Prof. Jan Skórzyński na 11. edycji Memory Days 2026
25.02.2026
W dniach 19-21 lutego br. odbyła się w Tiranie 11. edycja „Memory Days” - cyklicznego wydarzenia poświęconego pamięci o epoce komunistycznego totalitaryzmu w Albanii i o jego ofiarach. Organizowane corocznie przez albański Institute for Democracy Media and Culture przy wsparciu Fundacji Konrada Adenauera, Memory Days są przede wszystkim forum debaty o historii, o traumie pozostawionej przez komunistyczne dyktatury i o jej oddziaływaniu na kolejne pokolenia. Tegoroczna edycja, zorganizowana w 35. rocznicę obalenia pomnika Envera Hodży w Tiranie, zgromadziła badaczy historii, ekspertów i przedstawicieli instytucji m.in. z Polski, Niemiec, Węgier, Rumunii i Bułgarii.
Polskę reprezentował prof. Jan Skórzyński, historyk i publicysta, ekspert w zakresie historii Europy Środkowo-Wschodniej, który wystąpił w panelu „Upadające symbole – doświadczenia transformacji”. Profesor Skórzyński specjalizuje się w historii ruchów opozycyjnych w PRL w latach 1956-1989 oraz myśli politycznej opozycji antykomunistycznej w Polsce. Naukowo zajmuje się także zagadnieniami totalitaryzmu, transformacji demokratycznej, opozycji wobec systemów komunistycznych i autorytarnych, historią PRL i ruchu Solidarność.
W części wprowadzającej do panelu głos zabrali m.in. Jonila Godole, dyrektor Institute for Democracy Media and Culture, wicemarszałek albańskiego parlamentu Agron Gjekmarkaj i chargé d’affaires a.i. RP Wojciech Unolt. W debacie panelowej prof. Jan Skórzyński mówił o polskim doświadczeniu zmiany ustrojowej – o roli demokratycznej opozycji i Solidarności, obradach Okrągłego Stołu, wyborach z 4 czerwca 1989 r. i powstaniu pierwszego niekomunistycznego rządu Tadeusza Mazowieckiego. Zwrócił uwagę na polską specyfikę „negocjowanego przejęcia władzy” – procesu, którego symbolem nie jest obalony pomnik czy mur, ale kartka wyborcza.
Na marginesie Memory Days Prof. Jan Skórzyński spotkał się z inicjatywy Ambasady RP z grupą albańskich historyków i ekspertów, z którymi rozmawiał m.in. o różnych interpretacjach „albańskiego stalinizmu” – wyjątkowo brutalnej i długotrwałej wersji komunistycznej dyktatury, której upadek nastąpił dopiero dwa lata po przemianach w krajach bloku sowieckiego. Dyskusja dotyczyła też sposobów utrwalania pamięci o komunistycznej przeszłości i przekazywania jej nowym pokoleniom.
