Informacja na temat gatunku IGO Vespa velutina nigrithorax
Szerszeń żółtonogi (Vespa velutina nigrithorax) jest jednym z wielu podgatunków szerszeni występujących na kontynencie azjatyckim. Jego charakterystyczną cechą jest ciemne – niemal czarne ubarwienie tułowia z wyjątkiem szerokiej pomarańczowej przepaski na czwartym segmencie odwłoka. Na innych segmentach odwłoka jasne przepaski są znacznie węższe. Gatunek ten posiada również charakterystyczne żółte końcowe człony nóg, przypominające nieco skarpetki. Należy podkreślić, że szerszeń żółtonogi jest niewiele mniejszy od rodzimego szerszenia europejskiego (Vespa crabro) – dorosłe osobniki mają około 2 – 3,5 cm długości. Szerszeń europejski ma zdecydowanie bardziej żółty tułów i odwłok, a także posiada rdzawobrązowe elementy na głowie i tułowiu.
Szerszeń żółtonogi, podobnie jak wszystkie osowate, jest drapieżny – atakuje pszczoły miodne chwytając je w locie. Poluje również na inne owady, w tym dzikie zapylacze. Dorosłe szerszenie żywią się także pokarmami bogatymi w cukry jak nektar czy soki.
Cykl życiowy szerszenia żółtonogiego jest podobny do cyklu życia naszego rodzimego szerszenia europejskiego. W klimacie umiarkowanym samotna królowa szerszenia buduje niewielkie gniazdo, zwykle na gałęziach drzewa. Materiałem do budowy jest masa papierowa uzyskana przez rozdrobnienie miękkiego drewna wymieszanego ze śliną. Dalszą rozbudowę gniazda i wychowywanie kolejnych pokoleń przejmują robotnice. Na tym etapie rozwoju kolonii królowa składa jedynie jaja. W miarę pojawiania się kolejnych pokoleń robotnic rozmiary gniazda zwiększają się, by późnym latem osiągnąć rozmiary większe niż gniazdo rodzimego gatunku szerszenia. Jesienią gniazdo się rozpada, a młode królowe zagrzebują się w ziemi i tam hibernują. Wiosną królowe wybudzają się i zakładają nowe gniazda, a cykl życiowy się zamyka.
Szerszeń żółtonogi nie posiada szczególnych preferencji środowiskowych – zajmuje zarówno siedliska naturalne (lasy, zadrzewienia), jak i antropogeniczne (tereny zabudowane), jednak warunkiem jego występowania jest obecność drzew, na których buduje gniazda.
Przedmiotowy gatunek szerszenia jest drapieżnikiem pszczoły miodnej i może powodować straty w gospodarstwach pszczelarskich związane z osłabianiem rodzin pszczelich oraz ograniczeniem furażowania robotnic. Poluje też na inne rodzime owady i stanowi konkurencję dla szerszenia europejskiego.
Szerszeń żółtonogi znajduje się na liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie dla Unii, podlegających szybkiej eliminacji1. Zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 4 ustawy o gatunkach obcych, właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska podejmuje niezwłoczne działania zaradcze w stosunku do IGO podlegającego szybkiej eliminacji, znajdującego się na obszarach innych niż park narodowy.
Co zrobić w przypadku zauważenia na terenie województwa małopolskiego szerszenia przypominającego szerszenia żółtonogiego lub znalezienia jego gniazda?
- z bezpiecznej odległości wykonaj zdjęcie lub film jednocześnie wskazując dokładną lokalizację gniazda lub obserwacji szerszenia,
- jeśli jest to możliwe śledź jego kierunek lotu i zanotuj tą informację,
- zgłoś powyższą obserwację do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie.
W przypadku zaobserwowania gniazda, które przypomina gniazdo szerszenia żółtonogiego należy zachować ostrożność i pamiętać, by:
- zachować dystans,
- nie dotykać gniazda,
- nie potrząsać drzewem lub jego gałęziami,
- nie próbować usuwać takiego gniazda na własną rękę.
Nieodpowiednie działania mogą sprowokować robotnice szerszeni do obrony gniazda, a w konsekwencji do licznych użądleń.
Więcej informacji na temat tego inwazyjnego gatunku obcego można uzyskać na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska: https://www.gov.pl/web/gdos/vespa-velutina-nigrithorax
