Polityka Senioralna KPRM

Polityka senioralna musi wyprzedzać demografię. Budujemy ją dzisiaj z myślą o naszych dzieciach i wnukach, bo to nasza odpowiedzialność za przyszłość. Musimy widzieć każdego człowieka i tworzyć rozwiązania systemowe, kompleksowe i skoordynowane. Dlatego tak ważna jest współpraca rządu, samorządów i samych środowisk senioralnych

– mówi Marzena Okła-Drewnowicz, Sekretarz Stanu w KPRM, Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej.

Dlaczego polityka senioralna musi wyprzedzać demografię

Polska starzeje się coraz szybciej, dlatego już dziś budujemy rozwiązania, które odpowiedzą na potrzeby kolejnych pokoleń seniorów. Obecnie w naszym kraju żyje prawie 10 milionów osób w wieku 60 lat i więcej, a do 2050 roku ich liczba wzrośnie według prognoz do 12,4 miliona. W tym czasie liczba osób w wieku 85 lat i więcej może się podwoić i osiągnąć 1,7 miliona. Jednocześnie liczba osób w wieku produkcyjnym może spaść z 21,7 miliona do 15,8 miliona. Te zmiany wymagają od państwa systemowego rozwijania usług opiekuńczych, wspierania samodzielności seniorów i tworzenia warunków do ich aktywnego życia.

Jak ustawa o osobach starszych porządkuje opiekę długoterminową

Ustawa o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej ma być kołem zamachowym kolejnych zmian w polityce senioralnej. Weszła w życie 7 sierpnia 2026 roku i tworzy podstawy do lepszej współpracy systemu ochrony zdrowia i pomocy społecznej. Wprowadza wspólne definicje oraz określa zasady koordynacji i monitorowania opieki długoterminowej. Wskazuje także zadania samorządów w zakresie wspierania opiekunów rodzinnych i stanowi podstawę prawną Bonu Senioralnego. Dzięki temu ustawa pozwala rozwijać kolejne rozwiązania systemowe, które uwzględniają potrzeby osób starszych i ich bliskich.

Jak koordynatorzy ułatwią dostęp do opieki długoterminowej

Od 2027 roku koordynatorzy do spraw opieki długoterminowej w powiatach będą pomagać osobom wymagającym wsparcia i ich bliskim w dostępie do informacji o usługach i świadczeniach zgodnie z indywidualnymi potrzebami. Wyjaśnią, jakie formy opieki są dostępne w powiecie, kto może z nich korzystać i gdzie należy się zgłosić. Będą również współpracować z placówkami ochrony zdrowia i jednostkami pomocy społecznej, aby usprawniać wymianę informacji. Rozpoznają potrzeby mieszkańców i wskażą bariery, które ograniczają dostęp do opieki. Dzięki temu osoby starsze i ich bliscy łatwiej znajdą odpowiednie usługi i świadczenia.

Jak Bon Senioralny ma zlikwidować połowę białych plam na mapie usług opiekuńczych

Program Bonu Senioralnego wszedł w życie 30 września 2026 roku i wprowadza wsparcie w miejscu zamieszkania dla osób od 65. roku życia. Senior otrzyma pomoc opiekuna przy robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków, myciu czy ubieraniu się, a gmina środki na zorganizowanie tych usług. Przyznanie bonu zależy od indywidualnych potrzeb i spełnienia warunków programu. Kryterium dochodowe wynosi 3410 zł średniego miesięcznego dochodu i jest ponad trzy razy wyższe niż kryterium dla osoby samotnie gospodarującej w pomocy społecznej. Na pierwszą edycję programu w latach 2026–2028 rząd przeznaczy około 1 mld zł, a do 2035 roku łącznie do 4,5 mld zł na rozwój usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania seniorów.

Bon Senioralny w pierwszej kolejności trafi do gmin pozbawionych usług opiekuńczych oraz tych, w których korzysta z nich najwyżej 10 osób. Łącznie to aż 45% wszystkich gmin w Polsce, a w dalszej kolejności środki trafią do gmin z największym prognozowanym wzrostem liczby i udziału seniorów. Na IV kwartał 2026 roku zaplanowano do 100 mln zł, a już na starcie programu 1026 gmin, czyli 41,4% wszystkich gmin, zgłosiło zapotrzebowanie na blisko 84,5 mln zł. Wśród nich znalazły się 522 gminy, w których usług opiekuńczych dotąd brakowało lub korzystało z nich najwyżej 10 osób. Dzięki uruchamianiu usług w tych gminach chcemy jeszcze w IV kwartale 2026 roku zlikwidować połowę białych plam na mapie usług opiekuńczych w Polsce.

Jak program „Aktywni Seniorzy – ASY” wspiera aktywność osób starszych

Program „Aktywni Seniorzy – ASY”, czyli Mistrzowie, Najlepsi, wspiera aktywność społeczną, edukacyjną i obywatelską osób starszych. Na lata 2026–2030 rząd przeznaczył 610 mln zł, czyli o 22% więcej niż wynosił łączny budżet programów „Aktywni+” i „Senior+” w poprzednich pięciu latach. Nowy program łączy doświadczenia obu inicjatyw, a o środki mogą ubiegać się zarówno organizacje pozarządowe, jak i samorządy. Po raz pierwszy uniwersytety trzeciego wieku, których działa około 750, oraz rady seniorów, których jest ponad 700, mają przeznaczone dla siebie osobne priorytety. Wprowadziliśmy także podział środków między województwa, aby organizacje senioralne w różnych regionach miały większe szanse na otrzymanie dofinansowania.

Program obejmuje pięć priorytetów, w ramach których przyznano już blisko 92,7 mln zł dofinansowania. Na rozwój strategicznych koncepcji polityki senioralnej (priorytet I) 22 organizacje uzyskały 4,6 mln zł, a na edukację osób starszych (priorytet II) 163 organizacje uniwersytetów trzeciego wieku otrzymały 10,8 mln zł. Na inicjatywy rad seniorów (priorytet III) 237 gmin otrzymało blisko 3,9 mln zł. Na integrację wewnątrzpokoleniową (priorytet IV) 423 organizacje uzyskały ponad 16,2 mln zł. Najwięcej środków, ponad 57,2 mln zł, przyznano na 722 oferty dotyczące tworzenia i funkcjonowania dziennych domów pobytu oraz klubów seniora (priorytet V).

Jak program „Świadomy Senior – Bezpieczny Senior” uczy chronić prawa i majątek

Program „Świadomy Senior – Bezpieczny Senior” rozwija wiedzę prawną osób starszych i uczy je rozpoznawać zagrożenia. Realizujemy go wspólnie z Ministerstwem Sprawiedliwości, aby zwiększać bezpieczeństwo seniorów w codziennym życiu. Podczas spotkań eksperci pokazują, jak chronić pieniądze i majątek, rozpoznawać oszustwa oraz bezpiecznie korzystać z internetu. W pilotażu przeprowadzonym w 2025 roku w województwie świętokrzyskim odbyło się 13 spotkań, w których uczestniczyło blisko 1000 seniorów. Po pilotażu rozwijamy program z udziałem wojewodów z 15 województw, aby przekazywać praktyczną wiedzę kolejnym osobom starszym.

Jak krajowy program wspiera osoby z chorobami otępiennymi i ich bliskich

Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych tworzy podstawy do rozwijania opieki nad osobami dotkniętymi tymi chorobami oraz wsparcia ich rodzin. W Polsce z otępieniem żyje ponad pół miliona osób, a starzenie się społeczeństwa będzie zwiększać zapotrzebowanie na odpowiednie usługi. Program przygotowany we współpracy z Ministerstwem Zdrowia łączy profilaktykę, wczesne rozpoznawanie zaburzeń, leczenie oraz opiekę zdrowotną i społeczną. Przewiduje również edukację, wsparcie psychologiczne i rozwój dostępu do informacji dla opiekunów, którzy każdego dnia zajmują się swoimi bliskimi. Część działań już realizujemy, a ich dalszy przebieg będzie monitorował powołany zespół z udziałem administracji publicznej, naukowców i organizacji pacjenckich.

Jak „Szkoła Międzypokoleniowa” rozwija umiejętności cyfrowe seniorów

„Szkoła Międzypokoleniowa” łączy edukację cyfrową seniorów ze współpracą młodszego i starszego pokolenia. W ramach inicjatywy realizowanej wspólnie z resortami edukacji i cyfryzacji uczniowie pod opieką nauczycieli prowadzą warsztaty dla osób starszych. Pokazują, jak korzystać z internetu, rozpoznawać oszustwa oraz wykorzystywać nowe technologie, w tym narzędzia sztucznej inteligencji. Pierwsza, pilotażowa edycja przyciągnęła niemal 1600 szkół, które zorganizowały ponad 5,5 tysiąca warsztatów dla przeszło 10 tysięcy seniorów. W zajęcia zaangażowało się również ponad 11 tysięcy uczniów, dzięki czemu wspólna nauka wzmacnia umiejętności cyfrowe i rozwija więzi międzypokoleniowe.

Jak Rada przy Premierze przygotowuje strategię polityki senioralnej

Rada do spraw Polityki Senioralnej przy Premierze wypracowuje kierunki długofalowych działań państwa wobec starzejącego się społeczeństwa. Premier Donald Tusk powołał ją w czerwcu 2026 roku, a we wrześniu Rada rozpoczęła pracę w 24-osobowym składzie. Zasiadają w niej naukowcy, samorządowcy oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych, pracodawców i związków zawodowych. Pod przewodnictwem Marzeny Okły-Drewnowicz członkowie Rady przygotowują założenia projektu Strategii Polityki Senioralnej. Ich prace łączą rozwój opieki i usług dla seniorów z aktywnością społeczną, bezpieczeństwem, nowymi technologiami i solidarnością międzypokoleniową.

Jak doświadczenia seniorów i samorządów wpływają na politykę państwa

Przygotowując rozwiązania dla osób starszych, korzystamy z wiedzy samorządów i środowisk senioralnych, które najlepiej znają lokalne potrzeby. Dlatego Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej powołała dwa 15-osobowe zespoły doradcze skupiające przedstawicieli tych środowisk. Pierwszy wspiera rozwój samorządowych działań senioralnych i przygotowuje propozycje zmian dotyczących między innymi rad seniorów. Drugi zajmuje się aktywnością społeczną osób starszych i wykorzystuje doświadczenia klubów seniora, uniwersytetów trzeciego wieku oraz organizacji pozarządowych. Oba zespoły przekazują rekomendacje, które pomagają dostosowywać nowe przepisy i programy do potrzeb osób starszych oraz możliwości lokalnych społeczności.

Jak pełnomocnicy wojewodów dostosowują politykę senioralną do potrzeb regionów

Polityka senioralna uwzględnia zróżnicowane potrzeby regionów dzięki współpracy administracji rządowej, samorządów i środowisk osób starszych. W województwach działają pełnomocnicy wojewodów do spraw polityki senioralnej oraz zespoły ekspertów, które wspierają tę współpracę. Pełnomocnicy koordynują działania w regionach, współpracują z organizacjami senioralnymi oraz uczestniczą w konsultowaniu projektów przepisów i programów. Wspierają również rozwój rad seniorów i angażują się w inicjatywy lokalnych społeczności. Dzięki ich pracy możemy lepiej rozpoznawać potrzeby mieszkańców i dostosowywać działania państwa do sytuacji w poszczególnych województwach.

Jak współpraca resortów pomaga budować spójną politykę senioralną

Współpraca między resortami pozwala łączyć działania dotyczące zdrowia, opieki, bezpieczeństwa i aktywności osób starszych. W marcu 2024 roku Premier powołał Międzyresortowy Zespół do spraw systemowych rozwiązań związanych z opieką nad osobami starszymi. W jego pracach uczestniczą przedstawiciele ministerstw odpowiedzialnych między innymi za zdrowie, politykę społeczną, finanse i rozwój regionalny. Zespół analizuje obecne rozwiązania i przygotowuje propozycje zmian, a dwie grupy robocze zajmują się opieką długoterminową oraz profilaktyką i wspieraniem osób starszych. W ten sposób łączymy działania różnych resortów z doświadczeniem samorządów i środowisk senioralnych, aby rozwijać spójną, kompleksową politykę senioralną, która odpowiada na potrzeby każdego człowieka.