Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna we Wrocławiu

W takich momentach liczy się nie tylko to, co zrobimy, ale przede wszystkim jak szybko zareagujemy. Kilka sekund może zdecydować o tym, czy sytuacja zakończy się tylko nieprzyjemnym doświadczeniem, czy poważnym zagrożeniem zdrowia i życia.

Świadome podejmowanie decyzji, umiejętność rozpoznawania sygnałów alarmowych i gotowość do wezwania pomocy to kompetencje, które przydają się niezależnie od wieku. Warto je znać, zanim pojawi się sytuacja wymagająca działania.

Nie musisz pić, żeby dobrze się bawić

Alkohol jest obecny w wielu sytuacjach towarzyskich. Spotkanie ze znajomymi, impreza, koncert czy wakacyjny wyjazd mogą wiązać się z propozycją wypicia alkoholu. Problem pojawia się wtedy, gdy decyzja o jego spożyciu nie wynika z własnej potrzeby, ale z presji grupy.

„Napij się, przecież wszyscy piją”, „nie bądź sztywny”, „jeden drink ci nie zaszkodzi” – takie pozornie niewinne komentarze mogą sprawić, że ktoś zrobi coś wbrew własnym przekonaniom lub poczuje, że musi się tłumaczyć z odmowy.

Tymczasem odmowa alkoholu nie wymaga usprawiedliwienia. Można dobrze się bawić, rozmawiać, tańczyć, podróżować czy spędzać czas z przyjaciółmi bez picia.

Świadoma decyzja oznacza również pamiętanie, że alkohol wpływa na ocenę sytuacji, koordynację ruchową i czas reakcji. Może zwiększać skłonność do podejmowania ryzyka i utrudniać właściwą ocenę własnych możliwości. Ma to szczególne znaczenie podczas aktywności nad wodą, jazdy na rowerze, hulajnodze czy innych aktywności wymagających koncentracji.

Dlatego warto pamiętać o prostej zasadzie: nie trzeba pić, aby być częścią grupy. Prawdziwa relacja nie powinna opierać się na zmuszaniu drugiej osoby do zachowań, których nie chce podejmować.

Presja grupy a własne granice

Presja związana z alkoholem może być bezpośrednia, ale czasami ma bardziej subtelną formę. Wystarczy przekonanie, że „wszyscy tak robią”, aby ktoś zaczął ignorować własne obawy.

Umiejętność powiedzenia „nie” jest elementem dbania o własne zdrowie. Nie musi oznaczać konfliktu. Można po prostu powiedzieć:

• „Nie piję”.
• „Nie mam ochoty”.
• „Dzięki, wybieram coś bezalkoholowego”.
• „Chcę mieć kontrolę nad tym, co robię”.

Warto również być wsparciem dla innych. Jeżeli znajomy nie chce pić, nie należy go namawiać ani wyśmiewać. Rezygnacja z alkoholu może być świadomą decyzją dotyczącą zdrowia, bezpieczeństwa, samopoczucia albo planów na dalszą część dnia.

Nikt nie planuje zatrucia

Ryzykowne zachowania związane z używkami często zaczynają się od przekonania, że „przecież nic się nie stanie”. Problem w tym, że skutków działania substancji psychoaktywnych nie zawsze można przewidzieć.

Dotyczy to zarówno alkoholu, jak i innych substancji psychoaktywnych, w tym tzw. nowych substancji psychoaktywnych. Ich działanie może być różne w zależności od substancji, dawki, sposobu przyjęcia, indywidualnych cech organizmu czy jednoczesnego stosowania innych środków.

Szczególnie niebezpieczne może być łączenie różnych substancji. Osoba, która przyjmuje środek psychoaktywny, może nie wiedzieć dokładnie, co się w nim znajduje ani jak jej organizm zareaguje.

Objawy zatrucia mogą obejmować między innymi zaburzenia świadomości, silne pobudzenie lub przeciwnie – znaczną senność, problemy z oddychaniem, drgawki, wymioty, zaburzenia koordynacji czy utratę przytomności.

Nie należy czekać, aż objawy same miną, jeśli stan osoby budzi niepokój.

W sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia najważniejsze jest szybkie wezwanie profesjonalnej pomocy. Nie wolno kierować się obawą przed konsekwencjami, wstydem czy strachem przed oceną. Dla ratowników najważniejszy jest stan osoby poszkodowanej i informacje, które mogą pomóc w udzieleniu właściwej pomocy.

Dobry znajomy reaguje – 4 sygnały alarmowe

Bycie dobrym znajomym nie polega wyłącznie na wspólnym spędzaniu czasu. To także gotowość do zareagowania, kiedy dzieje się coś niepokojącego.

Nie zawsze łatwo odróżnić zwykłe zmęczenie czy gorsze samopoczucie od sytuacji, która wymaga pilnej pomocy. Są jednak sygnały, których nie należy ignorować.

1. Utrata przytomności lub brak prawidłowej reakcji

Jeśli osoba nie reaguje na głos, dotyk lub inne bodźce albo straciła przytomność, sytuacja wymaga natychmiastowej oceny i wezwania pomocy.

Nie należy pozostawiać takiej osoby samej ani zakładać, że „po prostu śpi”.

2. Problemy z oddychaniem

Niepokojące są m.in. bardzo wolny, nieregularny lub nietypowy oddech, duszność, sinienie czy wyraźne trudności w oddychaniu.

Problemy z oddychaniem mogą szybko doprowadzić do stanu bezpośredniego zagrożenia życia. W takiej sytuacji liczy się czas.

3. Drgawki, silne zaburzenia świadomości lub gwałtowne zachowanie

Drgawki, dezorientacja, brak kontaktu, nietypowe pobudzenie czy utrata kontroli nad zachowaniem mogą być objawami poważnego problemu zdrowotnego, w tym zatrucia.

Nie należy próbować „przeczekać” sytuacji ani samodzielnie oceniać jej jako niegroźnej tylko dlatego, że wcześniej osoba czuła się dobrze.

4. Nagłe i wyraźne pogorszenie stanu zdrowia

Silne wymioty, omdlenie, bardzo duża senność, zaburzenia świadomości, problemy z utrzymaniem równowagi czy gwałtowna zmiana zachowania powinny zwrócić uwagę osób znajdujących się w pobliżu.

Jeżeli stan szybko się pogarsza, należy działać natychmiast.

Co zrobić, gdy ktoś potrzebuje pomocy?

W sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia najważniejsze jest zachowanie spokoju i szybkie wezwanie odpowiednich służb.

W Polsce numer alarmowy 112 służy do zgłaszania sytuacji wymagających interwencji służb ratunkowych. Podczas rozmowy należy przekazać przede wszystkim: co się stało, gdzie znajduje się osoba potrzebująca pomocy oraz w jakim jest stanie.

Jeżeli wiadomo, że osoba przyjmowała alkohol lub inne substancje, warto powiedzieć o tym dyspozytorowi. Taka informacja może mieć znaczenie dla dalszego postępowania.

Nie należy zatajać informacji ze strachu przed oceną. Ratownik czy dyspozytor nie jest od tego, aby moralizować. Jego zadaniem jest pomóc w sytuacji zagrożenia.

Jeśli osoba jest nieprzytomna, ale oddycha prawidłowo, należy zadbać o jej bezpieczeństwo i postępować zgodnie z instrukcjami dyspozytora. Jeżeli nie oddycha prawidłowo, trzeba natychmiast rozpocząć działania ratunkowe zgodnie z instrukcjami przekazywanymi przez dyspozytora.

Najgorszą decyzją jest często brak decyzji.

Nie zostawiaj znajomego samego

Jednym z najbardziej ryzykownych zachowań podczas imprez i spotkań jest pozostawienie osoby, która źle się czuje, samej.

„Niech się wyśpi” nie zawsze jest bezpiecznym rozwiązaniem. Szczególnie niepokojąca jest sytuacja, gdy osoba jest bardzo senna, trudno ją obudzić, wymiotuje, ma zaburzenia świadomości lub problemy z oddychaniem.

Nie wolno również zakładać, że ktoś „na pewno przesadza” albo „udaje”. W sytuacji zagrożenia lepiej zareagować zbyt wcześnie niż zbyt późno.

Pomoc może oznaczać czasem bardzo prostą rzecz: zostać przy znajomym, poinformować dorosłego, zadzwonić pod 112 albo poprosić o pomoc osoby znajdujące się w pobliżu.

Odwaga to także umiejętność poproszenia o pomoc

W sytuacjach zagrożenia wiele osób obawia się, że ich reakcja będzie przesadzona. Tymczasem osoba postronna nie musi samodzielnie stawiać diagnozy.

Nie trzeba wiedzieć, co dokładnie się stało, aby wezwać pomoc. Wystarczy zauważyć, że stan człowieka jest niepokojący i wymaga oceny przez profesjonalistów.

Warto też pamiętać, że udzielanie pomocy nie oznacza narażania własnego zdrowia. Jeżeli miejsce zdarzenia jest niebezpieczne – na przykład występuje pożar, ruch uliczny, ryzyko porażenia prądem czy inne zagrożenie – najpierw należy zadbać o własne bezpieczeństwo i wezwać odpowiednie służby.

Dobre decyzje działają dłużej niż wakacje

Wakacje, impreza czy wyjazd trwają krótko. Konsekwencje niektórych decyzji mogą jednak pozostać na długo.

Dlatego warto patrzeć na bezpieczeństwo szerzej niż tylko przez pryzmat zakazów i nakazów. Chodzi przede wszystkim o świadome podejmowanie decyzji i przewidywanie ich konsekwencji.

Dobra decyzja to czasem odmowa alkoholu. Innym razem – niewsiadanie do samochodu z nietrzeźwym kierowcą, zrezygnowanie z ryzykownego zachowania nad wodą, niewchodzenie do nieznanej substancji czy zwrócenie uwagi na znajomego, którego stan nagle się pogorszył.

Dobra decyzja to również telefon po pomoc, nawet jeśli oznacza przerwanie imprezy, wywołuje stres albo spotka się z niezadowoleniem innych.

Bezpieczeństwo zaczyna się od reakcji

Nie da się wyeliminować wszystkich zagrożeń. Można jednak ograniczyć ich skutki, podejmując odpowiedzialne decyzje i reagując wtedy, gdy sytuacja tego wymaga.

Warto zapamiętać kilka prostych zasad:

Nie musisz pić, żeby dobrze się bawić.

Nie eksperymentuj z substancjami, których działania i składu nie znasz.

Nie ignoruj niepokojących objawów u drugiej osoby.

Nie zostawiaj osoby w poważnym stanie samej.

W sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia dzwoń pod 112.

Nie bój się poprosić o pomoc.

Najważniejsze jest jednak to, aby nie czekać na moment, w którym będzie „naprawdę źle”. W sytuacjach zagrożenia zdrowia i życia liczą się sekundy. Szybka reakcja może zapobiec tragedii, a jedna odpowiedzialna decyzja może mieć znaczenie znacznie dłużej niż jeden wieczór, impreza czy wakacyjny wyjazd.

Bo dobre decyzje działają dłużej niż wakacje.