Gdy nietoperze śpią
18.02.2026
Pracownicy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Bydgoszczy w okresie styczeń-luty 2026 r., przeprowadzili monitoring hibernujących nietoperzy w obszarach Natura 2000: Cytadela Grudziądz, Forty w Toruniu i Zamek Świecie.
Te skrzydlate ssaki, będące w Polsce pod ścisłą ochroną, w środowisku naturalnym są po prostu niezastąpione – stabilizują bowiem ekosystem. Nietoperze owadożerne przyczyniają się do naturalnej kontroli szkodników. Jako środek „owadobójczy” są przy tym bezpieczne dla ludzi i, co istotne – nic nie kosztują!
Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy doceniając rolę nietoperzy – w celu ochrony tego gatunku – podejmuje działania na rzecz ochrony tych wyjątkowych zwierząt, m.in. prowadząc regularny monitoring hibernujących osobników w obszarach Natura 2000, obejmując ochroną i zabezpieczając najcenniejsze miejsca ich zimowania.
Na obszarze Doliny Dolnej Wisły, w niedużej odległości od siebie, znajdują się trzy ważne w skali kraju zimowiska nietoperzy. Wszystkie zostały ujęte w europejskiej sieci obszarów chronionych Natura 2000. Największym jest Cytadela Grudziądz, drugim Forty w Toruniu i trzecim, mniejszym Zamek Świecie.
W pierwszym kwartale 2026 r. pracownicy RDOŚ w Bydgoszczy sprawdzili liczebność, skład gatunkowy kolonii oraz kondycję zwierząt zimujących w obszarach Natura 2000 naszego województwa.
W kontrolach, oprócz pracowników RDOŚ, udział wzięli również zewnętrzni specjaliści z Wydziału Biologii i Nauk Weterynaryjnych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Nadleśnictwa Żołędowo. Prowadzona, już od kilku lat, współpraca usprawnia zbieranie koniecznych danych w terenie – szczególnie w obfitujących w kryjówki nietoperzy kilkukilometrowych korytarzach Cytadeli Grudziądz oraz zróżnicowanych i często trudno dostępnych obiektach Fortów w Toruniu.
Wyniki przeprowadzonych kontroli w 2026 r. potwierdzają zachowanie populacji zimujących nietoperzy w obrębie ww. obszarów Natura 2000, w tym nocka dużego w Cytadeli Grudziądz i Fortach w Toruniu, nocka łydkowłosego w Cytadeli Grudziądz oraz mopka we wszystkich trzech obszarach Natura 2000.
W bieżącym roku, w Cytadeli Grudziądz zanotowano obecność aż 1063 osobników nietoperzy, w tym 437 nocków dużych (są to jedne z najwyższych liczebności stwierdzonych w ostatnim 10-leciu) oraz 12 nocków łydkowłosych (gatunek zwykle notowany jest na zimowiskach pojedynczo, a stwierdzona liczebność również należy do najwyższych z ostatniego 10-lecia) i 18 mopków. Z kolei w Fortach w Toruniu (do obszaru Natura 2000 włączono forty: IV, V, XIII i XV) stwierdzono łącznie 656 osobników nietoperzy, w tym aż 105 mopków, z których zdecydowana większość za miejsce zimowania wybrała sobie Fort V.
Obok ww. gatunków w obrębie zimowisk w 2026 r. stwierdzono także inne (niewymienione w Załączniku II Dyrektywy Siedliskowej) nietoperze, które również objęte są ochroną gatunkową, w tym nocek Natterera, nocek rudy, gacek brunatny, mroczek późny, mroczak posrebrzany czy karlik.
Monitoring zimującej chiropterofauny w obszarach Natura 2000 województwa kujawsko-pomorskiego odbywa się corocznie od 2015 r.
