Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Lublinie

Instrukcja pobierania materiału do badań wirusologicznych i molekularnych

Pobieranie materiału w celu wykrycia materiału genetycznego wirusów (np.: grypa, SARS CoV-2,RSV) i bakterii Bordetella spp. metodami opartymi na technice real-time PCR.

Materiał do badania należy pobrać nie później niż 48 godzin od wystąpienia objawów klinicznych w ostrym okresie choroby

Materiały pomocnicze:

• komercyjne podłoża,
• sterylne patyczki wymazowe z solą fizjologiczną jałową.

Wymaz z gardła:

Wymaz pobierać sterylnym patyczkiem wymazowym, a szpatułką docisnąć język ku dołowi co pozwoli uniknąć kontaminacji wymazu śliną. Wyjętym z probówki transportowej patyczkiem wymazowym energicznie pocierając obie powierzchnie migdałków oraz tylną ścianę gardła (bez dotykania powierzchni jamy ustnej) zwracając szczególną uwagę na miejsca zapalnie zmienione pobrać wymaz. W przypadku podejrzenia krztuśca (Bordetella pertussis) wymaz pobrać z tylnej ściany gardła (jak najgłębiej) – należy pobrać możliwie wiele materiału w tym i nabłonka dróg oddechowych. Patyczek wymazowy umieścić w probówce z podłożem transportowym (1,5 ml – 2 ml). Probówkę zamknąć i podpisać (imię i nazwisko pacjenta oraz data pobrania wymazu). Wymazy z nosa, gardła, nosogardzieli przeznaczone do badań wirusologicznych prowadzonych techniką qPCR należy przewozić w warunkach chłodniczych. Wymaz z gardła należy pobrać używając zestawów transportowych przewidzianych specjalnie do pobierania materiału klinicznego w kierunku zakażeń wirusowych (wymazówka + podłoże w próbówce). Jałowa wymazówka powinna być wykonana w całości ze sztucznego tworzywa, tzn. patyczek plastikowy oraz wacik wykonany z materiału innego niż wata/bawełna (dakron, czysta wiskoza, poliester, sztuczny jedwab etc.), ponieważ stosowanie innych wymazówek powoduje inhibicję reakcji PCR. Jałowe podłoże (UTM, VTM, buforowany roztwór soli fizjologicznej PBS, lub płyn Hanks’a albo fizjologiczny roztwór NaCl) powinno być umieszczone w próbówce wolnej od DNA-az i RNA-az. Jeśli to możliwe zalecamy stosowanie komercyjnych podłoży do transportu materiału do badań wirusologicznych.

Wymaz z nosa (z obu nozdrzy):

Wymaz pobieramy z nosa nieoczyszczonego z wydzieliny. Wymaz pobrać energicznie sterylnym patyczkiem wymazowym z prawego nozdrza pacjenta, aby mieć pewność, że zawiera zarówno komórki jak i śluz z wnętrza nosa i umieścić w probówce zawierającej 1,5 – 2 ml podłoża transportowego (wymagania jak w przypadku wymazów z gardła). Przy pomocy nowego sterylnego patyczka wymazowego pobrać materiał z lewego nozdrza według tej samej procedury. Wymazy muszą być przechowywane i transportowane w pozycji pionowej.

Kał do diagnostyki antygenów rotawirusów, adenowirusów, norowirusów i badań molekularnych

Kał powinien być pobrany w okresie ostrych objawów choroby 1-5 dnia. Próbkę kału w ilości 5–10 g lub 10-20 ml, należy pobrać do dostępnego w handlu czystego, suchego pojemnika (kałówki) bez środków konserwujących, detergentów i podłoża transportowego.

Wyniki badań – dostępne są w formie elektronicznej (przez 90 dni od daty badania) lub do odbioru osobiście w dni robocze od poniedziałku do piątku od 11:30 do 14:00.

 

Instrukcja pobierania krwi i osocza do badań

Krew do badań serologicznych:
Pobrać krew z żyły w ilości 3 – 5 ml do jałowej probówki (wskazany system zamknięty pobierania) i pozostawić w temperaturze pokojowej 15°C-24°C do czasu powstania skrzepu. Krew należy pobrać na EDTA, aktywator skrzepu lub względnie heparynę litową.
Następnie wirować próbkę przez 20 min. przy przyspieszeniu 2000g lub 10 minut przy 3900g. Surowicę umieścić w temperaturze chłodni (2-8°C) i dostarczyć do laboratorium w ciągu maksymalnie 3 dni.
Próbek pełnej krwi nie należy chłodzić, ani zamrażać.
Jeżeli nie ma możliwości odwirowania, próbki krwi należy pozostawić w temperaturze 15-24°C i przesłać do laboratorium w tym samym dniu (maksymalnie do 8 godzin od momentu pobrania).
Próbki surowic należy chronić przed zakażeniem bakteryjnym.
Surowice silnie zhemolizowane, hiperlipemiczne i przerośnięte nie nadają się do badań serologicznych.

Pobieranie osocza do diagnostyki – wykrywania RNA HIV-1:
Materiał pobrać normalną techniką nakłucia żyły przy użyciu systemu zamkniętego w ilości 3-5 ml do probówki z antykoagulantem – preferowany: EDTA, dopuszcza się cytrynian, nie dopuszcza się pobierania próbek na heparynę i inne antykoagulanty. Po pobraniu probówka powinna być obracana w różnych płaszczyznach przez 5-10 minut dla rozpuszczenia liofilizowanego antykoagulantu i dokładnego wymieszania go z pobraną krwią. Osocze należy oddzielić od krwinek bezpośrednio po wymieszaniu przez wirowanie 20 minut przy przyspieszeniu 2000g lub 10 minut przy 3900g.
Ocenić stopień ewentualnej hemolizy wzrokowo i odrzucić próbki znacznie zhemolizowane. Niewielka hemoliza (różowy odcień próbki) lub nieznaczna lipemia nie stanowią przeszkody przy wykonaniu badania.

Wyniki badań – dostępne są w formie elektronicznej (przez 90 dni od daty badania) lub do odbioru osobiście w dni robocze od poniedziałku do piątku od 11:30 do 14:00.

 

Informacje:
AGAPE punkt konsultacyjno-diagnostyczny w kierunku HIV
Przychodnia Studencka w Lublinie, ul. Spokojna 17
czynny w każdy wtorek i czwartek w godzinach 15.00 – 18.00
tel. 512 619 714
Strona internetowa punktu konsultacyjnego: https://agape.lublin.pl/testowanie-hiv/

Postępowanie po zawodowej ekspozycji na materiał potencjalnie zakaźny (HIV/HBV/HCV)