Podsumowanie działań związanych z powstawaniem nowych oraz powiększaniem istniejących rezerwatów przyrody w Polsce i województwie małopolskim
Właśnie utworzony został 200-setny nowy rezerwat w Polsce od 2024 roku. Dodatkowo, w tym samym czasie, powiększono ponad 100 rezerwatów. Na 1718 istniejących w kraju rezerwatów przyrody aż 200 powstało w latach 2024-2026. Prawie połowę z nich (48,5%) stanowią ekosystemy leśne i borowe, a 13% to cenne torfowiska.
Liderem pod względem liczby nowych rezerwatów jest województwo pomorskie, gdzie powstało ich aż 23, a liderem powierzchniowym województwo świętokrzyskie – z ponad 4 tysiącami hektarów nowych obszarów chronionych.
Kiedyś mówiło się, że powinniśmy chronić przyrodę dla przyszłych pokoleń. Dziś już wiemy, że trzeba ją chronić tu i teraz, także dla nas samych. To zadanie realizujemy skutecznie w formie nowych i powiększanych rezerwatów, bo jest to ważne z punktu widzenia zmiany klimatu, kryzysu bioróżnorodności oraz ze względów zdrowotnych. Każdy z 200 utworzonych przez nas, od 2024 roku, nowych rezerwatów czy ponad 100 powiększonych to miejsca retencji wody, ostoje roślin i zwierząt, naturalne oczyszczacze powietrza i obszary, gdzie relaks jest skuteczny i bezpłatny – mówi Paulina Hennig-Kloska, ministra klimatu i środowiska.
Ministra Paulina Hennig-Kloska zwraca uwagę na znaczenie rezerwatów jako miejsc gromadzących wodę, co jest ważne zarówno w czasie okresów suszy, jak i ulewnych deszczy.
Jubileuszowy rezerwat nr 200 w Polsce to „Dolina Rzeki Małej” w województwie mazowieckim, który obejmuje 133,49 ha oraz 285,89 ha otuliny na terenie gmin Piaseczno i Góra Kalwaria. Ten rezerwat chroni leśne ekosystemy bagienne na torfowiskach niskich, kluczowe dla retencji wody. Największy rezerwat od ponad 20 lat utworzony w tej kadencji to „Bliżyńskie Lasy Naturalne” w województwie świętokrzyskim o powierzchni prawie 3000 ha.
Powołanie jubileuszowego 200-setnego rezerwatu przyrody to dobra okazja aby podsumować działania w województwie małopolskim. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie od 2024 r. intensywnie pracuje nad zwiększaniem powierzchni objętej ochroną rezerwatową w Małopolsce. Nowe rezerwaty proponowane są przez organizacje pozarządowe, Lasy Państwowe, samorządy i osoby prywatne, a także pracowników RDOŚ w Krakowie, którzy posiadają wiedzę o cennych przyrodniczo miejscach. Wszystkie propozycje są weryfikowane w terenie, zbierane są szczegółowe informacje o ich wartościach przyrodniczych, a następnie prowadzona jest procedura powołania rezerwatu. Przy tworzeniu rezerwatów RDOŚ w Krakowie współpracuje z naukowcami, pracownikami Lasów Państwowych i innych instytucji, a także samorządami. Dużą rolę w procesie powoływania rezerwatów odgrywa też Regionalna Rada Ochrony Przyrody w Krakowie, w skład której wchodzą przedstawiciele nauki, praktyki, organizacji ekologicznych, Lasów Państwowych oraz sejmiku województwa. Członkowie Rady uczestniczą w wizjach terenowych, analizują zgromadzoną dokumentację oraz podejmują uchwały dotyczące nowych rezerwatów.
Na co dzień myślimy o rozwoju gospodarczym, nowych drogach, sklepach i fabrykach. Nie zapominajmy jednak, że równie ważne są walory przyrodnicze i krajobrazowe, z których przecież słynie Małopolska. Chciałbym, aby każdy z nas miał świadomość, że ochrona tego, co w naszym otoczeniu najcenniejsze, wymaga tworzenia rezerwatów i zaangażowania w ten proces wszystkich stron – mówi Piotr Chmielarczyk, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie.
Najlepszym zobrazowaniem efektów pracy Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie mogą być liczby: 1 stycznia 2024 roku na terenie województwa małopolskiego znajdowało się 86 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni ok. 3500 ha. Dzisiaj liczba rezerwatów to 94, a ich powierzchnia wynosi już ponad 4100 ha! Oznacza to wzrost powierzchni objętej najwyższym reżimem ochronnym w województwie małopolskim o ponad 17%!
Od początku 2024 r. powołane zostały nowe rezerwaty przyrody: Cisy w Wyskitnej, Jaworzyna na Chełmie, Kozie Żebro, Markowiec-Gródek, Kleszczowskie Wąwozy, Wilczy Grunt, Źródliska Wisłoki i Lubogoszcz. Ochroną objęte zostały cenne zbiorowiska roślinne, stanowiska i siedliska chronionych gatunków roślin i zwierząt, a także wyróżniające się obiekty geologiczne. Dodatkowo 3 rezerwaty przyrody zostały znacząco powiększone: Bór na Czerwonem, Wąwóz Homole i Madohora.
Zbliżamy się do utworzenia setnego rezerwatu w województwie. Nie będzie to jednak koniec naszych prac. W Małopolsce nadal jest mnóstwo cennych i ciekawych miejsc, których wartości przyrodnicze wymagają ochrony i zachowania – dla nas i dla przyszłych pokoleń – dodaje Dyrektor RDOŚ w Krakowie.
