Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Lublinie

Tłuszcze do smarowania i tłuszcze kulinarne należą do produktów codziennego użytku – kupujemy je niemal automatycznie. Tymczasem różnice między nimi mogą dotyczyć nie tylko składu, ale także sposobu oznakowania i rzetelności informacji przekazywanych konsumentowi.

Z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma prawidłowa etykieta – to ona pozwala ocenić, z jakim produktem mamy do czynienia i czy odpowiada on naszym oczekiwaniom.

Nazwa
Określenia takie jak „miks tłuszczowy”, „margaryna”, „tłuszcz do smarowania X%” czy „tłuszcz kulinarny” oznaczają różne kategorie produktów, o odmiennym składzie i właściwościach.
Używanie nazw sugerujących produkt mleczarski wobec wyrobów roślinnych może wprowadzać konsumenta w błąd – dlatego sposób prezentacji produktu na półce i na opakowaniu ma ogromne znaczenie.

Skład
Producent ma obowiązek podawać na etykiecie rzetelne informacje, m.in. dotyczące:

• zawartości tłuszczu,
• profilu kwasów tłuszczowych,
• użytych olejów i tłuszczów roślinnych,
• wartości odżywczej produktu.

Jeżeli deklaracje na opakowaniu nie odpowiadają rzeczywistemu składowi – konsument podejmuje decyzję zakupową na podstawie błędnych informacji.

Etykieta
Obowiązkowe informacje (np. składniki, data minimalnej trwałości, warunki przechowywania, dane producenta) muszą być:

• łatwe do znalezienia,
• czytelne,
• podane w sposób jednoznaczny.

Ukrywanie tych danych lub ich nieczytelna forma (np. zbyt mała czcionka) również naruszają prawa konsumenta.

Wyniki kontroli IJHARS

Celem kontroli tłuszczów do smarowania innych niż mleczne oraz tłuszczów do celów kulinarnych było sprawdzenie zgodności badanych produktów z obowiązującymi przepisami oraz informacjami podanymi przez producentów na etykietach. Kontrola została zaplanowana m.in. ze względu na dużą liczbę nieprawidłowości stwierdzonych w poprzednich latach.

Gdzie i ile podmiotów sprawdzono?

Kontrole zostały przeprowadzone:

• na etapie produkcji,
• na etapie sprzedaży

Łącznie skontrolowano 73 podmioty — w tym 56 sklepów oraz 17 producentów. Nieprawidłowości stwierdzono w 13 podmiotach (17,8%): w 8 sklepach i u 5 producentów.

Najważniejsze ustalenia kontroli

Cechy organoleptyczne bez uchybień

Badaniem organoleptycznym poddano cechy takie jak zapach, smak i wygląd nie stwierdzono nieprawidłowości w tym zakresie.

Parametry fizykochemiczne

Nieprawidłowości wykryto w 6 partiach (6,5%). Dotyczyły one:

• zawyżonej lub zaniżonej zawartości tłuszczu w stosunku do oznakowania,
• zaniżonej zawartości kwasów tłuszczowych nasyconych w stosunku do deklaracji producenta.

Oznakowanie — wprowadzenie konsumenta w błąd

W 12 partiach (7,6%) stwierdzono nieprawidłowości:

• prezentowanie produktów w sposób sugerujący, że są to wyroby mleczne,
• użycie nazw, grafik lub opisów wprowadzających w błąd co do charakteru produktu,
• nieprawidłowy zapis daty minimalnej trwałości,
• niewidoczne lub nieczytelne informacje obowiązkowe,
• rozbieżności między deklarowaną a rzeczywistą zawartością składników.

Takie błędy utrudniają utrudniać konsumentom świadome podejmowanie decyzji zakupowych.

Zastosowane sankcje

W wyniku kontroli inspektorzy IJHARS:

• wydali decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne
• skierowali zalecenia pokontrolne,
• nałożyli mandat za używanie wagi bez aktualnej legalizacji,
• wszczęli postępowania administracyjne,
• przekazali informację do Okręgowego Urzędu Miar.

Podsumowanie i wnioski

Kontrola wykazała, że większość tłuszczów do smarowania i kulinarnych spełnia wymogi jakościowe, jednak nadal pojawiają się nieprawidłowości, szczególnie w zakresie oznakowania
i deklaracji producentów.

Analizy porównawcze z wcześniejszymi latami wskazują, że:

• udział partii nieprawidłowych w oznakowaniu zimniejsza się na etapie produkcji
  w porównaniu do 2023 i 2021 r.,
• odsetek nieprawidłowości fizykochemicznych jest zbliżony do ubiegłych lat,
• w niektórych obszarach nadal konieczna jest stała obserwacja rynku i kontrole.

IJHARS będzie kontynuowała działania kontrolne, aby zapewnić konsumentom dostęp do rzetelnych informacji w zakresie jakości tej kategorii produktów spożywczych.

Źródło:https://www.gov.pl/web/ijhars/wiadomosci