Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Wąbrzeźnie

Wirusowe zapalenie wątroby typu A (wzw A) to ostra choroba zakaźna wywołana przez wirusa HAV (Hepatitis A Virus).Wirusowe zapalenie wątroby typu A określane jest potocznie jako żółtaczka pokarmowa. Choroba szerzy się głównie drogą fekalno – oralną (choroba „brudnych rąk”).
Do zakażenia może dojść podczas:

• bezpośredniego kontaktu z osobą zakażoną,
• spożycia zakażonej żywności,
• spożycia zakażonej wody (także w formie kostek lodu),
• umycia rąk w zakażonej wodzie,
• w następstwie kontaktów seksualnych.

Wśród mężczyzn mających seks z mężczyznami wzw A może szerzyć się epidemicznie w wyniku kontaktów seksualnych (nie tylko analnych), w tym przez bezpośredni kontakt oralno–analny, jak i poprzez kontakt oralny z częściami ciała oraz powierzchniami, na których znajduje się wirus.

Okres od zakażenia się do wystąpienia pierwszych objawów może wynosić od 15 do 50 dni (średnio 30 dni). Osoba chora wydala duże ilości wirusa wraz z kałem nawet przez kilka tygodni, przy czym wydalanie wirusa może zacząć się od 2 do 3 tygodni przed wystąpieniem żółtaczki, a zatem w czasie gdy osoba ta wydaje się jeszcze zdrowa. Wydalanie wirusa z kałem może trwać nawet do 6 tygodni od zakażenia.  Dłuższe wydalanie wirusa z kałem występuje głównie u dzieci, u immunokompetentnych dorosłych ilość wirusa wydalanego z kałem gwałtownie spada po pojawieniu się żółtaczki. Wirus znajduje się także we krwi oraz ślinie chorego.

Jakie są objawy wzw A?

Zakażenie wzw A przebiega:

• bezobjawowo, lub
• z łagodnymi objawami, lub
• z różnie nasilonymi objawami od objawów grypopodobnych (w pierwszym okresie) oraz objawów ze strony układu pokarmowego: odbijanie, zgaga, nudności, wzdęcia, uczucie wczesnej sytości, ciemny mocz, do żółtaczki (czyli zażółcenia skóry, białkówki oczu czy błon śluzowych). Mogą występować ostre stany zapalne i uszkodzenie miąższu wątroby.

U dorosłych choroba ma z reguły nagły początek i ciężki przebieg, wymagający hospitalizacji. U 70% osób przebiega pod postacią żółtaczki. Zwiększone ryzyko cięższego przebiegu choroby występuje u osób zakażonych wirusem wzw B lub wirusem wzw C. U dzieci do 5 r.ż. zachorowania są rzadkie, a jeżeli do nich dojdzie, to choroba przebiega bezobjawowo lub bardzo łagodnie.

Odporność po zachorowaniu utrzymuje się całe życie.

Jak poważne mogą być objawy wzw A?

Powikłania wzw A są niebezpieczne i mogą doprowadzić nawet do śmierci.

Do powikłań wirusowego zapalenia wątroby typu A należą:

• nadostre zapalenie wątroby,
• aplazja szpiku (rzadko).

Wirus wirusowego zapalenia wątroby typu A nie wywołuje przewlekłego zapalenia wątroby.

Jak wiele zachorowań na wzw A występuje w Polsce?

Zgodnie z danymi z nadzoru epidemiologicznego do 2016 roku odnotowywano po kilkadziesiąt przypadków wzw A rocznie. W 2014 roku, 2015 roku i 2016 roku odnotowano odpowiednio 76, 49 i 35 zachorowań.

W 2017 roku nastąpił ponad 80. krotny wzrost zgłaszanych przypadków i zapadalności na wzw A w porównaniu do lat poprzednich. Wzrost ten był związany z wystąpieniem międzynarodowego ogniska wzw A wśród mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami (MSM) w Europie, które objęło swoim zasięgiem większość krajów UE. W Polsce, zgodnie z danymi NIZP-PZH w 2017 roku odnotowano łącznie 3 006 przypadków wzw A (zapadalność 7,8/100 tys.), w porównaniu do 2016 r. (35; 0,09).

Skąd tak niespodziewany wzrost? Do niedawna, w Polsce i krajach Europy Zachodniej, wzw A występowało sporadycznie i większość osób dorosłych do ok. 45 roku życia nie zetknęła się z wirusem wzw A w dzieciństwie, a tym samym nie nabyła odporności na tą chorobę. Z tego względu wzw A może obecnie łatwo szerzyć się w populacji szczególnie osób dorosłych. Dodatkowo wśród zarejestrowanych przypadków 501 osób (16,6% chorych) deklarowało przynależność do grupy mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami (MSM).

W 2018 roku odnotowano 1455 zachorowań, a w 2019 roku – 1065 zachorowań.

Ocenia się, że prawie 80% populacji w wieku 30-55 lat jest nieuodporniona. Osoby starsze powyżej 70 lat są uodpornione po uprzednim kontakcie z wirusem, ale wśród dorosłych do 40 lat jedynie 6,5% ma przeciwciała przeciw wzw A.

Dlaczego warto szczepić się przeciw wzw A?

Szczepienie przeciw wzw A jest najlepszym sposobem zapobiegania zachorowaniom. Skuteczność szczepienia przeciw wzw A, po podaniu 2-ch zalecanych dawek, oceniana jest na poziomie 98%, utrzymuje się nie krócej niż 15 lat. Nawet zachowanie podstawowych zasad higieny nie zagwarantuje pełnej ochrony przed zachorowaniem. W przypadku wystąpienia objawy wzw A utrzymują się od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy.

Więcej informacji na temat szczepień przeciwko WZW typu A znajdziesz na stronie internetowej PZH

Źródło: szczepienia.pzh.gov.pl