija się bezobjawowo, dlatego ważna jest profilaktyka oraz regularne badania kontrolne, pozwalające wykryć nowotwór we wczesnym stadium zwiększając tym samym szanse na wyleczenie. Dzięki badaniom profilaktycznym możliwe jest obniżenie ryzyka zachorowania na raka jelita grubego, a także skuteczne leczenie już istniejących, bezobjawowych nowotworów we wczesnym stadium choroby.
„Blue march” to nazwa ogólnoświatowej kampanii edukacyjnej mającej promować badania profilaktyczne
w kierunku raka jelita grubego. Eksperci przekonują – im wcześniej zdiagnozujemy nowotwór, tym większa jest szansa na jego wyleczenie.
Do czynników zwiększających ryzyko rozwoju nowotworu zalicza się: wiek, niezdrowa dieta, otyłość
i brak aktywności fizycznej, palenie tytoniu i spożycie alkoholu, choroby zapalne jelit, a także uwarunkowania genetyczne.
W wykrywaniu raka jelita grubego dużą rolę odgrywają badania przesiewowe, do których zalicza się:
badanie na krew utajoną w kale, które powinno być wykonywane co 12 miesięcy u osób po 50 roku życia. Badanie to pozwala zmniejszyć umieralność na raka jelita grubego o ok. 16% a pozytywny wynik badania jest zawsze jednoznacznym wskazaniem do wykonania kolonoskopii,
kolonoskopia, czyli badanie endoskopowe, które powinno się wykonywać co 10 lat po ukończeniu 40 roku życia. Badanie to oprócz możliwości dokładnej oceny budowy ścian jelita grubego pozwala również usunąć niewielkich rozmiarów polipy oraz pobrać wycinek podejrzanych zmian do badania histopatologicznego.
Objawy raka jelita grubego
Niestety nowotwór ten długo rozwija się bezobjawowo. To bardzo niebezpieczny nowotwór, gdyż
w początkowej fazie może nie dawać żadnych objawów. Zależą one od lokalizacji i stopnia zaawansowania nowotworu. Wszystkie niepokojące symptomy chorobowe mogące sugerować nowotwór jelita grubego czy odbytu powinny przekonać do szybkiej kontroli u lekarza.
Najczęstsze objawy raka jelita grubego to:
bóle brzucha
zmiana rytmu wypróżnień
krew w stolcu
osłabienie ogólne
niedokrwistość bez innych objawów ze strony przewodu pokarmowego
utrata masy ciała i osłabienie
W Polsce działa Program Badań Przesiewowych Raka Jelita Grubego, w którym osoby bez objawów klinicznych mogą skorzystać z bezpłatnej kolonoskopii przesiewowej. To badanie umożliwia wykrycie raka we wczesnym stadium lub zmian przedrakowych, takich jak polipy, które można usunąć w trakcie badania, zanim przekształcą się w nowotwór. Nie potrzebne jest skierowanie – wystarczy zgłosić się do placówki realizującej program.
Program jest dla osób w wieku:
od 50 do 65 lat,
lub od 40 do 49 lat, jeśli u najbliższych krewnych pacjenta, rozpoznano nowotwór jelita grubego oraz u osób, które nie miały wykonywanej kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat.
