Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Rzeszowie

Europejskie Forum Rolnicze to jedno z najważniejszych wydarzeń sektora rolno‑spożywczego w Polsce, które co roku gromadzi ponad 3000 uczestników – rolników, doradców, producentów i przetwórców, a także przedstawicieli związków branżowych, samorządów oraz środowisk naukowych.

Forum stanowi przestrzeń dialogu i wymiany opinii na temat kluczowych wyzwań stojących przed rolnictwem, w tym zagadnień związanych ze zrównoważonym rozwojem, ochroną środowiska oraz przyszłością wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej.
 

Przeciwdziałanie suszy i ochrona zasobów wodnych

Jednym z istotnych punktów programu Forum był panel pt. „Przeciwdziałanie suszy i ochrona zasobów wodnych rolnictwa w obliczu narastającego kryzysu wodnego”, w którym bierze udział prezes Wód Polskich Mateusz Balcerowicz..

Dyskusja koncentrowała się na praktycznych działaniach wspierających rolników w warunkach postępującego deficytu wody. Eksperci poruszają zagadnienia związane m.in. z poprawą retencji, racjonalnym gospodarowaniem wodą opadową, zwiększaniem odporności gleb i upraw na stres wodny oraz wdrażaniem rozwiązań adaptacyjnych możliwych do zastosowania na poziomie gospodarstw rolnych.

- Problem suszy nie dotyczy wyłącznie rolnictwa – jest wyzwaniem dla wszystkich użytkowników wód. Co istotne, jest to zjawisko narastające. Całkowita ilość wody w obiegu przyrodniczym nie ulega zasadniczej zmianie, natomiast zmienia się rozkład czasowy i przestrzenny opadów. W konsekwencji dotychczasowy sposób użytkowania wód musi ulec zmianie. Kluczowe staje się zatrzymywanie wody tam, gdzie ona spada, czyli rozwój i odbudowa retencji – zarówno tej naturalnej, jak i technicznej. Niezbędne są także inwestycje w odtwarzanie urządzeń nawadniających i melioracyjnych, które przez lata ulegały degradacji – powiedział Mateusz Balcerowicz.

Prezes Wód Polskich podkreślił realizowane przez instytucję działania, w tym odtwarzanie setek niewielkich urządzeń piętrzących, takich jak zastawki. Przypomniał również o projekcie sfinansowanym z Krajowego Planu Odbudowy, obejmującym inwentaryzację urządzeń melioracji wodnej, która pozwoliła na aktualizację danych w 15 zarządach zlewni. Ma to kluczowe znaczenie dla planowania i realizacji dalszych działań.

- Do skutecznej współpracy i efektywnego zarządzania zasobami wodnymi niezbędne są rzetelne i aktualne dane. Równie ważne jest wzmacnianie tych elementów systemu, które już dziś funkcjonują dobrze – przykładem są spółki wodne, tam, gdzie działają aktywnie i efektywnie. Dobrym wzorem jest także współpraca Wód Polskich z samorządami w zakresie prac utrzymaniowych. Pozwala ona na racjonalne zarządzanie wodą, z myślą zarówno o przeciwdziałaniu skutkom suszy, jak i ograniczaniu ryzyka powodziowego – podsumował Mateusz Balcerowicz.

 

Znaczenie wody w nowoczesnym rolnictwie

Drugim obszarem zaangażowania Wód Polskich był panel „Woda w rolnictwie przyszłości – wyzwania i innowacyjne rozwiązania w dobie zmian klimatycznych”, w którym uczestniczył Krzysztof Chęć, dyrektor Departamentu Ochrony Przed Powodzią i Suszą w Wodach Polskich.

Panel poświęcono strategicznej roli wody w rozwoju nowoczesnego rolnictwa, ze szczególnym uwzględnieniem innowacyjnych technologii, cyfrowego monitoringu, inteligentnych systemów nawadniania oraz zintegrowanego gospodarowania zasobami wodnymi w skali krajobrazu.

- W dobie postępujących zmian klimatu, gdy coraz częściej doświadczamy zarówno susz, jak i powodzi, kluczowe znaczenie ma właściwe zarządzanie wodą na terenach rolnych. Ponieważ urządzenia melioracji wodnych oraz grunty zmeliorowane znajdują się w większości w rękach prywatnych, odpowiedzialność za ich utrzymanie spoczywa na właścicielach gruntów, osobach prywatnych oraz spółkach wodnych – wskazał Krzysztof Chęć.

Dyrektor Chęć dodał, że istotnym ułatwieniem w tym zakresie była nowelizacja Prawa wodnego, dzięki której rolnicy zyskali możliwość piętrzenia wody w rowach melioracyjnych bez konieczności przechodzenia skomplikowanych procedur administracyjnych i uzyskiwania wielu zgód. Jako praktyczny przykład skutecznej współpracy Wód Polskich, rolników, spółek wodnych i samorządów podał rzekę Stobrawę, gdzie poprzez remonty i modernizację istniejących urządzeń odtworzono systemy nawadniania na około 300 hektarach gruntów rolnych.

Następnie dyrektor Chęć przypomniał, że w skali kraju funkcjonuje około 200 tys. km rowów melioracyjnych, z czego Wody Polskie, w ramach projektu realizowanego z dofinansowaniem z Krajowego Planu Odbudowy, zinwentaryzowały dotychczas około 100 tys. km. Dodał, że po zakończeniu inwentaryzacji na terenie całej Polski możliwe będzie uzyskanie pełnego i rzetelnego obrazu stanu systemu melioracyjnego, co stanowi niezbędną podstawę do dalszych działań adaptacyjnych w rolnictwie.

- Woda opadowa, która podczas deszczu spływa z terenu i nie zostaje zatrzymana, stanowi w istocie zasób utracony. Jednocześnie długotrwały i intensywny pobór wód podziemnych może prowadzić do stopniowego wyczerpywania ich zasobów oraz pogorszenia ich stanu ilościowego. Z tych względów kluczowe znaczenie ma adaptacja do zmian klimatu, polegająca na zwiększaniu retencji i zatrzymywaniu wody możliwie najbliżej miejsca jej opadu. W pierwszej kolejności należy wykorzystywać wody opadowe, a dopiero w dalszej kolejności sięgać po inne dostępne źródła wody – podsumował Krzysztof Chęć.

Wody Polskie już po raz kolejny uczestniczą w Europejskim Forum Rolniczym w Jasionce. Dzięki konstruktywnemu dialogowi i wymianie doświadczeń między administracją publiczną, rolnikami i środowiskiem eksperckim możliwe jest wypracowanie wspólnych rozwiązań w obliczu nasilających się zmian klimatycznych.

 

Opracowanie: Wydział Komunikacji Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej