Polska w Chorwacji

W dn. 30 lipca br. w Osijeku, na zaproszenie kierownictwa firmy, Ambasador Paweł Czerwiński z małżonką Agnieszką byli gośćmi przedsiębiorstwa Protostar Labs, jednego z czołowych chorwackich ośrodków badawczo-rozwojowych w obszarze wysokich technologii mających zastosowanie m.in. w obronności, działaniach poszukiwawczo-ratowniczych oraz w badaniach kosmosu.

Działalność i osiągnięcia Protostar Labs zaprezentowali Panowie Filip Novoselnik, założyciel firmy, dyrektor naczelny; Marko Mamić, kierownik pionu rozwoju oprogramowania; Luka Strišković, doradca zarządu firmy ds. zgodności i rozwoju strategicznego oraz Tomislav Lacović, doradca zarządu ds. komunikacji oraz współpracy z organami władzy i administracji publicznej, a także członkowie ich młodego zespołu, odpowiedzialni za poszczególne przedsięwzięcia i programy. Wszyscy pracownicy są inżynierami informatyki, robotyki lub absolwentami pokrewnych kierunków. Naturalnym zapleczem kadrowym i naukowo-badawczym firmy jest politechnika w Osijeku, specjalizująca się w nowoczesnych technologiach (w tym nanotechnologii), astronautyce oraz AI (aktualnie uczelnia ma ok. 18 tys. studentów przybyłych z całego kraju).

Protostar Labs powstała w 2019 r., jej założycielami była grupa absolwentów i studentów astronomii. Od 2021 r. firma współpracuje z Europejską Agencją Kosmiczną (ESA), a od 2022 r. realizuje projekty z zakresu sztucznej inteligencji (AI).

W 2025 r. oprogramowanie autorstwa specjalistów Protostar Labs zostało zainstalowane w satelicie orbitalnym ESA, przy czym nowatorski charakter rozwiązań opracowanych przez firmę polegał na wykonaniu całości procesu analizy danych w ramach samego systemu i jego przekazaniu do naziemnego ośrodka kontroli zanim satelita uległ spaleniu po wejściu w dolne warstwy atmosfery. Obecnie jednym z kluczowych projektów, nad którymi pracuje zespół przedsiębiorca, są technologie zapewniające ochronę przed promieniowaniem zagrażającym funkcjonowaniu modułów stosowanych w astronautyce, sieci elektroenergetycznych oraz GPS. Mało znanym osiągnięciem przyszłych twórców Protostar Labs jest odkrycie i udokumentowanie (w latach 2010-2018) 20 tzw. supernowych, tzn. eksplozji gwiazd znajdujących się w galaktykach innych niż ta, w skład której wchodzi Ziemia.

Przedsiębiorstwo nie ma sponsorów, źródłami finansowania są sprzedaż własnych usług i rozwiązań, subwencje ESA oraz środki z funduszy UE. Protostar Labs współpracuje z ministerstwem obrony Republiki Chorwacji, a także z innymi instytucjami państwowymi (m.in. w dziedzinach monitoringu środowiska naturalnego i ochrony infrastruktury krytycznej) oraz z przemysłem, m.in. spożywczym (np. w zakresie kontroli szczelności opakowań próżniowych).

Protostar Labs jest sygnatariuszem podpisanego podczas Szczytu i Forum Biznesu Trójmorza w Dubrowniku w kwietniu br. (z inicjatywy prof. Grzegorza Wrochny reprezentującego polskie konsorcjum Creotech Instruments) listu intencyjnego w sprawie wspólnego projektu „Three Seas Hybrid Constellation”, mającego na celu połączenie i koordynację prac badawczych oraz analitycznych prowadzonych w poszczególnych państwach regionu. W przedsięwzięciu, korzystającym ze wsparcia ESA, uczestniczy 12 firm z 6 krajów (Polska, Chorwacja, Czechy, Słowacja, Słowenia i Grecja), przy czym projekt ma charakter otwarty i może zostać poszerzony o kolejnych partnerów.

W trakcie spotkania amb. P.Czerwiński otrzymał niecodzienny i sympatyczny prezent – koszulkę z numerem i nazwiskiem chorwackiego piłkarza Zorana Arsenicia, który pochodzi z Osijeka, a od blisko 10 lat mieszka w Polsce, gdzie jest zawodnikiem Ekstraklasy i grał m.in. w barwach Legii Warszawa, krakowskiej Wisły oraz – jako kapitan drużyny - RKS Raków Częstochowa.