Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Lublinie

Pojęcie „pojazd zabytkowy” wprowadzone zostało w ustawie z 20 czerwca 1997  r.  Prawo o ruchu drogowym – art. 2 pkt 39 oraz art. 79 ust. 4  -  w  kontekście możliwości uzyskiwania tablic rejestracyjnych i wprowadzenia statusu „pojazdu zabytkowego”.

O pisemne potwierdzenie włączenia karty ewidencyjnej do wojewódzkiej ewidencji zabytków lub wpisania do rejestru zabytków celem przedstawienia w wydziale komunikacji - aby uzyskać tzw. „żółte tablice rejestracyjne” - może wnioskować do LWKZ właściciel pojazdu o wartościach zabytkowych.

Warunkiem włączenia karty do wojewódzkiej ewidencji zabytków i uzyskania pisemnego potwierdzenia tego faktu jest złożenie w kancelarii WUOZ w Lublinie lub delegatur w Białej Podlaskiej, Chełmie i Zamościu (decyduje miejsce przechowywania pojazdu) następujących dokumentów :

1. wniosek wraz z klauzulą i oświadczeniem o własności (do pobrania w materiałach na dole strony).

2. kart ewidencyjnych ruchomego zabytku techniki w 3 egz. opracowanych zgodnie z wzorem /wzór na stronie: https://nid.pl/dzialalnosc/ewidencja-zabytkow/ - nie jest możliwe kserowanie, ani wydruk fotografii.

Karta może być opracowana przez rzeczoznawcę samochodowego z listy Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, eksperta z listy ekspertów dziedziny motoryzacji i oceny pojazdów zabytkowych rekomendowanej przez „Zespół Porozumiewawczy Ekspertów ds. Pojazdów Zabytkowych Krajowego Porozumienia Stowarzyszeń Rzeczoznawców Samochodowych” lub właściciela pojazdu, o ile posiada on wystarczającą wiedzę w tym zakresie i możliwości techniczne, zgodnie z instrukcją opracowywania kart ewidencyjnych zabytków techniki publikowaną przez Narodowy Instytut Dziedzictwa https://nid.pl/dzialalnosc/ewidencja-zabytkow/.

W karcie ewidencyjnej muszą znaleźć się następujące dane:

1. wiek pojazdu (rok produkcji),
2. czas rozpoczęcia i zakończenia produkcji danego typu i modelu,
3. ilość wyprodukowanych egzemplarzy danego typu i modelu,
4. numer porządkowy pojazdu, numer silnika pojazdu (lub informacja z jakiego powodu nie podaje się numeru silnika - silniki nie były numerowane, brak dostępu do numeru silnika itp.),
5. szczegółowo opisana kompletność części pojazdu,
6. stopień autentyczności, oryginalności pojazdu, min. 75% zachowanych oryginalnych części, w tym główne podzespoły, (do WEZ nie włącza się pojazdów z założoną wtórnie instalacją gazową),
7. historia obiektu winna uwzględniać fakty bezpośrednio z nim związane: należy podać dane dotyczące projektantów, konstruktorów, wytwórcy, właścicieli i użytkowników oraz wymienić funkcje, jakie obiekt pełnił w przeszłości, zmiany miejsca pracy i przechowywania (rubryka 15 karty ewidencyjnej),
8. opis i charakterystyka techniczna: należy podać parametry i cechy techniczne obiektu, czytelny opis konstrukcji i budowy, napędu i sterowania, materiał i technikę wykonania, wskazując cechy świadczące o tym, że pojazd jest świadectwem minionej epoki lub wydarzenia. Jeżeli występują rozwiązania nowatorskie, oryginalne, współcześnie nie stosowane, należy je podać na dole rubryki (rubryka 16 karty ewidencyjnej),
9. remonty, zmiany konstrukcyjne, modernizacje: należy wymienić wykonane prace konserwatorskie, określić sposób i zakres wykonania prac (np. które części wymieniono, czy pozyskano je z innych egzemplarzy tego samego typu i modelu, czy odtworzono własnoręcznie, czy zastąpiono oryginalne części nowo wyprodukowanymi z podaniem producenta). Podać krótki opis prac konserwatorskich, ich wykonawcę i czas trwania (rubryka 19 karty ewidencyjnej),
10. stan zachowania i potrzeby konserwatorskie: należy opisać stan techniczny całości i poszczególnych elementów obiektu z uwzględnieniem wszystkich rodzajów zniszczeń i zmian, odbiegających od stanu pierwotnego . Zwrócić uwagę na zachowane elementy pierwotne (rubryka 20 karty ewidencyjnej),
11. fotografie: zdjęcia dokumentalne (ostre, wykonane na wprost pojazdu, a nie z ukosa): widoku obu boków, przodu i tyłu pojazdu, widok na silnik z góry, aby wszystkie części i całość przestrzeni pod maską były widoczne, widok na bagażnik, widok na wnętrze pojazdu, widok na deskę rozdzielczą pokazujący wskaźniki, zdjęcia znaków firmowych. Fotografie mogą być naklejone na tzw. wkładki i dołączone w formie załączników do karty ewidencyjnej.

Tak szczegółowe i opisowe - opracowanie karty pozwala na przyjęcie przez LWKZ jedynie dokumentacji w formie karty i daje możliwości odstąpienia od dostarczenia opinii, w której zawarte będą dowody na to, że pojazd jest świadectwem minionej epoki w motoryzacji.

Obowiązują od 01.03.2026 r. do czasu ustalenia ostatecznych zasad przez MKIDN i dotyczą spraw wniesionych od tego terminu.

Opracowane na podstawie wytycznych zawartych w piśmie Departamentu Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, znak: DOZ-KiNK.6521.30.2023.AS z 15 lipca 2025 r. w celu wprowadzenia jednolitych zasad rozpatrywania wniosków o włączanie kart pojazdów  do wojewódzkiej ewidencji zabytków.

Podczas kwalifikowania kart pojazdów zabytkowych do włączenia do wojewódzkiej ewidencji zabytków - LWKZ bierze pod uwagę :

1. prawidłowo opracowaną dokumentację, prezentującą odpowiedni poziom merytoryczny (opracowaną zgodnie z instrukcją NID i niniejszymi zasadami). W przypadkach budzących wątpliwości LWKZ może dokonać oględzin pojazdu, będącego przedmiotem dokumentacji;
2. minimalne kryterium wiekowe: 40 lat dla pojazdów zabytkowych wyprodukowanych poza Polską;
3. minimalne kryterium wiekowe: 30 lat dla pojazdów zabytkowych wyprodukowanych w Polsce. Kryterium dotyczy zabytkowych samochodów osobowych, dostawczych, autobusów polskiej konstrukcji i produkcji,  wyprodukowanych w oparciu o polską myśl techniczną w fabrykach: Fabryka Samochodów Osobowych, Fabryka Samochodów Małolitrażowych, Fabryka Samochodów Ciężarowych oraz polskich pojazdów jednośladowych (motocykli                   i motorowerów);
4. miejsce przechowywania pojazdu zabytkowego powiązane z miejscem pobytu użytkownika pojazdu na terenie województwa lubelskiego.

Przedstawiona dokumentacja – karta ewidencyjna ruchomego zabytku techniki i ewentualnie opinia opracowana przez rzeczoznawcę samochodowego winna uzasadniać, że opisywany pojazd jest zabytkiem, czyli zgodnie z art. 3 ustawy o ochronie zabytków (Dz.U. z 2024 poz. 1292 tj.), jest świadectwem minionej epoki.

Uwaga! Użycie zwrotu np. „rozwiązania techniczne i historia polskiej motoryzacji w pełni kwalifikują ten pojazd jako zabytkowy, stanowiący świadectwo minionej epoki” nie zastępuje wnikliwego uzasadnienia merytorycznego. Zachowanie obiektu z pespektywy interesu społecznego musi być uzasadnione ze względu na wartość historyczną, artystyczną lub naukową.

Na podstawie wnikliwej oceny wskazanych powyżej dokumentów oraz uwarunkowań, LWKZ dokonuje rozstrzygnięcia czy włączyć kartę ewidencyjną do Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków czy też odmówić włączenia. Odmowa włączenia nie blokuje możliwości rejestracji pojazdu wyrejestrowanego, gdyż według prawa o ruchu drogowym:

Art. 79 ust. 4. Pojazd wyrejestrowany nie podlega powtórnej rejestracji, z wyjątkiem pojazdu:

1) odzyskanego po kradzieży;

2) zabytkowego;

3) mającego co najmniej 25 lat uznanego przez rzeczoznawcę samochodowego za unikatowy lub mający szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji;

4) ciągnika i przyczepy rolniczej;

5) wywiezionego z kraju lub zbytego za granicą, o którym mowa w ust. 1 pkt 3.

Obowiązują od 01.03.2026 r. i dotyczą spraw wniesionych od tego terminu.

Opracowane na podstawie wytycznych zawartych w piśmie Departamentu Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, znak: DOZ-KiNK.6521.11.2025.AS z 3 lutego 2026 r.

Warunkiem włączenia karty wyłączonej z WEZ innego województwa (w skutek sprzedaży lub zmiany miejsca przechowywania pojazdu ) do wojewódzkiej ewidencji zabytków prowadzonej przez LWKZ i uzyskania pisemnego potwierdzenia tego faktu jest złożenie w kancelarii WUOZ w Lublinie lub delegatur w Białej Podlaskiej, Chełmie i Zamościu (decyduje miejsce przechowywania pojazdu) następujących dokumentów :

1. oświadczenie o zakupie pojazdu zabytkowego /druki na stronie: https://www.gov/pl/wuoz-w-lublinie/druki-wnioskow-i- instrukcje/ pojazdy/,
2. kserokopia umowy kupna-sprzedaży,
3. kserokopia karty ewidencyjnej pojazdu.

Ww. dokumentacja wraz z przekazaną przez WUOZ innego województwa informacją o wyłączeniu karty ewidencyjnej z dotychczasowej WEZ i przekazanym egzemplarzem karty podlega weryfikacji przez LWKZ w oparciu o aktualnie obowiązujące kryteria.

W sytuacji przeniesienia pojazdu na obszar właściwości innej Delegatury  w ramach województwa lubelskiego - powyższa konieczność nie następuje, gdyż pojazd nie opuszcza województwa, do którego WEZ został włączony.

LWKZ nie prowadzi ewidencjonowania zabytków techniki w WEZ w ramach kolekcji. Kolekcję pojazdów zabytkowych można stworzyć poprzez dołączanie do niej kolejnych pojazdów indywidulanie włączonych kart ewidencyjnych do WEZ.