Regionalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska w Bydgoszczy

Rezerwat przyrody Dęby Węgrzynowskie, fot. Paweł Kaczorowski - Nadleśnictwo Miradz

Właśnie utworzony został 200. nowy rezerwat w Polsce od 2024 roku. Dodatkowo, w tym samym czasie, powiększono ponad 100 rezerwatów. Na 1718 istniejących w kraju rezerwatów przyrody aż 200 powstało w latach 2024-2026. Prawie połowę z nich (48,5%) stanowią ekosystemy leśne i borowe, a 13% to cenne torfowiska.

Liderem pod względem liczby nowych rezerwatów jest województwo pomorskie, gdzie powstało ich aż 23. A liderem powierzchniowym jest województwo świętokrzyskie – ponad 4 tysiące hektarów nowych obszarów chronionych.

„Kiedyś mówiło się, że powinniśmy chronić przyrodę dla przyszłych pokoleń. Dziś już wiemy, że trzeba ją chronić tu i teraz, także dla nas samych. To zadanie realizujemy skutecznie w formie nowych i powiększanych rezerwatów, bo jest to ważne z punktu widzenia zmiany klimatu, kryzysu bioróżnorodności oraz ze względów zdrowotnych. Każdy z 200 utworzonych przez nas, od 2024 roku, nowych rezerwatów czy ponad 100 powiększonych to miejsca retencji wody, ostoje roślin i zwierząt, naturalne oczyszczacze powietrza i obszary, gdzie relaks jest skuteczny i bezpłatny” – mówi Paulina Hennig-Kloska, ministra klimatu i środowiska.

Ministra Paulina Hennig-Kloska zwraca uwagę na znaczenie rezerwatów jako miejsc gromadzących wodę, co jest ważne zarówno w czasie okresów suszy, jak i ulewnych deszczy.

Jubileuszowy Rezerwat nr 200 to „Dolina Rzeki Małej” w województwie mazowieckim, który obejmuje 133,49 ha oraz 285,89 ha otuliny na terenie gmin Piaseczno i Góra Kalwaria. Ten rezerwat chroni leśne ekosystemy bagienne na torfowiskach niskich, kluczowe dla retencji wody.

Największy rezerwat od ponad 20 lat utworzony w tej kadencji to „Bliżyńskie Lasy Naturalne” w województwie świętokrzyskim o powierzchni prawie 3000 ha.

W województwie kujawsko-pomorskim znajduje się 113 rezerwatów przyrody, aż 19 z nich Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy ustanowiła w latach 2024-2025 w ramach ogólnopolskiej inicjatywy 100 rezerwatów na 100-lecie Lasów Państwowych. Większość z nich stanowią rezerwaty leśne, ale cenne przyrodniczo obszary obejmują też torfowiska, rezerwaty wodne, stepowe, krajobrazowe, przyrody nieożywionej czy faunistyczne.

Największym nowym rezerwatem jest Krzewińskie Bagno, obejmuje on ponad 84 ha powierzchni z charakterystycznym zespołem roślinności torfowiskowo-bagiennej. Jego unikatowe środowisko jest miejscem występowania m.in. torfowców, modrzewnicy pospolitej, rosiczki okrągłolistnej, fiołka błotnego.

Wyróżniającym się w województwie kujawsko-pomorskim nowym rezerwatem są Czarcie Góry, potocznie nazywane Diabelcami, w których celem ochrony jest zachowanie miejsc występowania procesów geomorfologicznych - ruchów masowych, w szczególności aktywnych, rozległych osuwisk w obrębie skarpy Wisły.

Jeden z rezerwatów – Las Piwnicki, leżący na północnych krańcach Kotliny Toruńskiej – został powiększony o 7,39 ha. Głównym jego celem jest zachowanie wielogatunkowych zbiorowisk leśnych o cechach naturalnych, występujących na glebach wytworzonych z piasków terasowych i wydmowych. Szczególne wrażenie robią tu wiekowe graby oraz dęby, będące pomnikowymi okazami.

Ostatnim oficjalnie otwartym rezerwatem w województwie kujawsko-pomorskim jest rezerwat Dęby Węgrzynowskie na terenie gminy Strzelno. Jego najcenniejszym bogactwem są ponad 200-letnie dęby, stanowiące ostoję dla wielu rzadkich gatunków flory i fauny. Powołanie rezerwatu wzmacnia ochronę tego fragmentu lasu i gwarantuje, że to bezcenne miejsce przetrwa w nienaruszonym stanie dla przyszłych pokoleń.

Ustanowienie nowego rezerwatu to zawsze wielomiesięczna wytężona praca wielu specjalistów, aby unikalny obiekt przyrodniczy mógł stanowić ochronę dla rzadkich i zagrożonych siedlisk oraz gatunków roślin i zwierząt.

Dr Ewa Patalas, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Bydgoszczy, zwróciła uwagę, że wartość rezerwatu nie zależy od liczby zajmowanych przez niego hektarów. Każdy taki obszar jest wyjątkową opowieścią o różnorodności przyrody, jej pięknie i potrzebie ochrony. Nawet najmniejszy rezerwat może być miejscem występowania niezwykle cennych gatunków oraz świadectwem troski o zachowanie dziedzictwa przyrodniczego dla przyszłych pokoleń.