Regionalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska w Bydgoszczy

Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Bydgoszczy odgrywa kluczową rolę w ochronie przyrody regionu – inicjując, koordynując i nadzorując realizację planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000 (zgodnie z Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody). RDOŚ w Bydgoszczy ściśle współpracuje z Towarzystwem Przyrodniczym ALAUDA, dbając o zachowanie cennych siedlisk awifauny na Błotach Rakutowskich oraz Żwirowni Skoki. Dzięki nadzorowi merytorycznemu i wsparciu ze strony RDOŚ w Bydgoszczy, działania te przynoszą wymierne efekty – w tym sukcesy w ochronie czynnej, takie jak odbudowa populacji ptaków siewkowych. RDOŚ w Bydgoszczy zapewnia kluczowe ramy prawne i instytucjonalne, które umożliwiają skuteczne pozyskiwanie funduszy unijnych i krajowych. To właśnie strategiczna rola i kierownictwo RDOŚ w Bydgoszczy gwarantują odpowiedni poziom przedsięwzięć i ich zgodność z celami ochrony środowiska.

Ochrona w obszarze Natura 2000 Błota Rakutowskie

Dzięki szerokiemu wachlarzowi działań odnotowano znaczny wzrost populacji ptaków siewkowych, w tym powrót rycyka po ponad 10 latach nieobecności.

Wśród realizowanych zadań wymienić można:

• Odtwarzanie łąk i pastwisk: odtworzone tereny są następnie utrzymywane poprzez ekstensywny wypas stada, liczącego obecnie ponad 70 koników polskich, a także poprzez regularne koszenie;
• Ochrona lęgów ptaków siewkowych przed drapieżnikami: budowane są ogrodzenia antydrapieżnicze oraz zakładane kosze nagniazdowe;
• Inkubacja i odchów: zbieranie jaj ptaków siewkowych (czajki, rycyka, krwawodzioba, kulika wielkiego) z gniazd zagrożonych zniszczeniem a następnie inkubacja, odchów piskląt i wypuszczenie samodzielnych ptaków do środowiska naturalnego;
• Headstarting rycyka: zaawansowana metoda ochrony czynnej, polegająca na bezpiecznym pobraniu jaj z gniazd, sztucznej inkubacji i odchowie piskląt w bezpiecznych, kontrolowanych warunkach, wypuszczeniu młodych ptaków na wolność, gdy są już w pełni samodzielne i gotowe do lotu.
  Więcej na ten temat: https://www.gov.pl/web/rdos-bydgoszcz/sukces-ochrony-czynnej-rycyki-znow-na-blotach-rakutowskich;
• Wsparcie dla rybitwy czarnej: tworzone są specjalne platformy gniazdowe oraz koszona jest roślinność szuwarowa w celu stworzenia odpowiednich miejsc do gniazdowania.

Ochrona w obszarze Natura 2000 Żwirownia Skoki

Działania spowodowały znaczny wzrost liczby mew i rybitw gniazdujących na wyspach, w szczególności śmieszki, której populacja wzrosła z ok. 2 tys. do rekordowych ponad 12 tys. par - co czyni to miejsce największą kolonią lęgową tego gatunku w Polsce.

W obszarze tym skupiono się na stworzeniu optymalnych warunków dla mew i rybitw.

• Utworzono nową wyspę (poprzez oddzielenie części półwyspu od lądu).
• Odtworzono otwarty charakter 5 zarośniętych wysp.
• Wszystkie 8 wysp znajdujących się w obszarze jest corocznie wykaszanych w okresie zimowym.

Plany na 2026 rok i kolejne projekty ochronne

Podczas czerwcowej wizji terenowej, przyjrzano się planom kolejnych prac z zakresu ochrony czynnej w rezerwacie przyrody Jezioro Rakutowskie:

1. Odsłonięcie płytkiej zatoki: zaplanowano usunięcie szuwarów oraz nalotu drzew i krzewów, by przywrócić otwarty charakter, który jest kluczowy dla ptaków siewkowych;
2. Stabilizacja warunków hydrologicznych: trwają przygotowania do budowy urządzenia, które pozwoli utrzymać odpowiedni dla ptaków poziom wody w jeziorze przez większą część roku.

Zadania te zostaną zrealizowane w ramach projektu FENX.01.05-IW.01-0113/24 - Wdrażanie działań z zakresu ochrony czynnej na obszarach Natura 2000.

Wsparcie ze środków unijnych

Przedstawione powyżej działania były i są realizowane przez RDOŚ w Bydgoszczy we współpracy z TP Alauda m.in. w ramach szeregu projektów współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej:

• „Ptasie łąki – kontynuacja działań czynnej ochrony zagrożonych gatunków na obszarze Natura 2000 Błota Rakutowskie i Błota Kłócieńskie” nr FENX.01.05-IW.01-0015/24;
• „Ptasie Wyspy III – kontynuacja czynnej ochrony zagrożonych gatunków ptaków siewkowych” nr FENX.01.05-IW.01-0014/24;
• „Ptasie Wyspy – kontynuacja czynnej ochrony zagrożonych gatunków ptaków siewkowych” nr POIS.02.04.00-00-0040/18;
• „Ochrona ptaków w rezerwatach i na obszarze Natura 2000 w woj. kujawsko-pomorskim” nr POIS.05.01.00-00-362/12;
• „Ptasie wyspy – czynna ochrona ptaków siewkowych (Charadriiformes) w najważniejszych ostojach gatunków” Nr 25/2015/Wn-02/OP-XN-02/D.