Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Piotrkowie Trybunalskim

Wysokie temperatury sprzyjają szybkiemu namnażaniu się mikroorganizmów, dlatego w upalne dni szczególną uwagę należy zwrócić na właściwe przygotowywanie, przechowywanie i transport żywności. Nieprawidłowe postępowanie z produktami spożywczymi może prowadzić do ich zepsucia a w konsekwencji do zatruć i zakażeń pokarmowych. Aby zapewnić bezpieczeństwo sobie i swoim najbliższym warto przestrzegać kilku podstawowych zasad higieny żywności. W tym celu Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) przygotował praktyczne wskazówki dotyczące czytania etykiet, obchodzenia się z żywnością, jej przechowywania i przygotowywania, które oparte są na najnowszych dowodach naukowych.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) niebezpieczna żywność może zawierać szkodliwe bakterie, wirusy, pasożyty lub substancje chemiczne, które mogą powodować ponad 200 różnych chorób – od biegunki po nowotwory. Odpowiednie przygotowanie żywności znacznie ogranicza ryzyko chorób przenoszonych przez żywność.

Może się to zdarzyć, gdy:

• żywność nie jest właściwie ugotowana lub podgrzana;
• żywność przygotował ktoś, kto nie umył rąk lub był chory;
• żywność jest przechowywana w nieodpowiedniej temperaturze – np. za długo znajdowała się poza lodówką czy zamrażarką;
• żywność spożyto po upływie daty „należy spożyć do”;
• kontakt z żywnością miały zwierzęta lub owady.

 

Zadbaj o prawidłowe przechowywanie żywności

 

Lodówka powinna być utrzymywana w czystości i nie należy jej przeładowywać. Zbyt duża ilość produktów może utrudniać prawidłową cyrkulację chłodnego powietrza. W czasie upałów warto również ograniczyć częste otwieranie drzwi lodówki i zamrażarki.

Surowe mięso, drób i ryby należy przechowywać w szczelnych pojemnikach lub dokładnie zapakowane, tak aby ich soki nie miały kontaktu z innymi produktami. Szczególnie ważne jest oddzielenie żywności surowej od gotowej do spożycia, ponieważ pozwala to uniknąć tzw. zanieczyszczenia krzyżowego.

Duże ilości ugotowanej potrawy, np. zupy lub gulaszu, warto podzielić na mniejsze porcje i umieścić w płytkich pojemnikach. Ułatwia to szybsze schłodzenie potrawy.

 

Najczęstszą przyczyną zatruć pokarmowych jest Salmonella

Salmonella to bakteria, która może wywoływać u ludzi chorobę zwaną salmonellozą. W żywności Salmonella występuje głównie w jajach i surowym mięsie świń, indyków i kurcząt. Może się rozprzestrzeniać wśród ludzi za pośrednictwem zakażonej żywności.  Salmonelloza objawia się u ludzi m.in. gorączką, biegunką i bólami brzucha. W pewnych przypadkach bakteria może przedostać się do krwi i stanowić zagrożenie dla życia. Aby uniknąć zakażenia, należy:

• dokładnie gotować jaja, drób i mięso, by wyeliminować bakterie;
• przechowywać oddzielnie surową i ugotowaną żywność, by zapobiec zanieczyszczeniu krzyżowemu;
• używać czystych narzędzi, desek do krojenia i powierzchni dla każdego rodzaju żywności;
• dokładnie myć ręce przed pracą i w trakcie pracy z żywnością;
• przechowywać łatwo psującą się żywność w lodówce w temperaturze poniżej 5°C, co spowalnia lub zatrzymuje rozwój bakterii;
• unikać kupowania produktów, których opakowania są uszkodzone, nieszczelne lub wyraźnie zdeformowane;
• sprawdzać termin przydatności do spożycia oraz warunki przechowywania wskazane przez producenta.

Te proste nawyki kuchenne mogą znacznie zmniejszyć ryzyko salmonellozy. 

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opracował również wskazówki dotyczące bezpiecznego grillowania.

Grillowanie to świetny sposób na posiłki na świeżym powietrzu, ale wymaga przestrzegania zasad bezpieczeństwa:

• Jak dbać o czystość rąk i powierzchni podczas grillowania?

Należy myć ręce przed kontaktem z żywnością i po kontakcie z surowym mięsem. Narzędzia, deski do krojenia i powierzchnie należy dokładnie czyścić zarówno przed, jak i po użyciu.

• Jak uniknąć zanieczyszczenia krzyżowego podczas grillowania?

Surowe mięso, owoce morza i drób należy oddzielić od żywności poddanej obróbce termicznej. Należy używać osobnych naczyń i narzędzi do produktów surowych i tych już upieczonych, by zapobiec zanieczyszczeniu krzyżowemu. Zawsze należy dokładnie czyścić grill po każdym użyciu w celu usunięcia resztek jedzenia, które mogą być siedliskiem bakterii.

•  Jak się upewnić, że żywność jest pieczona w odpowiedniej temperaturze?

Najlepiej używać termometru do żywności, aby sprawdzić, czy mięso osiągnęło właściwą temperaturę wewnętrzną. Należy sprawdzić, czy wypływające soki są klarowne. W przypadku ryb należy się upewnić, czy mięso w środku jest właściwie upieczone.

 

 

• Jak zapobiec chorobom przenoszonym przez żywność podczas grillowania?

Potrawy należy podawać natychmiast po upieczeniu. Jeśli trzeba je przechować, należy utrzymywać je na grillu w temperaturze powyżej 60°C. Upieczone potrawy, które pozostały niezjedzone powinny być szybko schłodzone – najlepiej w ciągu 2 godzin, aby zapobiec namnażaniu się bakterii.

• Jak bezpiecznie rozmrażać żywność przed grillowaniem?

Rozmrażanie powinno odbywać się w lodówce. Nie należy rozmrażać produktów na blacie kuchennym.

Więcej informacji na temat bezpieczeństwa żywności dostępnych jest na stronie: https://www.who.int/campaigns/world-food-safety-day/2026 a także zachęcamy do śledzenia strony EFSA i kampanii edukacyjnej Safe2Eat: https://www.efsa.europa.eu/pl/safe2eat

Źródło:

1. https://www.efsa.europa.eu/pl/safe2eat/handling-food-safely
2. https://www.efsa.europa.eu/pl/safe2eat/proper-food-handling
3. https://www.efsa.europa.eu/pl/safe2eat/food-poisoning
4. https://www.who.int/campaigns/world-food-safety-day/2026