AZBEST
W ostatnim czasie bardzo medialnym tematem, budzącym ogromne obawy społeczeństwa, jest obecność azbestu w bezpośrednim otoczeniu człowieka. Jest to materiał niebezpieczny, ale również związany z licznymi przekazami mającymi znamiona fake newsów i przekłamań. Szczyt popularności azbestu jako elementu konstrukcyjnego przypadał na lata 60-te i 70-te XX wieku. Dzisiaj występuje on głównie w starych materiałach budowlanych - najczęściej pod postacią eternitu (płyty faliste i płaskie) na dachach i elewacjach. Znaleźć go można również w izolacjach rur, przewodach kominowych, rurach wodociągowych. Stanowił również wypełniacz i wzmocnienie wyrobów stosowanych w budownictwie.
Azbest jest substancją rakotwórczą. Ma postać włókien o stosunku długości do średnicy co najmniej 100:1, a jego odpady są klasyfikowane jako niebezpieczne. Szkodliwość włókien azbestowych zależy od średnicy i długości włókien. Większe włókna nie są tak szkodliwe, gdyż w większości zatrzymują się w górnych drogach oddechowych skąd są usuwane przez nabłonek urzęsiony, śluz oraz odruchy kaszlu. Włókna bardzo drobne są zdecydowanie bardziej szkodliwe i usuwane przez system odpornościowy. Najbardziej niebezpieczne są włókna cienkie (do 0,01 μm) – przenikają one do dolnych dróg oddechowych.
Dnia 14.05.2002 r. ustanowiono przez Radę Ministrów „Program usuwania azbestu i wyrobów azbestowych stosowanych na terytorium Polski”. Program ten przewidziany jest na okres 30 lat, czyli do 2032 r.
Narażenie zawodowe na azbest może występować podczas usuwania wyrobów zawierających tę substancję, na skutek pylenia w trakcie prowadzonych prac. Pył azbestowy może zazwyczaj powstawać w wyniku naturalnego starzenia się wyrobu zawierającego te włókna oraz w trakcie jej obróbki np. cięcia mechanicznego. Zgodnie z przepisami prawa jego usuwaniem zajmować się mogą tylko i wyłącznie profesjonalne firmy, których pracownicy posiadają odpowiednie przeszkolenie i doświadczenie. Jak pokazują działania kontrolne ww. firmy w celu ograniczenia narażenia pracowników i dalszej emisji pyłów do środowiska zabezpieczają teren, wydzielają strefy, w których prowadzone są prace (w miarę możliwości hermetyzują obszar prac), zraszają elementy a następnie usuwają je ręcznie bez użycia narzędzi, powodujących intensywne kruszenie materiałów. Zdemontowane elementy są gromadzone, szczelnie zabezpieczane i przekazywane do wyspecjalizowanego składowiska odpadów. W trakcie prowadzonych prac zdecydowana większość firm zachowuje wszelkie względy bezpieczeństwa wyposażając pracowników wykonujących powyższe zadania, w sprzęt i ochrony osobiste (maski filtrujące powietrze, kombinezony i rękawice ochronne, ochronniki na obuwie). Ponadto w strefach rozbiórki używane są do oczyszczania odkurzacze z filtrami hepa (to specjalistyczny filtr powietrza, którego zadaniem jest skuteczne oczyszczanie powietrza z zanieczyszczeń). Należy pamiętać, że w trakcie prowadzonych prac demontażowych powstają również inne pyły i odpady budowlane, niekoniecznie związane z emisją azbestu.
Stosowane zabezpieczenia w praktyce w bardzo dużym stopniu eliminują ryzyko emisji azbestu do środowiska.
W ostatnich latach w trakcie prowadzonych kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości.
Najbardziej narażone na pyły azbestu są osoby bezpośrednio wykonujące prace demontażowe. Dlatego pracodawcy prowadzą właściwy monitoring środowiska pracy w celu ograniczenia ryzyka zachorowania na choroby nowotworowe związane z ekspozycją na tę substancję. Dbanie o bezpieczeństwo pracownika przyczynia się również do ograniczenia emisji azbestu do środowiska zewnętrznego.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 14 października 2005 r. w sprawie zasad bezpieczeństwa i higieny pracy przy zabezpieczaniu i usuwaniu wyrobów zawierających azbest oraz programu szkolenia w zakresie bezpiecznego użytkowania takich wyrobów, pracodawca zatrudniający pracowników przy tych pracach powinien kontrolować stopień ich narażenia na działanie pyłu azbestu w sposób określony w przepisach dotyczących badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (badania i pomiary należy wykonać co najmniej raz na 3 miesiące). Ponadto zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 kwietnia 2004 r. w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest, prawidłowość prowadzenia prac polegających na usuwaniu wyrobów zawierających azbest potwierdza się wynikiem badania jakości powietrza przeprowadzonego przez akredytowane laboratorium.
W związku z powyższym proces usuwania azbestu z różnego rodzaju obiektów budowlanych jest objęty bardzo szczegółowym monitoringiem Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Ewentualne stwierdzane nieprawidłowości są niezwłocznie usuwane w celu maksymalnego minimalizowania wpływu na środowisko i okoliczne populacje.