Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Opolu

Działania w zakresie profilaktyki wad postawy w szkołach w województwie opolskim w roku szkolnym 2025/2026.

Działania przeprowadzono w październiku 2025 r. oraz wmarcu 2026 roku.

W ramach kontynuacji w marcu 2026 roku prowadzono edukacyję w karesie eliminacji ryzyka rozwoju wad postawy u dzieci i młodzieży w środowisku szkolnym. Zadania skupione były głównie na ocenie dostosowania mebli szkolnych do wzrostu uczniów zgodnie z wymaganiami ergonomii, ocenie wagi tornistrów szkolnych dla uczniów oraz organizacji miejsc na pozostawianie w szkole podręczników i przyborów. Kontrolami w tym zakresie objęto szkoły podstawowe funkcjonujące samodzielnie i w zespołach, ze szczególnym uwzględnieniem klas 4-8.

Podsumowanie działań prowadzonych w październiku 2025 r.

1. Oceny obciążenia uczniów ciężarem tornistrów, które przeprowadzono w 31 placówkach, wśród 2452 uczniów.

Analiza wykonanych ocen wykazała:

• tornistry szkolne do 10% masy ciała ucznia stwierdzono u 1210 uczniów (49%),
• tornistry o wadze w przedziale 10-15% masy ciała ucznia stwierdzono u 929 uczniów (38%),
• tornistry o wadze przekraczającej 15% masy ciała ucznia stwierdzono u 313 uczniów (13%).

Problem nadmiernego obciążenia uczniów ciężarem tornistrów wystąpił we wszystkich ocenianych placówkach. Zbiorcze wyniki pomiarów każdorazowo omawiano z dyrektorami placówek. Zwracano szczególną uwagę na sytuacje, w których waga tornistra przekraczała 15% masy ciała ucznia.

2. Sprawdzenie zapewnienia miejsc na pozostawienie w szkole części podręczników i przyborów szkolnych zgodnie z rozporządzeniem MEN, które przeprowadzono w 59 placówkach. Stwierdzono, że wszystkie skontrolowane w tym zakresie placówki zapewniały uczniom miejsca na podręczniki i przybory szkole. Zdecydowana większość tj. 49 szkół (83%) udostępniło uczniom wyłącznie szafki. Inne miejsca na pozostawienie podręczników i przyborów zorganizowało 10 placówek (17%).
3. Oceny dostosowania mebli do zasad ergonomii i warunków antropometrycznych uczniów, które przeprowadzono w 23 placówkach dla 112 oddziałów. Łącznie oceniono 1467 stanowisk do nauki – dostosowanie mebli do warunków antropometrycznych uczniów było prawidłowe,
   nie stwierdzono nienormatywnych zestawień na stanowiskach pracy ucznia.

Pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzili także działania edukacyjno-informacyjne. Najczęściej, przed wykonaniem ocen/pomiarów przeprowadzano spotkania w formie prelekcji, pogadanki i/lub w formie prezentacji multimedialnej z uczniami i kadrą pedagogiczną. Każdorazowo wyjaśniano cel i sposób przeprowadzania oceny oraz możliwości ograniczania lub eliminacji negatywnych czynników wpływających na zdrowie w środowisku szkolnym. Przekazano materiały edukacyjno-informacyjne.  Prowadzono również indywidualne rozmowy, podczas których na bieżąco omawiano wyniki otrzymywanych pomiarów.

W ramach opisanego wyżej przedsięwzięcia działania przeprowadzono podczas 60 kontroli.

 

Podsumowanie działań przeprowadzonych w marcu 2026 r. 

1. 1. Ocena obciążenia uczniów wagą tornistrów.

Ocenę obciążenia uczniów wagą plecaków szkolnych przeprowadzono w 22 placówkach (6% szkół), wśród 1776 uczniów.

Analiza wykonanych ocen wykazała wagę tornistrów szkolnych:

• poniżej 10% masy ciała uczniów: u 1066 uczniów (60% uczniów),
• w przedziale 10-15% masy ciała uczniów: u 549 uczniów (31% uczniów),
• przekraczającą 15% masy ciała uczniów: u 161 uczniów (9% uczniów).

Problem nadmiernego obciążenia uczniów ciężarem tornistrów dotyczył wszystkich ocenianych placówek - wyniki szczegółowo omówiono z dyrektorami placówek.

W szkołach zorganizowane zostały wykłady z prezentacjami multimedialnymi, pogadanki i instruktaże dla uczniów nt. właściwego wyboru i dopasowania plecaka szkolnego, prawidłowego jego pakowania i właściwej jego wagi. Omówiono negatywny wpływ przeciążenia i nieodpowiedniego noszenia tornistrów na zdrowie dzieci i młodzieży.

2. Zapewnienie w szkołach miejsc na pozostawienie części podręczników i przyborów szkolnych.

Kontrolę przeprowadzono w 56 placówkach (15% szkół), wszystkie placówki zapewniały uczniom miejsca na podręczniki i przybory szkolne.

Większość (62%) tj. 35 szkół udostępniło uczniom wyłącznie szafki, natomiast 16 placówek (29%) zorganizowało dodatkowo inne miejsca na pozostawienie podręczników i przyborów. Pozostałe 5 szkół (9%) przygotowało do dyspozycji uczniów wyłącznie inne miejsca na książki i zeszyty szkolne.

Pracownicy PSSE objęli działaniami edukacyjno-informacyjnymi dot. konieczności organizacji i korzystania z miejsc na podręczniki 38 szkół, w których prowadzili rozmowy z kadrą pedagogiczną, a także spotkania edukacyjne z uczniami.

3. Ocena dostosowania mebli do wzrostu uczniów zgodnie z zasadami ergonomii.

Oceny dokonano w 21 placówkach (6% szkół) dla 148 oddziałów. Łącznie oceniono 1529 stanowisk.

W 2 placówkach na terenie kontrolowanym przez PSSE Opole w przypadku 74 stanowisk nauki uczniów stwierdzono nieprawidłowości

Najczęściej przed pomiarami prowadzano spotkania edukacyjne z prezentacjami multimedialnymi, pogadanki oraz rozmowy z uczniami i kadrą pedagogiczną. Wskazywano cel i sposób oceny oraz możliwości ograniczania lub eliminacji negatywnych czynników wpływających na zdrowie w środowisku szkolnym i na bieżąco omawiano z uczniami wyniki pomiarów.

4. Pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w 51 szkołach podstawowych zrealizowani również działania edukacyjno-informacyjne, podczas których zrealizowali:

• 83 spotkania edukacyjne (dla 1459 uczniów, 76 nauczycieli i 4 dyrektorów szkół),
• 38 pogadanek (dla 763 uczniów, 21 nauczycieli oraz 3 dyrektorów szkół),
• 70 rozmów indywidualnych (z udziałem 35 uczniów i 41 dyrektorów szkół).

Działania w zakresie profilaktyki wad postawy kierowane w marcu 2026 r. do najmłodszych uczniów w województwie opolskim:

1. Ocena obciążenia uczniów ciężarem tornistrów.                                              

Przeprowadzono ocenę ciężaru tornistrów 36 dzieci w klasach I-III. W wyniku pomiarów u 33 uczniów (92%) stwierdzono prawidłową wagę tornistrów, natomiast u 3 dzieci (8%) odnotowano wagę plecaka szkolnego w przedziale 10%-15% masy ciała.                                                                                                            Pracownicy pionu Higieny Dzieci i Młodzieży za pośrednictwem dyrekcji szkół skierowali informacje pisemne do rodziców i nauczycieli, dotyczące skutecznych działań w profilaktyce wad postawy.

2. Zapewnienie w szkołach miejsc na pozostawienie części podręczników i przyborów szkolnych.

W ramach kontroli w szkołach podstawowych stwierdzono, że wszyscy uczniowie młodszych klas szkół podstawowych mają możliwość pozostawienia podręczników w szafkach lub na półkach.

3. Ocena dostosowania mebli do wzrostu uczniów zgodnie z zasadami ergonomii.

Na terenie 2 powiatów województwa opolskiego oceniono stanowiska nauki 86 uczniów klas I-III w 8 oddziałach szkół podstawowych.

Wyniki zostały szczegółowo omówione z dyrektorami placówek. Nie stwierdzono nieprawidłowości.

4. Zrealizowane działania edukacyjne ogółem.

W 5 placówkach na terenie 2 powiatów przeprowadzono 24 spotkania z prezentacjami multimedialnymi oraz instruktażami prawidłowego pakowania i noszenia tornistra. Odbiorcami działań edukacyjno-informacyjnych było 27 osób z kadry pedagogicznej oraz 448 uczniów.

Zrealizowane kontrole w zakresie profilaktyki wad postawy mają na celu ochronę zdrowia uczniów poprzez zapewnienie dostosowania stanowisk szkolnych do wzrostu dzieci oraz przygotowanie miejsc na pozostawienie podręczników i przyborów szkolnych. W połączeniu z działaniami informacyjno-edukacyjnymi możliwa jest promocja właściwych nawyków w doborze i noszeniu plecaków wśród młodzieży. Dzięki jednoczesnemu docieraniu bezpośrednio do kadry pedagogicznej, dyrektorów szkół oraz uczniów możliwe jest kompleksowe podejście do profilaktyki w zakresie wad postawy.