Inauguracja Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych
14.09.2026
Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych ma między innymi poprawić wczesne rozpoznawanie chorób, opiekę nad chorymi oraz wsparcie ich bliskich. Realizację programu będzie monitorował Zespół do spraw monitorowania realizacji Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych, złożony z przedstawicieli administracji publicznej, świata nauki i organizacji pacjenckich. Do Zespołu powołano także Marlenę Muszyńską, Dyrektor Departamentu Polityki Senioralnej KPRM.
Na taki krajowy plan działania wobec chorób otępiennych czekaliśmy tak naprawdę latami. Czekały na niego osoby dotknięte tymi chorobami, a nade wszystko ich opiekunowie i rodziny. Dzisiaj mamy dokument, który zobowiązuje nas do konkretnych działań, a część z nich już realizujemy, choćby w programie „Aktywni seniorzy – ASY”, w którym przygotowaliśmy rekomendacje dla dziennych domów pobytu i klubów seniora. Aktywność psychofizyczna ma ogromne znaczenie, bo może aż o 45 proc. zwiększać szansę na uniknięcie chorób otępiennych
– powiedziała podczas inauguracji programu w Ministerstwie Zdrowia Marzena Okła-Drewnowicz, Sekretarz Stanu w KPRM i Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej.
Dlaczego potrzebny jest Program
To pierwsza tego typu polityka publiczna przyjęta przez Radę Ministrów. Program ma poprawić jakość życia osób z chorobami otępiennymi i ich opiekunów. Ma także zwiększać wiedzę o profilaktyce, wspierać wczesne rozpoznawanie zaburzeń poznawczych oraz rozwijać wsparcie zdrowotne i społeczne.
Choroby otępienne są jednym z największych wyzwań medycznych, społecznych i gospodarczych XXI wieku. Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na świecie żyje z nimi ponad 55 mln osób. W Polsce z otępieniem zmaga się obecnie ponad pół miliona osób. Prognozy OECD wskazują, że do 2040 roku liczba ta może przekroczyć 770 tys.
Co zakłada Program
Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych ma przełożyć wiedzę naukową na konkretne działania publiczne. Program będzie realizowany w kolejnych latach przez instytucje odpowiedzialne za ochronę zdrowia i politykę społeczną. W jego przygotowaniu uczestniczyli eksperci z wielu dziedzin.
Program obejmuje siedem głównych obszarów działań:
- Zwiększanie świadomości społecznej i przełamywanie tabu wokół demencji.
- Zmniejszanie ryzyka zachorowania przez profilaktykę i zdrowy styl życia.
- Wspieranie wczesnej diagnostyki, aby szybciej rozpoznawać pierwsze objawy.
- Rozwijanie leczenia oraz skoordynowanej pomocy medycznej i środowiskowej.
- Wspieranie opiekunów nieformalnych, w tym ich edukacji i zdrowia psychicznego.
- Rozwijanie systemów gromadzenia danych, które pomogą lepiej planować działania publiczne.
- Wspieranie badań naukowych nad chorobami otępiennymi.
Jak zmniejszać ryzyko chorób otępiennych
Program mocno podkreśla znaczenie czynników ryzyka, na które możemy wpływać. Nawet około 45 proc. przypadków otępienia wiąże się z takimi czynnikami. Należą do nich między innymi nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu LDL, utrata słuchu, depresja, aktywność fizyczna, dieta i relacje społeczne. Wiele z nich zwiększa także ryzyko chorób układu krążenia, dlatego dbając o zdrowie serca, chronimy również mózg.
Jak Program wesprze opiekunów
Opieka nad osobą z chorobą otępienną jest dużym wyzwaniem dla jej bliskich. Program przewiduje między innymi dostosowanie bezpłatnych kursów edukacyjnych WHO dla opiekunów nieformalnych. Zakłada również wsparcie psychologiczne oraz działanie specjalnej infolinii.
Część tych działań jest już realizowana. Od niespełna roku działa infolinia Rzecznika Praw Pacjenta dla pacjentów i ich bliskich. Prowadzone są także projekty finansowane z Narodowego Programu Zdrowia i funduszy unijnych, które wspierają opiekunów nieformalnych. Obejmują również profilaktykę zaburzeń funkcji poznawczych u osób starszych.
Kto będzie monitorował realizację Programu
Realizację Programu będzie monitorował specjalnie powołany Zespół. Podczas inauguracji wręczono oficjalne powołania członkom Zespołu do spraw monitorowania realizacji Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych. W jego skład weszli przedstawiciele świata nauki, administracji publicznej oraz organizacji pacjenckich. Do Zespołu powołano także Marlenę Muszyńską, Dyrektor Departamentu Polityki Senioralnej KPRM.