Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna we Wrocławiu

Coraz mniej osób umiera w wyniku np. krztuśca, gruźlicy, odry czy różyczki wrodzonej. Informacje o tym, jakie szczepienia są realizowane w Polsce i kiedy należy je przyjmować, zawiera Program Szczepień Ochronnych (PSO), który jest publikowany corocznie w formie komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia. PSO zawiera szczegółowy schemat stosowania poszczególnych szczepionek oraz wskazania do szczepień obowiązkowych i zalecanych.

Kto określa, jakie szczepienia są obowiązkowe i zalecane?

Zalecenia do realizacji szczepień w Polsce przygotowuje: 

• Zespół ds. Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia,
• Rada Sanitarno-Epidemiologiczna przy Głównym Inspektorze Sanitarnym.

Rekomendacje wynikają z analizy krajowych danych o zachorowaniach na poszczególne choroby zakaźne i zakażenia. Uwzględniają również zalecenia i raporty
Komitetu Doradczego do spraw Szczepień Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

Program Szczepień Ochronnych:

•  zawiera informacje, przeciw jakim chorobom należy szczepić dzieci i dorosłych;
• obejmuje schematy szczepień u dzieci i dorosłych, w szczególny sposób narażonych na zakażenie;
• określa terminy i odstępy pomiędzy szczepieniami, rodzaje szczepionek i sposoby ich podania1;
• stanowi wytyczne dla lekarzy i innych pracowników medycznych, którzy realizują szczepienia;
• składa się z czterech części: Szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży według wieku – kalendarz szczepień, Szczepienia zalecane, Informacje uzupełniające oraz Ogólne zasady przeprowadzania i organizacji szczepień.

Szczepienia ochronne chronią nie tylko dzieci

Szczepienia dorosłych są tak samo ważne jak szczepienia dzieci. W przypadku wielu chorób zakaźnych, nieuodpornieni dorośli są narażeni na zachorowania i powikłania w większym stopniu niż dzieci. Prawdopodobieństwo zgonu w przebiegu choroby, której można zapobiegać drogą szczepień, jest u osoby dorosłej 100-krotnie większe niż u dzieci. Dodatkowo  przypadku osób starszych zmiany związane e starzeniem się układu odpornościowego owodują, że organizm jest coraz bardziej odatny na choroby, np. zakażenia neumokokowe, grypę czy półpasiec.
W przypadku takich chorób jak błonica, tężec czy krztusiec odporność nabyta poprzez szczepienia zrealizowane w przeszłości zmniejsza się z upływem czasu po podaniu ostatniej dawki szczepionki i dlatego wskazane są dawki przypominające. W przypadku innych chorób (np. krztuśca) dorośli mogą łagodnie chorować lub jako bezobjawowi nosiciele narażać swoje dzieci i wnuki, które jeszcze nie wykształciły odpowiednich mechanizmów obronnych.
Osoba dorosła powinna sprawdzić swój stan uodpornienia. Historia szczepień zapisana w książeczce szczepień lub karcie uodpornienia pozwala ocenić, jakie szczepienia otrzymaliśmy w przeszłości, czy podano wszystkie wymagane dawki, i jeżeli to konieczne, uzupełnić brakujące szczepienia.
Jeśli nie wiesz, na co i kiedy się zaszczepić, albo Twoje dziecko z jakiegoś powodu nie przyjęło w odpowiednim czasie szczepień obowiązkowych, skonsultuj się z lekarzem rodzinnym lub pediatrą, który pomoże ustalić indywidualny plan szczepień.

Które szczepienia są bezpłatne?

W Polsce szczepienia obowiązkowe, bezpłatne realizowane są do 19. roku życia, jednak refundacji podlega coraz więcej szczepień zalecanych. Informacje
o szczepieniach refundowanych można znaleźć m.in. na stronach Ministerstwa Zdrowia oraz portalu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego Państwowego Zakładu Higieny www.szczepienia.pzh.gov.pl