Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Olsztynie

Dlaczego zmiany?

Zmiany mają służyć uproszczeniu i ujednoliceniu zapisu poszczególnych grup wyrazów i połączeń, eliminacji wyjątków, a także likwidacji przepisów, których zastosowanie jest z różnych powodów problematyczne. To zaś przyczyni się do zmniejszenia liczby błędów językowych.

Co się zmieniło?

Przedstawiamy Państwu wykaz zmian:

1. Pisownia wielką literą nazw mieszkańców miast i ich dzielnic, osiedli i wsi, np. Olsztynianin, Mokotowianin, Chochołowianin.
2. Wprowadzenie pisowni wielką literą nie tylko nazw firm, marek i modeli wyrobów przemysłowych, ale także pojedynczych egzemplarzy tych wyrobów, np. samochód marki Ford i pod oknem zaparkował czerwony Ford.
3. Wprowadzenie rozdzielnej pisowni cząstek –bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami, np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry.
4.  Ustanowienie pisowni łącznej nie- z imiesłowami odmiennymi (bez względu na interpretację znaczeniową: czasownikową lub przymiotnikową.
5. Ujednolicenie zapisu (małą literą) przymiotników tworzonych od nazw osobowych, bez względu na to, czy odpowiadają na pytanie czyj?, czy jaki?, np. dramat szekspirowski, epoka zygmuntowska, koncert chopinowski.
6. Wprowadzenie łącznej pisowni członu pół– w wyrażeniach: półzabawa, półnauka; półżartem, półserio; półspał, półczuwał oraz pisowni z łącznikiem w połączeniu typu: pół-Polka, pół-Francuzka (osoba będąca w połowie Polką, w połowie Francuzką).
7. Dopuszczenie w parach wyrazów równorzędnych, podobnie lub identycznie brzmiących, występujących zwykle razem, trzech wersji pisowni:  z łącznikiem, np. tuż-tuż; trzask-prask; bij-zabij;  z przecinkiem, np. tuż, tuż; trzask, prask; bij, zabij;  rozdzielnie, np. tuż tuż; trzask prask; bij zabij.
8. W zakresie użycia wielkich liter w nazwach własnych:

• w nazwach komet wprowadzenie zapisu wszystkich członów wielką literą, np. Kometa Halleya;
• w nazwach obiektów przestrzeni publicznej wprowadzenie pisowni wielką literą stojącego na początku wyrazu aleja, brama, bulwar, osiedle, plac, park, kopiec, kościół, klasztor, pałac, willa, zamek, most, molo, pomnik, cmentarz itp. (przy utrzymaniu pisowni małą literą wyrazu ulica), np. ulica Józefa Piłsudskiego, Aleja Jana Pawła II, Plac Zbawiciela, Most Poniatowskiego;
• wprowadzenie pisowni wielką literą wszystkich członów (oprócz przyimków i spójników) w wielowyrazowych nazwach lokali usługowych i gastronomicznych, np. Kawiarnia Literacka, Księgarnia Naukowa, Apteka pod Orłem, Restauracja pod Żaglami;
• wprowadzenie pisowni wielką literą wszystkich członów (oprócz przyimków i spójników oraz wyrazów typu imienia) w nazwach orderów, medali, odznaczeń, nagród i tytułów honorowych, np. Nagroda Nobla, Mistrz Mowy Polskiej, Honorowy Obywatel Miasta Krakowa.

9.   W zakresie pisowni prefiksów:

• uzupełnienie reguły ogólnej: W języku polskim przedrostki – rodzime i obce – pisze się łącznie z wyrazami zapisywanymi małą literą. Jeśli wyraz zaczyna się od wielkiej litery, po przedrostku stawia się łącznik, np. arcy-Europejczyk;
• dopuszczenie rozdzielnej pisowni z wyrazami zapisywanymi małą literą cząstek takich jak super-, ekstra-, eko-, wege- mini-, maksi, midi-, mega-, makro-, które mogą występować również jako samodzielne wyrazy, np. superpomysł lub super pomysł, bo jest możliwe: pomysł super; ekożywność lub eko żywność, bo jest możliwe: żywność eko.

10.     Wprowadzenie jednolitej łącznej pisowni cząstek niby-, quasi- z wyrazami zapisywanymi małą literą, np. nibyartysta, nibygotyk, nibyludowy, nibyorientalny, nibyromantycznie; przy zachowaniu pisowni z łącznikiem przed wyrazami zapisywanymi wielką literą, np. nibyPolak, quasi-Anglia.

11.     Wprowadzenie łącznej pisowni nie– z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi bez względu na kategorię stopnia, a więc także w stopniu wyższym i najwyższym, np. nieadekwatny, nieczęsto, nielepiej, nieprędzej, nienajlepiej.

Rada Języka Polskiego przy Prezydium PAN ogłosiła dokument „Zasady pisowni i interpunkcji polskiej”. Od 1 stycznia 2026 r. dokument ten jest jedynym ważnym źródłem zasad ortograficznych i interpunkcyjnych.

Zachęcamy wszystkich do zapoznania się ze zaktualizowanymi zasadami, ponieważ przez rozwój swoich umiejętności językowych, możemy jeszcze lepiej i skuteczniej się komunikować. Więcej mogą Państwo przeczytać na stronie internetowej Rady https://rjp.pan.pl/kampaniainformujaca-o-zmianach-pisowni-2026/