WZW A - choroba brudnych rąk. Mycie rąk chroni zdrowie
08.07.2026
Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A), nazywane potocznie „żółtaczką pokarmową”, jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez wirus HAV. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową, dlatego chorobę określa się mianem „choroby brudnych rąk”. Przestrzeganie zasad higieny, zwłaszcza dokładne mycie rąk, stanowi jeden z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania zakażeniu.
U dzieci zakażenie często przebiega bezobjawowo lub bardzo łagodnie, natomiast u osób dorosłych choroba może mieć cięższy przebieg i wymagać hospitalizacji. U części chorych objawy mogą utrzymywać się lub nawracać nawet przez kilka miesięcy.
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zalicza wirusowe zapalenia wątroby do najważniejszych zagrożeń zdrowia publicznego. W Polsce najczęściej występują zakażenia wirusami typu A, B i C.
Jak dochodzi do zakażenia?
Wirus HAV przenosi się głównie drogą fekalno-oralną. Zakażenie może nastąpić poprzez:
- kontakt z osobą zakażoną, szczególnie przy niedostatecznej higienie rąk,
- spożywanie skażonej żywności lub wody,
- jedzenie niemytych owoców i warzyw,
- spożywanie surowych owoców morza, zwłaszcza ostryg i skorupiaków,
- używanie lodu przygotowanego z zanieczyszczonej wody,
- kontakty seksualne z osobą zakażoną,
- nieprzestrzeganie podstawowych zasad higieny.
Objawy WZW A
Pierwsze objawy mogą przypominać grypę. Do najczęściej występujących należą:
- osłabienie i złe samopoczucie,
- gorączka,
- nudności i wymioty,
- brak apetytu,
- bóle brzucha i wzdęcia,
- ciemne zabarwienie moczu,
- jasny stolec,
- żółtaczka, czyli zażółcenie skóry i białkówek oczu.
Jak zapobiegać zakażeniu?
Najważniejsze działania profilaktyczne to:
- dokładne mycie rąk wodą z mydłem, szczególnie po skorzystaniu z toalety i przed jedzeniem,
- spożywanie bezpiecznej, najlepiej butelkowanej lub przegotowanej wody,
- przestrzeganie zasad higieny podczas przygotowywania posiłków,
- dokładne mycie owoców i warzyw,
- korzystanie ze szczepień ochronnych przeciw WZW A.
Możliwe powikłania
Choć większość chorych zdrowieje całkowicie, w rzadkich przypadkach mogą wystąpić poważne powikłania, takie jak:
- nadostre zapalenie wątroby,
- aplazja szpiku.
WZW A nie prowadzi do przewlekłego zapalenia wątroby.
Kto powinien rozważyć szczepienie?
Szczepienie przeciw WZW A jest szczególnie zalecane:
- osobom podróżującym do krajów o większym ryzyku występowania choroby,
- pracownikom ochrony zdrowia,
- pracownikom żłobków, przedszkoli i szkół,
- osobom zatrudnionym przy produkcji oraz dystrybucji żywności,
- pracownikom oczyszczalni ścieków i kanalizacji,
- dzieciom i młodzieży, które nie chorowały na WZW A,
- osobom z przewlekłymi chorobami wątroby,
- osobom zakażonym HIV.
Szczepienie daje skuteczną ochronę
Szczepienie przeciw WZW A należy do szczepień zalecanych. Pełną ochronę zapewniają dwie dawki szczepionki, które wywołują długotrwałą odporność. Szczepionkę można podać również po kontakcie z osobą chorą, aby zmniejszyć ryzyko zachorowania.
Pamiętaj – regularne mycie rąk i szczepienia ochronne to najskuteczniejsza ochrona przed WZW A.