Przedstawiciel BRPO na konferencji "European Whistleblowing Conference: Whistleblowing in the AI Era"
20.10.2026
20 października 2026 roku w Brukseli odbyła się kolejna edycja konferencji organizowanej przez European Whistleblowing Institute pt.„European Whistleblowing Conference: Whistleblowing in the AI Era”. Wydarzenie zostało zorganizowane we współpracy m.in. z Network of European Integrity and Whistleblowing Authorities (NEIWA). Tegoroczny temat dotyczył sygnalizowania nieprawidłowości wobec wyzwań związanych z rozwojem sztucznej inteligencji (AI).
Konferencja była okazją do międzynarodowej wymiany wiedzy i doświadczeń na temat ochrony sygnalistów w obliczu dynamicznego rozwoju sztucznej inteligencji. Uczestnikami wydarzenia byli m.in. przedstawiciele krajowych organów nadzoru, instytucji unijnych, praktycy AI czy badacze prawa i polityki ochrony sygnalistów. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich reprezentowane było przez przedstawiciela Zespołu ds. Sygnalistów.
Rozważania podczas II edycji konferencji dotyczyły zgłaszania nieprawidłowości w dobie sztucznej inteligencji w kontekście bezpieczeństwa narodowego, praworządności i odpowiedzialności za dobro wspólne. Rozwój AI i jego wpływ na te dziedziny jest obecnie znaczący i nieunikniony. Próbie zbadania tego tematu poświęcono cztery panele podczas konferencji.
Pierwszy z paneli koncentrował się na zagadnieniach związanych ze specyfiką zgłaszania nieprawidłowości do jakich może dochodzić w firmach związanych z rozwojem technologii AI oraz roli Europejskiego Urzędu ds. Sztucznej Inteligencji i udostępnionego przez ten urząd kanału do dokonywania zgłoszeń.
Kolejny dotyczył ujawniania nieprawidłowości w obszarze związanym z bezpieczeństwem narodowym, a także styku problematyk bezpieczeństwa narodowego, ochrony sygnalistów i praw człowieka. Uczestnicy dyskusji zwracali uwagę na konieczność zapewnienia bezpiecznych i niezależnych kanałów, pozwalających na dokonywanie zgłoszeń również w zakresie informacji niejawnych.
Dwa końcowe panele poświęcone były wyzwaniom związanym z codziennym funkcjonowaniem organizacji odpowiedzialnych za przyjmowanie i rozpatrywanie zgłoszeń, a także budowaniu kultury sprzyjającej ujawnianiu nieprawidłowości i trosce o dobro wspólne. W tej części szczególną uwagę zwrócono na potrzebę zapewnienia niezależności organów odpowiedzialnych za przyjmowanie i rozpatrywanie zgłoszeń oraz narzędzi do skutecznego podejmowania działań. Podkreślano też potrzebę podejmowania działań informacyjnych i edukacyjnych, tak aby podnosić świadomość w zakresie praw sygnalistów.
Chociaż tematem przewodnim była sztuczna inteligencja, to myślą spajającą wszystkie panele i pojawiającą się we wszystkich wystąpieniach była bardzo ludzka potrzeba budowania rozwiązań wzmacniających zaufanie sygnalistów w to, że ich głos zostanie wysłuchany a oni sami nie doświadczą odwetu za ujawnienie nieprawidłowości.