Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Jaworze

Czym jest PrEP?

PrEP (ang. Pre-Exposure Prophylaxis) to profilaktyka przedekspozycyjna polegająca na przyjmowaniu leków antyretrowirusowych przez osoby niezakażone HIV, które znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka zakażenia. Celem PrEP jest uniemożliwienie wirusowi HIV namnażania się w organizmie w przypadku kontaktu z patogenem.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) doustna profilaktyka PrEP jest wysoce skuteczną metodą zapobiegania zakażeniom HIV, pod warunkiem regularnego i zgodnego z zaleceniami stosowania. Powinna być elementem kompleksowej profilaktyki, obejmującej również testowanie w kierunku HIV i innych zakażeń przenoszonych drogą płciową oraz edukację zdrowotną.

Przed rozpoczęciem stosowania PrEP konieczna jest konsultacja lekarska, wykonanie badań diagnostycznych oraz wykluczenie istniejącego zakażenia HIV. Osoby korzystające z tej formy profilaktyki pozostają pod regularną opieką medyczną.

Czym jest PEP?

PEP (ang. Post-Exposure Prophylaxis) to profilaktyka poekspozycyjna stosowana po potencjalnym narażeniu na zakażenie HIV. Polega na przyjmowaniu leków antyretrowirusowych po kontakcie z materiałem mogącym zawierać wirusa HIV, np. po zakłuciu igłą, kontakcie z zakażoną krwią lub innym zdarzeniu związanym z ryzykiem transmisji wirusa.

Celem PEP jest zmniejszenie ryzyka rozwoju zakażenia poprzez zahamowanie namnażania wirusa na bardzo wczesnym etapie. Skuteczność tej metody zależy od jak najszybszego rozpoczęcia leczenia po ekspozycji oraz przestrzegania zaleceń lekarskich.

W przypadku podejrzenia narażenia na HIV należy niezwłocznie skontaktować się z placówką specjalistyczną lub oddziałem chorób zakaźnych, gdzie możliwa jest ocena ryzyka oraz podjęcie decyzji o wdrożeniu profilaktyki poekspozycyjnej.

PrEP i PEP – najważniejsze różnice

PrEP (profilaktyka przedekspozycyjna):

• stosowana przed potencjalnym narażeniem na zakażenie HIV;
• przeznaczona dla osób HIV-ujemnych znajdujących się w grupie zwiększonego ryzyka zakażenia;
• polega na regularnym przyjmowaniu leków antyretrowirusowych zgodnie z zaleceniami lekarza;
• wymaga wcześniejszych badań diagnostycznych i regularnych kontroli medycznych;
• stanowi element długoterminowej profilaktyki HIV.

PEP (profilaktyka poekspozycyjna):

• stosowana po potencjalnym kontakcie z wirusem HIV;
• przeznaczona dla osób, u których doszło do jednorazowego zdarzenia niosącego ryzyko zakażenia;
• polega na przyjmowaniu leków antyretrowirusowych po ekspozycji na materiał potencjalnie zakaźny;
• jest działaniem interwencyjnym wymagającym pilnej konsultacji medycznej;
• ma na celu zmniejszenie ryzyka rozwinięcia się zakażenia HIV po narażeniu.

 

Zalecenia dotyczące PrEP (profilaktyki przedekspozycyjnej)

• PrEP powinna być stosowana wyłącznie po konsultacji lekarskiej i przeprowadzeniu odpowiednich badań diagnostycznych, w tym testu w kierunku HIV.
• Należy przyjmować leki zgodnie z zaleceniami lekarza, ponieważ skuteczność PrEP zależy od przestrzegania zaleceń terapeutycznych.
• Osoby stosujące PrEP powinny regularnie zgłaszać się na wizyty kontrolne i wykonywać badania w kierunku HIV oraz innych zakażeń przenoszonych drogą płciową.
• PrEP nie zastępuje innych metod profilaktyki. Zalecane jest równoczesne stosowanie bezpieczniejszych zachowań seksualnych oraz regularne testowanie.
• W przypadku wystąpienia działań niepożądanych lub problemów zdrowotnych należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

Zalecenia dotyczące PEP (profilaktyki poekspozycyjnej)

• Po potencjalnym narażeniu na zakażenie HIV należy jak najszybciej zgłosić się do placówki medycznej lub oddziału chorób zakaźnych w celu oceny ryzyka zakażenia.
• PEP może być stosowana po sytuacjach takich jak kontakt z potencjalnie zakażoną krwią, zakłucie igłą niewiadomego pochodzenia lub inne zdarzenia związane z ryzykiem zakażenia HIV.
• O rozpoczęciu profilaktyki poekspozycyjnej decyduje lekarz po ocenie rodzaju i stopnia narażenia.
• Należy bezwzględnie przestrzegać zaleceń dotyczących przyjmowania leków i zgłaszać się na wizyty kontrolne.
• Po ekspozycji wskazane jest wykonanie badań kontrolnych zgodnie z harmonogramem ustalonym przez personel medyczny.

Ważne

Zarówno PrEP, jak i PEP są skutecznymi elementami nowoczesnej profilaktyki HIV, jednak powinny być stosowane pod opieką specjalisty oraz jako część kompleksowych działań profilaktycznych obejmujących edukację zdrowotną, regularne testowanie oraz ograniczanie zachowań zwiększających ryzyko zakażenia.

 

Podsumowanie:
PrEP chroni przed zakażeniem HIV jeszcze przed potencjalnym kontaktem z wirusem, natomiast PEP jest stosowana po sytuacji, w której mogło dojść do narażenia na zakażenie.

Pamiętaj

PrEP i PEP nie chronią przed innymi zakażeniami przenoszonymi drogą płciową. Nadal istotne znaczenie mają bezpieczne zachowania seksualne, regularne testowanie oraz edukacja zdrowotna. Wczesne wykrycie zakażenia HIV pozwala na skuteczne leczenie i prowadzenie normalnego życia.

Źródła:

• Ministerstwo Zdrowia, „Profilaktyka i testowanie w kierunku HIV”.
• Krajowe Centrum ds. AIDS, „Ulotka dotycząca profilaktyki przedekspozycyjnej (PrEP)”.
• World Health Organization (WHO), „Pre-exposure prophylaxis (PrEP)”.