Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Jaworze

Wirusy brodawczaka ludzkiego (ang.: human papillomavirus - HPV) należą do szerszej rodziny tzw. wirusów brodawczaka (dotychczas sklasyfikowano ponad 200) występujących także u innych gatunków. Z punktu widzenia zagrożenia chorobotwórczego dla człowieka największą rolę odgrywają tzw. anogenitalne genotypy HPV. Zaliczane są do najczęściej występujących u człowieka infekcji przenoszonych drogą kontaktów płciowych.
Szacuje się, że rocznie na świecie dochodzi do ok. 300 mln nowych zakażeń HPV u ludzi, które w ogromnej większości są bezobjawowe, nie wywołują żadnych zmian chorobowych i ulegają samowyleczeniu.
Ryzyko zetknięcia się z zakażeniem wirusem oceniane jest na kilka do kilkudziesięciu procent w ciągu życia człowieka, w zależności od regionu geograficznego. Zakażenia są przenoszone przez osoby obojga płci. Do zakażeń HPV dochodzi głównie drogą kontaktów seksualnych. Mimo to, zakażeń nie należy rozpatrywać w kategorii choroby wenerycznej.
Układ odpornościowy u większości zakażonych eliminuje wirusa w ciągu kilku lat, jednak u kilku, kilkunastu procent może dojść do rozwoju zmian chorobowych różnych narządów.
Zakażenia HPV mogą wywoływać zarówno choroby o łagodnym przebiegu, jak i nowotwory złośliwe.
Schorzenia łagodne
Do schorzeń łagodnych wywoływanych przez HPV (najczęściej genotypy 6 i 11) należą:
•    brodawki płciowe, czyli kłykciny kończyste
•    nawracająca brodawczakowość krtani.
Kłykciny kończyste występują dość często, szczególnie u osób z niedoborami odporności, stosujących leki immunosupresyjne i sterydowe. Nie stanowią zagrożenia onkologicznego, ale są dość uciążliwe dla chorujących, trudne w leczeniu i często nawracają.
Nawracająca brodawczakowatość krtani jest rzadką chorobą występującą głównie u młodych osób. Chociaż nie stanowi ona zagrożenia onkologicznego, to jest bardzo trudna w leczeniu. Bardzo często nawraca w krótkim czasie i w wyjątkowych przypadkach może stanowić zagrożenie dla życia z powodu obturacji (zatkania) dróg oddechowych.
Szczepienia dla dzieci w wieku 9-14 lat
Zaszczep dziecko przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).
Szczepionka jest bezpłatna dla dziewcząt i chłopców w wieku od 9 roku życia do ukończenia 14 lat. Możesz zapisać dziecko przez Internetowe Konto Pacjenta oraz aplikację mojeIKP.

Szczepienia przeciw HPV chronią przed nowotworami
Najczęstszym nowotworem złośliwym wywoływanym przez HPV jest rak szyjki macicy. Uważa się, że jest to nowotwór związany z tym zakażeniem w blisko 100% przypadków. Jego rozwój trwa długo – nawet ponad 10 lat i jest poprzedzony powstawaniem tzw. stanów przedrakowych szyjki macicy.
 
Zmiany te mogą być skutecznie wykrywanie w badaniach przesiewowych opartych na cytologii lub coraz częściej w oparciu o nowej generacji, jeszcze bardziej skuteczne, badania molekularne, czyli tzw. testy HPV.
Aktualnie stosowane badania powinny wykrywać 14 genotypów wirusa odpowiedzialnych za rozwój stanów przedrakowych i raka szyjki macicy (oznaczonych jako: 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68).
Nawet zaawansowane stany przedrakowe szyjki macicy mogą i powinny być skutecznie leczone, co zapobiega zachorowaniu na raka tego narządu.
Badania naukowe wskazują także, że HPV jest odpowiedzialny za rozwój:
•    ok. 64-100% stanów przedrakowych i nowotworów pochwy
•    90% nowotworów odbytu
•    30% nowotworów prącia
•    ok. 15-30% nowotworów sromu.
HPV wywołuje także część zachorowań na:
•    nowotwory głowy
•    nowotwory szyi (jamy ustnej, nosogardzieli, nasady języka, migdałka i gardła).
Ocenia się, że na świecie ok. 690 tys. (a w Polsce ponad 3 tys) zachorowań na nowotwory jest związanych z zakażeniami HPV.
Wśród tych chorób zdecydowanie największym problem dla pacjentek i zdrowia publicznego w Polsce jest rak szyjki macicy.

Szczepienie, które chroni przed rakiem
Zaszczep dziecko przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV). Od 1 września w każdej przychodni POZ możesz bezpłatnie zaszczepić przeciw HPV dziecko, które skończyło 9 lat, a nie skończyło 14 lat
Szczepienia przeciw wirusowi HPV zapobiegają przede wszystkim rakowi szyjki macicy oraz innym nowotworom (rak odbytu, sromu, pochwy), które może powodować wirus brodawczaka ludzkiego (HPV).
Szczepić dziecko należy, zanim może mieć kontakt z wirusem.
Najpierw program bezpłatnych szczepień przeciw HPV obejmował dziewczęta i chłopców, którzy skończyli 11 lat, a jeszcze nie mieli 14. urodzin. Od 1 września 2024 r. można zaszczepić dzieci tuż po 9. urodzinach.
Nadal szczepionka 2-walentna Cervarix przeciw HPV jest bezpłatna dla wszystkich dzieci od 9  do 18 lat. Dzieci starsze niż objęte programem mogą zostać bezpłatnie zaszczepione przeciw HPV, jeśli lekarz wystawi e-receptę. Wówczas rodzic realizuje e-receptę w aptece, umawia dziecko na szczepienie bezpośrednio w przychodni POZ i przynosi szczepionkę. 
Od 15 maja 2025 r. dziecko, które przyjęło pierwszą dawkę przed ukończeniem 14. roku życia, otrzyma drugą dawkę szczepienia w ciągu 6-12 miesięcy. Dzięki temu dzieci, które późno zaczęły cykl szczepienia przeciw HPV, będą mogły go dokończyć w ramach programu.
Dotychczas drugą dawkę po skończeniu 14 lat otrzymywały w ramach programu wyłącznie dzieci urodzone w 2010 r.
Jak zaszczepić dziecko
Możesz umówić dziecko na szczepienie przeciw HPV:
•    w Twojej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). To teraz główna ścieżka zapisywania dziecka na szczepienie.
Zapisując dziecko na to szczepienie, można wybrać jedną z dwóch dostępnych szczepionek (2-walentną Cervarix lub 9-walentną Gardasil9). Obie szczepionki dają porównywalne korzyści. Szczepienia przeciw HPV mają schemat dwudawkowy. 
Od września przychodnie POZ nie mają obowiązku zgłaszania dostępnych terminów szczepienia do systemu e-zdrowia, dlatego nie do każdej przychodni umówisz się:
•    przez Internetowe Konto Pacjenta
•    przez aplikację mojeIKP.

Przyprowadź na szczepienie dziecko zdrowe, bez objawów ostrej infekcji i wysokiej gorączki
Zapisy przez IKP
Jak zapisać dziecko na szczepienie przez Internetowe Konto Pacjenta:
•    zaloguj się na Twoje Internetowe Konto Pacjenta. Jak zalogować się na Internetowe Konto Pacjenta
•    wejdź w zakładkę „Upoważnienia”, a następnie „Konta Twoich dzieci”
•    przejdź na konto Twojego dziecka
•    wybierz zakładkę „Plan leczenia”
•    wybierz „Umów szczepienie”
•    wskaż, przeciwko czemu chcesz zaszczepić dziecko (rejestracja będzie w przyszłości obsługiwać także inne szczepienia, obecnie HPV i Szczepienie na COVID-19)
•    wybierz termin i miejsce
•    potwierdź wybór.

Przeczytaj, co zrobić, jeśli nie masz dostępu do Internetowego Konta Pacjenta dziecka
Zawsze możesz sprawdzić termin i miejsce szczepienia na IKP Twojego dziecka w zakładce „Plan leczenia”. Na IKP możesz też odwołać szczepienie lub zmienić jego termin.
Zapisy przez mojeIKP

Jak zapisać dziecko na szczepienie przez mojeIKP:
•    zaloguj się do aplikacji
•    przejdź na konto dziecka
•    wejdź w kategorię e-zdrowie, następnie „Plan leczenia”
•    wybierz „Rejestracja na wizyty”, a następnie „Umów wizytę”
•    wybierz rodzaj szczepienia
•    wpisz termin i lokalizację do wyszukiwarki: możesz ustawić odległość od Twojej obecnej lokalizacji lub lokalizacji wskazanej na mapie czy wpisać adres konkretnej przychodni
•    wybierz termin z listy wolnych terminów spełniających wybrane przez Ciebie kryteria i umów się na szczepienie
•    potwierdź swój wybór.
W „Planie leczenia” znajdziesz zapisany termin Twojego szczepienia.
Jeśli chcesz zmienić umówiony termin, skontaktuj się bezpośrednio z punktem szczepień lub odwołaj szczepienie w systemie i umów kolejne.
Druga dawka
Twoje dziecko przyjęło już pierwszą dawkę poza programem? Teraz może otrzymać bezpłatnie drugą. Umów je na szczepienie w ramach programu. Jeżeli pierwsza dawka nie jest widoczna na IKP, w trakcie wizyty w POZ pokaż potwierdzenie przyjęcia pierwszej dawki. Placówka wprowadzi tę informację do systemu, a przyjęcie drugiej dawki będzie już widoczne na IKP.
Jeśli Twoje dziecko pierwszą dawkę przyjęło przed ukończeniem 14. roku życia, to może otrzymać drugą dawkę po 14. urodzinach.
Co warto wiedzieć o szczepieniu przeciw HPV
Szczepionka jest dobrze tolerowana i bezpieczna. Chroni przed zakażeniem HPV i wieloma nowotworami. Jest powszechnie stosowana w 125 krajach. W Polsce jest dostępna w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).
Jest ponad 200 typów HPV, a spośród nich część jest silnie rakotwórcza. Rak szyjki macicy jest niemal stuprocentowo związany z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Do zakażenia wirusem HPV najczęściej dochodzi drogą płciową.
W krajach, które wprowadziły szczepienia przeciw HPV, liczba zakażeń spadła nawet do 90%. Szczepiąc się, kobieta zmniejsza o 70% ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy.