Polska w Wenezueli

Przestępczość z użyciem przemocy w Wenezueli jest powszechna i często dotyka również cudzoziemców. Przestępczość uliczna w dużych miastach, zwłaszcza w Caracas i Maracaibo, utrzymuje się na wysokim poziomie. Również poza obszarami miejskimi istnieje ryzyko napadów oraz innych przestępstw z użyciem przemocy. Na autostradzie prowadzącej z lotniska do Caracas odnotowano przypadki ostrzeliwania samochodów oraz napadów, szczególnie po zmroku. W barach i klubach nocnych zgłaszano przypadki używania tzw. „pigułek gwałtu”.

W rejonach przygranicznych z Kolumbią – zwłaszcza w stanach Amazonas, Apure, Barinas, Táchira i Zulia – a także w strefach granicznych z Brazylią występuje wysokie zagrożenie ze strony zorganizowanych grup przestępczych, w tym porwań i innych brutalnych przestępstw. W stanie Apure dochodzi do starć zbrojnych między siłami rządowymi a gangami narkotykowymi lub członkami byłych ugrupowań partyzanckich (FARC). Granice z Kolumbią i Brazylią mogą zostać w każdej chwili czasowo zamknięte.

W rejonie lotniska Maiquetía należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ryzyko przestępczości. W przeszłości zdarzały się przypadki, w których podróżni byli celem przestępców w terminalach przylotów i odlotów, na parkingu lotniska oraz podczas podróży do i z lotniska. Okazywanie oznak zamożności może zwiększyć ryzyko stania się celem przestępstwa. Największe zagrożenie występuje podczas podróży na lotnisko lub z lotniska w godzinach nocnych. W przeszłości dochodziło do napadów z bronią na autobusy kursujące na tej trasie. Zaleca się, aby odbiór z lotniska zorganizowali znajomi, partnerzy biznesowi lub przedstawiciele biura podróży. Jeśli nie jest to możliwe, należy skorzystać z licencjonowanej taksówki z oficjalnego postoju znajdującego się przed halą przylotów. Nie należy przyjmować propozycji transportu składanych w hali przylotów ani wsiadać do taksówki, w której znajdują się już inni pasażerowie. Gwardia Narodowa przeprowadza na lotnisku Maiquetía losowe kontrole bezpieczeństwa oraz kontrole antynarkotykowe, szczególnie wobec pasażerów odlatujących z Wenezueli. Zdarza się, że podróżni są proszeni o towarzyszenie funkcjonariuszowi do pobliskiego szpitala w celu wykonania badania rentgenowskiego. Należy zachować ostrożność wobec osób podszywających się pod funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa. W razie wątpliwości należy zwrócić się o pomoc do pracowników linii lotniczych lub personelu lotniska.

Na wodach terytorialnych i przybrzeżnych Wenezueli odnotowano przypadki piractwa oraz napadów z użyciem broni, szczególnie na wschód od Puerto La Cruz oraz w akwenie między Wenezuelą a Trynidadem i Tobago. Działania te obejmowały ataki na statki i mniejsze jednostki, również w rejonie kotwicowisk, gdzie rozboje morskie były raportowane wobec tankowców i innych pojazdów wodnych. Zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności na otwartych wodach i monitorowanie aktualnych informacji dotyczących bezpieczeństwa morskiego.

Na przejściach granicznych, zarówno lądowych, jak i na lotniskach, obowiązują surowe kontrole. Niektórzy obcokrajowcy, w tym obywatele RP, byli szczegółowo przesłuchiwani w sprawie celu swojej wizyty. Procedury te mogą wiązać się z wielogodzinnym lub kilkudniowym przetrzymywaniem na lotnisku i mogą skutkować deportacją. W czasie trwania kontroli może nie być możliwości kontaktu z rodziną, przyjaciółmi ani z polską placówką w Caracas.

Na wielu obszarach wiejskich władza państwowa w Wenezueli jest ograniczona, a możliwości polskiej placówki dyplomatycznej w udzielaniu pomocy obywatelom polskim znajdującym się w tarapatach na tych terenach również są ograniczone. Połączenia telefonii komórkowej oraz dostęp do Internetu w rejonach wiejskich są często utrudnione lub niemożliwe.

Niektórzy obcokrajowcy, w tym obywatele UE, byli zatrzymywani w Wenezueli i oskarżani o terroryzm lub działania mające na celu destabilizację państwa. Wsparcie ze strony polskiej placówki dyplomatycznej w Caracas dla obywateli RP, którzy zostaną zatrzymani, może być bardzo ograniczone lub niemożliwe.

Przedstawiciele służb porządkowych w Wenezueli funkcjonują w odmiennych realiach niż policja w Polsce i nie zawsze można im w pełni ufać. Korupcja jest zjawiskiem powszechnym, dlatego zdarzają się przypadki zatrzymań mających na celu wymuszenie łapówki.

Demonstracje i zgromadzenia mogą przerodzić się w przemoc i być rozpędzane przy użyciu siły, w tym za pomocą gumowych kul i gazu łzawiącego. Należy unikać udziału w wiecach politycznych, demonstracjach oraz dużych zgromadzeniach, a także nie przekraczać linii ani barykad służb porządkowych.

Prawie wszystkie stany poza Caracas doświadczają poważnych problemów, w tym wysokiego poziomu przestępczości, długotrwałych przerw w dostawach energii elektrycznej, niedoborów wody i paliwa oraz ogólnego braku podstawowych usług. W całym kraju notuje się częste awarie sieci energetycznej, które wpływają na funkcjonowanie transportu, dostawy wody, komunikację oraz systemy telekomunikacyjne. Takie zjawiska, choć najbardziej odczuwalne poza stolicą, mogą również występować w Caracas i innych większych ośrodkach miejskich.

Sytuacja bezpieczeństwa w Wenezueli znacząco różni się od realiów w Polsce. W związku z tym osoby decydujące się na podróż do tego kraju powinny zachowywać szczególną ostrożność oraz przestrzegać podstawowych zasad bezpieczeństwa:

• utrzymywać regularny kontakt z rodziną lub przyjaciółmi oraz informować o swojej lokalizacji oraz planach podróży;
• ustalić z bliskimi plan komunikacji na wypadek sytuacji kryzysowej, w tym tzw. protokół „potwierdzenia życia”, który pozwoli zweryfikować autentyczność ewentualnych żądań porywaczy;
• przekazać rodzinie lub zaufanym osobom numer IMEI telefonu (może on pomóc operatorowi w jego lokalizacji lub zablokowaniu); aby sprawdzić numer IMEI, wpisz w telefonie *#06#; zapisać również w telefonie numer ICE (In Case of Emergency) – osoby do kontaktu w nagłych wypadkach;
• przygotować odpowiednią ilość gotówki na nieprzewidziane sytuacje; płatności kartami Visa i Mastercard bywają ryzykowne lub niemożliwe, a bankomaty często nie obsługują polskich systemów transakcyjnych; płatności dokonuje się głównie w boliwarach lub dolarach amerykańskich; przy banknotach o wysokich nominałach mogą wystąpić trudności z wydaniem reszty;
• skontaktować się ze swoim bankiem, aby upewnić się, czy aplikacja bankowa w telefonie nie zostanie zablokowana podczas pobytu w Wenezueli w ramach procedur bezpieczeństwa;
• sprawdzić u operatora koszty transmisji danych i połączeń poza Unią Europejską; warto rozważyć zakup lokalnej karty SIM; zasięg telefonii komórkowej dostępny jest głównie w dużych miastach i ich okolicach, natomiast na obszarach wiejskich często nie ma zasięgu ani dostępu do Internetu;
• śledzić lokalne wiadomości i zachować czujność; unikać zarówno dużych zgromadzeń, demonstracji i protestów, jak i miejsc odosobnionych;
• nie eksponować wartościowych przedmiotów, takich jak biżuteria czy drogie zegarki; pieniądze i karty płatnicze przechowywać w ukrytej saszetce noszonej przy ciele;
• unikać korzystania z telefonu, tabletu lub czytnika e-booków w miejscach publicznych;
• podróżować z kopią paszportu lub jego zdjęciem zapisanym w telefonie; oryginał dokumentu przechowywać w bezpiecznym miejscu, np. w sejfie hotelowym; w razie kontroli okazywać kopię dokumentu, a nie oryginał (zwłaszcza poza Caracas);
• unikać korzystania z transportu publicznego, takiego jak autobusy czy metro; w miastach dostępne są aplikacje umożliwiające zamawianie taksówek;
• podczas jazdy samochodem zamykać od środka wszystkie drzwi i okna;
• zdecydowanie unikać przemieszczania się nocą, zarówno pieszo, jak i samochodem;
• unikać tzw. barrios, czyli ubogich dzielnic w dużych miastach i ich okolicach, które często pozostają pod kontrolą zorganizowanych gangów;
• w przypadku napadu nigdy nie stawiać oporu – może to doprowadzić do eskalacji przemocy;
• planować podróż tak, aby przylot i odlot z lotniska odbywały się w ciągu dnia; poprosić zaufaną osobę lub sprawdzoną firmę transportową o odbiór z lotniska i unikać przypadkowych taksówek;
• nigdy nie pozostawiać jedzenia ani napojów bez nadzoru i nie przyjmować ich od nieznajomych; mogą one zawierać substancje odurzające, które zwiększają ryzyko kradzieży lub napaści.

1. Na jakim dokumencie podróży można przekroczyć granicę?

• Paszport TAK
• Paszport tymczasowy TAK
• Dowód osobisty NIE

2. Jaka jest wymagana minimalna ważność dokumentu podróży?

6 miesięcy

3. Czy trzeba wyrobić wizę?

W celach turystycznych na okres do 90 dni, nie jest wymagana wiza.

4. Czy są inne, dodatkowe wymogi dotyczące wjazdu?

Brak wymogów wjazdowych związanych z COVID-19

5. Czy jest wymagana pisemna zgoda rodziców/opiekunów prawnych na podróż dziecka z osobą trzecią?

Wymagane jest zgoda rodziców w formie notarialnej przetłumaczona przez tłumacza przysięgłego.

6. Zasady pobytu

Pobyt bezwizowy do 90 dni.

W Wenezueli obowiązują ścisłe zasady dotyczące towarów, które można wwozić i wywozić z kraju. Wszystkie przedmioty, które mogą być zabronione lub podlegać opłatom celnym lub podatkowym, należy zgłosić do odprawy celnej. Należy zgłosić do odprawy celnej towary, w tym bagaż osobisty, o wartości przekraczającej 1 000 USD; w przypadku towarów nowych może być naliczony podatek importowy.

Podczas wjazdu do kraju należy zadeklarować gotówkę lub czeki podróżne o wartości 10 000 USD lub więcej. Za nadwyżkę ponad tę kwotę może być naliczony podatek.

Na przejściach granicznych obowiązuje kontrola sanitarna. Zabrania się wwożenia żywności.

Jeżeli w bagażu przewożone są leki, zaleca się zabieranie ich w niewielkich ilościach, aby uniknąć wrażenia, że są wwożone w celach handlowych. W przypadku leków zaleca się posiadanie przy sobie recepty lekarskiej.

Nie ma możliwości odzyskania podatku VAT za zakupione w Wenezueli towary.

Zaleca się wykupienie jak najszerszego ubezpieczenia medycznego na cały okres podróży lub pobytu, obejmującego koszty hospitalizacji oraz transportu medycznego do Polski, ponieważ opieka zdrowotna w Wenezueli bywa ograniczona, a koszty leczenia w placówkach prywatnych są bardzo wysokie. Ponadto lokalne szpitale często borykają się z niedoborami sprzętu i leków, co dodatkowo utrudnia leczenie na miejscu. Należy zapisać w telefonie numer alarmowy ubezpieczyciela i pozostawić rodzinie kopię polisy.

W przypadku problemów zdrowotnych zalecamy korzystanie jedynie z klinik prywatnych, które są drogie i wymagają płatności z góry, ale zapewniają leczenie lub przyjęcie w nagłych przypadkach. Szpitale publiczne są bardzo słabo wyposażone w sprzęt medyczny i brak jest nawet podstawowych lekarstw bądź środków opatrunkowych. Przed podróżą należy wykupić odpowiednie ubezpieczenie podróży, które pokryje koszty pobytu w klinice. 

W Wenezueli występuje ryzyko chorób takich jak żółta gorączka, malaria, denga, błonica, wirusowe zapalenie wątroby typu A, gruźlica, HIV/AIDS, tyfus, tężec, wirus Oropouche, wirus Chikungunya, wirus Zika, wścieklizna i schistosomatoza. Przed podróżą zaszczep się na żółtą gorączkę i zabierz ze sobą książeczkę szczepień – przy wjeździe do Wenezueli możesz zostać poproszony o okazanie dowodu szczepienia przeciwko żółtej gorączce.

Jeśli sam masz jakieś problemy ze zdrowiem, zaopatrz się w wystarczający zapas leków na wypadek konieczności przedłużenia pobytu o kilka dni. Weź ze sobą również sprawdzone leki na biegunkę, maści na ukąszenia owadów lub na poparzenie słoneczne. Leki przewoź jedynie w oryginalnych opakowaniach.

Woda dostarczana przez publiczne sieci wodociągowe nie nadaje się do picia. W celu uniknięcia chorób przenoszonych przez wodę wskazane jest picie wyłącznie wody butelkowanej oraz unikanie spożywania wody z kranu, chyba że została wcześniej przegotowana lub uzdatniona.

Zaleca się również unikanie spożywania żywności oferowanej przez stoiska uliczne, ponieważ może ona być przygotowana w warunkach niespełniających standardów higienicznych.

Wenezuelska Federacja Farmaceutyczna poinformowała o niedoborze około 80% leków i artykułów medycznych w związku z kryzysem gospodarczym. Zaleca się, aby podróżujący zabrali ze sobą wystarczającą ilość leków na cały pobyt, w tym dodatkowe na wypadek opóźnienia powrotu.

Należy unikać korzystania z transportu publicznego. Odnotowano liczne napady, w tym z użyciem broni palnej, w środkach transportu publicznego.

Zaleca się korzystanie wyłącznie z wcześniej zamówionych taksówek. Hotele zazwyczaj mogą zamówić taksówkę z renomowanej firmy lub zapewnić własną usługę transportową.

Sezon huraganów trwa od czerwca do listopada i może wpływać na sytuację pogodową w północnych regionach Wenezueli. Zaleca się śledzenie prognoz pogody w lokalnych stacjach telewizyjnych i radiowych. Należy zawsze stosować się do zaleceń lokalnych władz.

W porze deszczowej, trwającej od maja do listopada, mogą występować powodzie na terenach nisko położonych (np. na obszarze Llanos) oraz w niektórych dolinach Andów, głównie w stanie Mérida. Zjawiska te mogą powodować zakłócenia w funkcjonowaniu transportu, usług publicznych oraz infrastruktury.

Na terytorium Wenezueli istnieje ryzyko występowania trzęsień ziemi. Najczęściej mają one charakter niewielkich wstrząsów, jednak zdarzają się również silniejsze zdarzenia sejsmiczne. Ostatnie duże trzęsienia ziemi miały miejsce w 1967, 1997 oraz w 2009 r. Zaleca się monitorowanie komunikatów medialnych oraz stosowanie się do zaleceń lokalnych władz.

Polskie prawo jazdy uprawnia do prowadzenia pojazdów w Wenezueli przez okres do jednego roku. Po tym czasie konieczne jest uzyskanie wenezuelskiego prawa jazdy. Ulewne deszcze oraz brak odpowiedniej konserwacji dróg mogą negatywnie wpływać na ich stan. Przed wyruszeniem w podróż należy zasięgnąć lokalnych informacji dotyczących trasy, zaplanować odpowiedni zapas czasu i korzystać głównie z głównych dróg. Należy unikać podróżowania po zmroku. Każdy pojazd powinien być wyposażony w koło zapasowe, klin pod koło, podnośnik oraz trójkąt ostrzegawczy. Poza Caracas w całym kraju często występują niedobory paliwa. Nie wszystkie stacje benzynowe akceptują międzynarodowe karty płatnicze, dlatego może być konieczna płatność w lokalnej walucie lub w dolarach amerykańskich. Należy przygotować dokładną kwotę, ponieważ stacje benzynowe zazwyczaj nie wydają reszty. Przed podróżą warto sprawdzić aktualną sytuację w regionie. Na terenie całego kraju znajdują się liczne punkty kontrolne policji i Gwardii Narodowej. Należy zwalniać przy zbliżaniu się do takich punktów i zatrzymać się, jeśli zostanie się o to poproszonym. Odnotowano przypadki prób wymuszania łapówek przez funkcjonariuszy na punktach kontrolnych, także w związku z rzekomymi wykroczeniami drogowymi. Prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu jest nielegalne, jednak w praktyce zdarza się dość często, szczególnie w weekendy. Wiele pojazdów jest w złym stanie technicznym, a kierowcy często ignorują sygnalizację świetlną. W przypadku wypadku drogowego należy pozostać na miejscu zdarzenia do czasu przybycia policji drogowej. Funkcjonariusze mogą zatrzymać pojazd, jeśli kierowca nie jest w stanie okazać dokumentów ubezpieczenia, prawa jazdy oraz paszportu. Można okazać kopię paszportu, pod warunkiem że zawiera ona zarówno stronę ze zdjęciem, jak i pieczęć wjazdową. Firmy ubezpieczeniowe nie wypłacają odszkodowania w przypadku przemieszczenia pojazdu przed sporządzeniem policyjnego raportu z wypadku.

Wody Karaibów mogą być pozornie spokojne, ale bywają niebezpieczne. W niektórych miejscach występują silne prądy oraz podwodne wiry, które mogą stwarzać zagrożenie dla osób pływających. Zazwyczaj nie ma ratowników ani ostrzeżeń o niebezpiecznych warunkach wodnych.

Należy zawsze mieć przy sobie kopię strony paszportu ze zdjęciem oraz kopię pieczęci wjazdowej. Paszport należy przechowywać w bezpiecznym miejscu, do którego w razie potrzeby można szybko uzyskać dostęp. Lokalne służby bezpieczeństwa mogą w każdej chwili poprosić o okazanie dokumentu tożsamości, zwłaszcza na punktach kontrolnych policji. W przypadku braku możliwości jego okazania można zostać zatrzymanym i umieszczonym w areszcie do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego.

Handel narkotykami jest w Wenezueli poważnym przestępstwem. Metody wykrywania stosowane przez służby są zaawansowane, dlatego osoby zajmujące się przemytem narkotyków muszą liczyć się z wysokim ryzykiem zatrzymania. Skazanie za tego typu przestępstwo skutkuje wieloletnią karą pozbawienia wolności – od 8 do 15 lat. Warunki w wenezuelskich więzieniach są surowe i niebezpieczne oraz należą do najgorszych w regionie.

Fotografowanie obiektów wojskowych lub innych instalacji o znaczeniu strategicznym jest nielegalne. Zakaz obejmuje m.in. lotniska wojskowe oraz pałac prezydencki. Należy również unikać obserwowania i fotografowania samolotów.

Poza dużymi miastami Internet jest zazwyczaj wolny. Operatorzy telefonii komórkowej oferują w większości dużych miast nowoczesne sieci 4G (LTE), natomiast na pozostałym obszarze kraju funkcjonują również starsze sieci 3G (WCDMA) obsługujące usługi głosowe i transmisję danych.

Przerwy w dostawach energii elektrycznej mogą powodować zakłócenia w działaniu sieci komórkowych i Internetu w całym kraju, w tym również w Caracas. W przypadku awarii zasilania loty mogą być opóźniane lub odwoływane, dlatego należy pozostawać w kontakcie z linią lotniczą lub biurem podróży.

Większość lokalnych przedsiębiorstw akceptuje płatności w walucie lokalnej (bolíwar), w dolarach amerykańskich lub za pomocą kart międzynarodowych. W kraju występuje chroniczny niedobór gotówki, dlatego niezbędne jest posiadanie kart kredytowych i/lub debetowych. Nie wszystkie terminale płatnicze obsługują jednak karty zagraniczne, dlatego ich działanie może być ograniczone. Jeżeli karty bankowe nie działają, można zorganizować, by znajomi lub rodzina za granicą wysłali środki przez Western Union i odebrać je w dowolnym oddziale Zoom (autoryzowanym partnerze Western Union).

W Wenezueli wiek zgody na kontakty seksualne wynosi 16 lat – to oznacza, że osoba, która ukończyła 16 lat, może prawnie wyrazić zgodę na aktywność seksualną. Natomiast każda aktywność seksualna z osobą mającą mniej niż 16 lat jest nielegalna i stanowi przestępstwo, niezależnie od tego, czy kontakt był dobrowolny. Za naruszenie przepisów grożą poważne kary, w tym odpowiedzialność karna i możliwe wyroki więzienia.

Relacje jednopłciowe między dorosłymi nie są w Wenezueli przestępstwem. Jednak publiczne okazywanie uczuć przez pary jednopłciowe może spotkać się z dezaprobatą społeczną oraz przyciągnąć negatywną uwagę policji lub innych służb bezpieczeństwa. Wenezuelskie prawo nie uznaje związków jednopłciowych, dlatego partnerzy tej samej płci nie mają praw przysługujących najbliższym członkom rodziny.