EUROPEJSKI DZIEŃ WIEDZY O ANTYBIOTYKACH I ŚWIATOWY TYDZIEŃ WIEDZY O ANTYBIOTYKACH 2026
Oporność drobnoustrojów na środki przeciwdrobnoustrojowe jest jednym z największych współczesnych zagrożeń zdrowia publicznego. Zjawisko to dotyczy różnych grup patogenów – przede wszystkim bakterii, ale także wirusów, grzybów i pasożytów. Na wniosek Europejskiego Centrum Kontroli Chorób Komisja Europejska ustanowiła
w 2008 roku Europejski Dzień Wiedzy o Antybiotykach (EAAD), który corocznie obchodzony jest 18 listopada. Z kolei w dniach 18-24 listopada obchodzony jest Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach (WAAW) ustanowiony przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w 2015 roku.
Tegoroczna kampania EAAD/WAAW odbywa się pod hasłem przewodnim: „JEDNO ZDROWIE, JEDNO DZIAŁANIE: ZAPOBIEGAJ AMR JUŻ TERAZ”. Jedno zdrowie (ang. One Health) to zintegrowane podejście, które uznaje, że zdrowie ludzi, zwierząt, roślin oraz stan środowiska są
ze sobą ściśle powiązane i wzajemnie od siebie zależne.
Na czym polega antybiotykooporność? / Czym jest zjawisko antybiooporności?
Bakterie i inne drobnoustroje to organizmy zdolne do przystosowywania się i ewolucji, co pozwala im przetrwać w zmieniających się warunkach. Dzięki naturalnym mechanizmom, takim jak mutacje genetyczne czy wymiana materiału genetycznego, mogą nabywać cechy warunkujące oporność na leki przeciwbakteryjne, w tym antybiotyki. W ten sposób powstają i rozprzestrzeniają się szczepy bakterii opornych na leczenie, nazywane potocznie superbakteriami.
Skąd bierze się oporność drobnoustrojów na leki przeciwdrobnoustrojowe?
Przyczynami narastania i rozprzestrzeniania się oporności na leki są:
- stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych w rolnictwie oraz w hodowli i leczeniu zwierząt, mimo prawnych ograniczeń w krajach w Unii Europejskiej,
- nadużywanie i niewłaściwe stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych w leczeniu ludzi – zbyt częste przepisywanie antybiotyków w nieuzasadnionych przypadkach
(np. w chorobach wirusowych, w stanach zapalnych nieinfekcyjnych), - samoleczenie – przyjmowanie antybiotyków „na własną rękę” np. pozostałych po poprzednich terapiach i nadużywanie leków przeciwdrobnoustrojowych dostępnych bez recepty,
- stosowanie antybiotyków niezgodne z zaleceniami lekarza – przerywanie leczenia lub niewłaściwe odstępy czasu między dawkami.
Antybiotykooporność może dotknąć każdego – niezależnie od wieku czy miejsca zamieszkania. Każdy z nas może jednak przyczynić się do zwiększania świadomości i odpowiedzialnego stosowania antybiotyków!
Co zrobić by ograniczyć zjawisko oporności bakterii?
W duchu koncepcji „Jedno Zdrowie” wspólne i skoordynowane działania mogą pomóc zapobiegać AMR i ograniczać jej rozprzestrzenianie, chronić zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska, a także wspierać bezpieczeństwo żywności.
Każde działanie ma znaczenie. Zacznij od siebie!
- Przyjmuj antybiotyki tylko wtedy, gdy zaleci je lekarz — i zgodnie z jego wskazaniami.
- Przestrzegaj dawki, odstępów między dawkami i czasu leczenia.
- Nie sięgaj po antybiotyk pozostały po poprzedniej kuracji.
- Nie dziel się antybiotykami z innymi.
- Nie kupuj antybiotyków przez Internet ani poza apteką.
- Nie nalegaj na antybiotyk — zapytaj, jakie leczenie pomoże przy Twojej infekcji.
- Dbaj o higienę rąk i korzystaj z zalecanych szczepień — zapobieganie zakażeniom zmniejsza potrzebę stosowania antybiotyków.
- Wybieraj żywność wyprodukowaną bez użycia antybiotyków w hodowli zwierząt.
Rola szczepień ochronnych i wzmacniania odporności
Szczepienia ochronne są ważnym narzędziem ograniczania antybiotykoodporności, ponieważ:
- zapobiegają chorobom, które mogłyby wymagać antybiotykoterapii,
- zmniejszają ryzyko powikłań bakteryjnych po chorobach wirusowych (np. po grypie),
- ograniczają krążenie patogenów w populacji i transmisję wrażliwych i opornych szczepów.
Wzmacnianie odporności populacyjnej – zarówno poprzez szczepienia, jak i przez zdrowy styl życia (aktywność fizyczna, prawidłowe odżywianie, higiena snu, unikanie alkoholu i palenia tytoniu) – zmniejsza występowanie infekcji, a więc redukuje liczbę sytuacji, w których antybiotyk w ogóle może być potrzebny.
PAMIĘTAJMY! Antybiotykooporność to zagrożenie dla zdrowia i życia nas wszystkich. Skuteczność antybiotyków i możliwość leczenia zakażeń i chorób bakteryjnych, zależą od ich rozsądnego stosowania.
Więcej informacji nt. EAAD / WAAW można uzyskać na stronie: https://antybiotyki.edu.pl/
Materiały
Plakat pionplakat_EAAD_WAAW_2026_pion.pdf 0.80MB Pakiet prasowy
EDWA-WAAW-2026-pakiet-prasowy-1.pdf 1.07MB Plakat
EAAD_WAAW_2026_.pdf 1.34MB