Polska w Egipcie

• System gospodarczy i najważniejsze strategie gospodarcze

Egipt ma mieszany system gospodarczy, który łączy częściowo wolny rynek i swobodę prowadzenia działalności gospodarczej ze scentralizowanym planowaniem gospodarczym i licznymi regulacjami rządowymi. Oprócz funkcji regulacyjnej i planistycznej, państwo odgrywa istotną rolę w procesach gospodarczych poprzez 709 przedsiębiorstw państwowych działających w takich branżach jak transport, energetyka, media, nieruchomości, finanse i bankowość, turystyka, a także w przemyśle obronnym, chemicznym, wydobywczym, farmaceutycznym, ubezpieczeniowym i wytwórczym, Przedsiębiorstwa państwowe, z których ponad 97 należy do wojska i szeroko pojętych struktur bezpieczeństwa, cieszą się licznymi przywilejami i ulgami, co ma negatywny wpływ na funkcjonowanie wolnego rynku. Państwo ściśle kontroluje działalność gospodarczą poprzez rozbudowany i mało przejrzysty system koncesji, licencji i regulacji. Przykładowo, wg szacunków MFW obecnie w Egipcie jest 67 agencji, które pobierają obciążenia fiskalne. W egipskim systemie gospodarczym istotną rolę odgrywają relacje osobiste i powiązania pomiędzy poszczególnymi aktorami życia gospodarczego.

Strategię gospodarczą Egiptu określa ogłoszony w lutym 2016 r. program  „Wizja Egiptu 2030” (Egypt Vision 2030) odzwierciedlający długoterminowy plan strategiczny państwa mający na celu osiągnięcie zasad i celów zrównoważonego rozwoju we wszystkich dziedzinach oraz umiejscowienie ich w różnych egipskich agencjach państwowych. Wizja opiera się na zasadach „kompleksowego zrównoważonego rozwoju” i „zrównoważonego rozwoju regionalnego”, które można podzielić na trzy wymiary: gospodarczy, społeczny i środowiskowy. Wizja składa się z sześciu głównych celów krajowych, które należy osiągnąć do 2030 r. i, które są zgodne z Celami Zrównoważonego Rozwoju ONZ oraz Strategią Zrównoważonego Rozwoju dla Afryki 2063. Są to:

• poprawa warunków życia
• sprawiedliwość i równość społeczna
• zintegrowany i zrównoważony system środowiska naturalnego
• zróżnicowana, oparta na wiedzy i konkurencyjna gospodarka
• dobrze rozwinięta infrastruktura
• zarządzanie i partnerstwo

Wizja Egiptu 2030 opiera się na czterech zasadach przewodnich umożliwiających osiągnięcie jej celów i zadań. Są to:

• rozwój skoncentrowany na człowieku
• równość i dostępność
• odporność i adaptacja
• zrównoważony rozwój

• Główne sektory gospodarki i ich udział w PKB

Sektor usług jest zdecydowanie największym i najbardziej dynamicznie rozwijającym się sektorem i wytwarza około 50% PKB. Turystyka, handel, usługi bankowe i żeglugowe na Kanale Sueskim stanowią główne źródła dochodów w tym sektorze. W 2024 r. doszło do gwałtownego spadku dochodów z żeglugi przez Kanał Sueski o ok. 60-70% (do ok. 4 mld USD rocznie) z powodu ataków jemeńskich Hutich na statki przepływające przez Kanał Sueski w rejonie Rogu Afryki.  Egipskie władze spodziewają się, że od początku 2026 roku dochody z tranzytu przez kanał będą stopniowo rosnąć, a do jego końca wrócą do pierwotnego poziomu.

Sektor wytwórczy odpowiada za około 30-35% PKB i obejmuje przede wszystkim takie branże jak energetyka (produkcja ropy i gazu), budownictwo oraz przemysł tekstylny, chemiczny, cementowy i przetwórstwo żywności.

Rolnictwo jest istotnym sektorem egipskiej gospodarki. Sektor zatrudnia około 28% siły roboczej kraju i odpowiada za ok. 10-12% PKB. Rolnictwo skoncentrowane jest w obszarze żyznej delty Nilu. Z uwagi na ograniczony areał produkcji rolnej, Egipt jest zmuszony importować niektóre produkty rolne z zagranicy, w szczególności pszenicę, kukurydzę, soję,  oleje jadalne, produkty mleczne, paszę dla zwierząt oraz wołowinę. Władze Egiptu realizują ambitne plany zwiększenia produkcji rolnej – przykładowo według rządowych planów, w ciągu najbliższych lat Egipt ma stać się w 75% samowystarczalny w produkcji pszenicy. Innym ambitnym przedsięwzięciem jest projekt zwiększenia obszaru gruntów rolnych o 6 mln hektarów w zachodniej, pustynnej części kraju. Rolnictwo Egiptu jest zdominowane przez małe gospodarstwa, niejednokrotnie korzystające z tradycyjnych i mniej efektywnych technologii uprawnych.

Około 50% gospodarki stanowi sektor nieformalny, czyli tzw. szara strefa, co utrudnia pozyskanie całościowych danych na temat struktury gospodarki egipskiej. Władze starają się zintegrować sektor nieformalny z oficjalną gospodarką, głównie za pomocą upraszczania podatków i zmniejszenia biurokracji.

• Polityka kursowa

Polityka kursowa Egiptu przeszła rewolucję w marcu 2024, przechodząc ze sztywnego do płynnego kursu funta egipskiego (EGP), co spowodowało jego gwałtowną dewaluację o ok. 60% wobec USD (kurs spadł z poziomu 30,90 EGP za 1 USD do poziomu 49,54 EGP za 1 USD, obecnie wynosi 47,15 EGP za 1 USD). Wraz z uwolnieniem kursu funta w marcu 2024 r. Centralny Bank Egiptu podniósł stopy procentowe o 600 punktów bazowych do poziomu 27,25% (obecnie 20,5%). Działania CBE pozwoliły na zahamowanie inflacji oraz wyeliminowanie równoległego rynku walutowego. Od marca 2024 r. kurs funta egipskiego jest stabilny i kształtuje się w granicach 47-51 EGP za dolara.

• Surowce i technologie krytyczne

Baza surowców mineralnych i energetycznych Egiptu składa się w większości z ropy naftowej i gazu ziemnego, rudy żelaza, fosforanów i złota. Nowe odkrycia złóż ropy naftowej i gazu ziemnego na dnie Morza Śródziemnego oraz Morza Czerwonego, przyczyniły się do dynamicznego rozwoju tego sektora gospodarki, który przyciąga najwięcej inwestycji zagranicznych. Na rynku egipskim obecne są najważniejsze międzynarodowe koncerny naftowe, m.in. Apache, BP, Eni, ExxonMobil, Halliburton, Noble Energy, Shell, SLB. Najwięcej projektów wydobywczych realizowanych jest na Morzu Śródziemnym, Morzu Czerwonym i w Delcie Nilu.

Pomimo znacznych zasobów własnych od 2023 r. Egipt, w związku z rosnącym zapotrzebowanie wewnętrznym i spadkiem krajowego wydobycia, jest importerem netto surowców energetycznych, co znacznie drenuje zasoby finansowe państwa. W roku finansowym 2024/2025 Egipt zaimportował surowce energetyczne o wartości ok. 19,5 mld USD. Odkrycie i uruchomienie nowych złóż w perspektywie kilku lat powinno zbilansować rachunek za surowce energetyczne. Udokumentowane zasoby węglowodorów w kraju na koniec 2023 r. wyniosły 3,3 mld baryłek ropy i 2,65 bln metrów sześciennych gazu ziemnego.

Około 88% energii elektrycznej w Egipcie jest produkowane z paliw kopalnych, przede wszystkim z gazu. Hydroelektrownie są obecnie największym producentem czystej energii odpowiadając za 6,7% całości. Inne źródła odnawialne, przede wszystkim elektrownie wiatrowe i słoneczne odpowiadają za 5,3%.  Pomimo obecnie niewielkiego udziału OZE w generowaniu energii, Egipt posiada duży potencjał rozwoju tego sektora. Władze kraju zapowiedziały, że do 2035 r. wyniesie on 42% miksu energetycznego kraju. Opóźnione, ze względu na pandemię koronawirusa, prace związane z budową elektrowni jądrowej w El-Dabaa, zostały wznowione w 2022 r. Przedsięwzięcie jest realizowane przy wsparciu technologicznym i finansowym ze strony Rosji. W przypadku realizacji projektu, udział energii nuklearnej do 2030 r. powinien wynieść 10% w miksie energetycznym. Egipt, ze względu na wysokie nasłonecznienie i korzystne wiatry, szczególnie nad Morzem Czerwonym, cieszy się dużym zainteresowaniem zagranicznych inwestorów rozwijających energetykę ze źródeł odnawialnych.

Egipt posiada złoża surowców krytycznych (zgodnie z nomenklaturą UE) takich jak fosforany i miedź. Egipt  posiada 4% światowych złóż fosforanów (2,78 mld ton) i wytwarza 3% światowej produkcji tego surowca  (6 mln ton / rok). Roczne wydobycie miedzi szacuje się z kolei na 100 tys. ton. Według danych naukowych Egipt posiada także niewydobywane zasoby takich surowców krytycznych jak niob, tantal, gal, hafn i stront.

Egipt nie posiada żadnych technologii krytycznych.

• Stan infrastruktury

Stan infrastruktury można określić jako mocno zróżnicowany. Egipt posiada dobrze rozbudowaną infrastrukturę transportową, w szczególności drogową, morską i lotniczą, przy czym stan dróg w największych miastach i na głównych szlakach transportowych jest o wiele lepszy niż w mniejszych ośrodkach miejskich i na prowincji. Słabo rozwinięta jest komunikacja publiczna, w tym kolej. Stan infrastruktury energetycznej, telekomunikacyjnej, wodno-sanitarnej, logistycznej oraz IT jest również mocno zróżnicowany. Zdarzają się liczne awarie. W wielu miejscach wymaga on rozbudowy lub modernizacji.

Obecnie władze Egiptu realizuje intensywny plan modernizacji infrastruktury, który zakłada przekształcenie Egiptu w regionalny hub logistyczny i energetyczny. Nowe inwestycje infrastrukturalne obejmują m.in. budowę kolei dużej prędkości o długości ok. 2000 km, która docelowo połączy Morze Czerwone z Morzem Śródziemnym, rozbudowę linii metra w Kairze oraz budowę nowoczesnego systemu kolei jednoszynowej (Monorail) oraz lekkiej (LRT), rozbudowę portów morskich (m.in. Ain Sokhna), inwestycje w stworzenie nowych mocy ze źródeł odnawialnych (głównie słońce i wiatr) oraz energię nuklearną (elektrownia El-Dabaa), budowę nowych miast i kurortów turystycznych, a także rozbudowę sieci telefonii komórkowej i systemów odsalania wody i nawadniania nowych gruntów rolnych na pustyni.

Zdaniem ekspertów dużą część tych projektów budzi wątpliwości z punktu widzenia opłacalności i celowości. Niemniej, w dłuższej perspektywie powinny one przyczynić się do rozwiązania wielu problemu związanych z gwałtownym przyrostem populacji. W roku fiskalnym 2025-2026 Egipt planuje, że na inwestycje infrastrukturalne zostanie przeznaczonych 3,5 bln EGP (742 mld USD). Około 63% z tej kwoty mają pokryć inwestycje sektora prywatnego. Wyzwaniem pozostaje bardzo wysokie zadłużenie Egiptu, które utrudnia większe inwestycje ze strony sektora publicznego.

• Kalendarz dni wolnych od pracy

Piątek i sobota to dni weekendowe. Sklepy oraz punkty usługowe, z wyjątkiem wszystkich banków, otwarte są w weekendy (poza piątkami w godzinach przedpołudniowych). Wiele świąt ma charakter ruchomy. Niekiedy dni wolne od pracy są określane ad hoc.

Święta państwowe w 2026 r. wg kalendarza Biura Prezydenta Egiptu:

Boże Narodzenie Koptyjskie – 7 stycznia

Dzień Rewolucji z 2011 r. i Narodowy Dzień Policji – 25 stycznia

Święto Zakończenia Postu (Eid al-Fitr) – 20-22 marca

Koptyjski Poniedziałek Wielkanocny (Sham El Nessim) – 13 kwietnia 

Dzień Wyzwolenia Synaju – 25 kwietnia

Święto Pracy – 1 maja

Dzień Arafat – 26 maja

Święto Ofiarowania (Eid al-Adha) – 27-29 maja

Muzułmański Nowy Rok – 17 czerwca

Dzień Rewolucji 30 czerwca 2013 r. – 30 czerwca

Dzień Rewolucji 23 lipca 1952 r. – 23 lipca

Urodziny Proroka – 26 sierpnia

Święto Egipskich Sił Zbrojnych – 6 października

*Międzynarodowy Fundusz Walutowy, World Economic Outlook, X 2025 i X 2024

** Dane agencji ratingowych

* Bank Światowy

** UNDP

***UN ESCWA

W 2024 eksport towarów z Egiptu wyniósł 42,2 mld USD, rok wcześniej – 42,1 mld USD według danych UNCTAD. Wartość importu w roku 2024 wyniosła 86 mld USD, rok wcześniej – 83,2 mld USD.

Dane dot. wymiany handlowej (towarowej – merchandise) Egiptu (w mln. USD, ceny bieżące)

• Najważniejsi partnerzy handlowi

Z danych UN COMTRADE (Baza Danych Statystycznych dot. Handlu Towarami) wynika, że głównymi odbiorcami egipskich produktów w 2024 r. były: Włochy (3,38 mld USD), Arabia Saudyjska (3,36 mld USD), Turcja (3,32 mld USD), ZEA (3,27 mld USD) i USA (2,26 mld USD). Główne kraje egipskiego importu w 2024 r. to Chiny (15,55 mld USD), Arabia Saudyjska (7,94 mld USD), USA (7,61 mld USD), Rosja (6 mld USD), Niemcy (4,40 mld USD) i Brazylia (4,2 mld USD).

• Podstawowe produkty i usługi importowe i eksportowe

Struktura towarowa eksportu: produkty naftowe, urządzenia elektroniczne, nawozy sztuczne, produkty ze stali i żelaza, tworzywa sztuczne, warzywa i owoce. Struktura towarowa importu: paliwa, maszyny i urządzenia, zboża, urządzenia elektryczne, tworzywa sztuczne,  produkty ze stali i żelaza.

• Główni inwestorzy

W 2024 roku Egipt osiągnął rekordową kwotę bezpośrednich inwestycji zagranicznych (FDI) wynoszącą 46,6 mld USD. Nagły wzrost zagranicznych inwestycji ma związek z inwestycją ZEA w kurort Ras El-Hekma w wysokości 35 mld USD. Poza tym projektem poziom inwestycji zagranicznych wynosi około 10 mld USD rocznie. Najważniejszymi sektorami z perspektywy inwestorów jest przemysł automotive, farmaceutyczny, elektroniczny i energetyka. Najważniejszymi inwestorami są ZEA, Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Włochy.

Źródło: UNCTAD, miliony USD

• Główne kierunki inwestycji zagranicznych

Inwestycje zagraniczne Egiptu są stosunkowo niewielkie, a ich wartość była większa w latach 2007-2011. W ostatnich latach następuje stopniowy wzrost działalności Kairu na tym polu. Wg danych UNCTAD wartość egipskich inwestycji zagranicznych w 2024 r. wyniosła 508 mln USD. Dane na temat kierunków inwestycyjnych nie są publicznie dostępne, biorąc pod uwagę historyczne dane, obszarami największego zainteresowania są państwa arabskie i afrykańskie.

Egipt jest członkiem: WTO, BŚ, MFW, AIIB (Azjatycki Bank Inwestycji Infrastrukturalnych), EBOR (Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju), IBRD (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju), OAPEC (Organizacja Krajów Arabskich Eksporterów Ropy Naftowej), AfDB (Afrykański Bank Rozwoju), IDB (Islamski Bank Rozwoju), a także agend ONZ: FAO, UNCTAD, UNIDO, UNESCO, UNRWA. Egipt jest także członkiem BRICS.

Ponadto Egipt jest stroną następujących porozumień: GAFTA (Greater Arab Free Trade Agreement – 1998 r.), COMESA (Common Market for East & South Africa – 1999 r.), Agadir Agreement (Egipt, Maroko, Tunezja, Jordania – 2007 r.), AfCFTA (Afrykański Obszar Wolnego Handlu – 2019) oraz umów dwustronnych o wolnym handlu z Libanem, Marokiem, Tunezją, Jordanią (wszystkie 1999 r.), Libią (1991), Irakiem (2001) i Turcją (2007) oraz EFTA (2007) i MERCOSUR (2010). Od 2004 r. obowiązuje umowa stowarzyszeniowa UE-Egipt, która zniosła cła i taryfy na produkty przemysłowe oraz ułatwiła handel w obszarze produktów rolno-spożywczych.

• Dwustronne relacje handlowe i inwestycyjne

Egipt jest potencjalnie atrakcyjnym rynkiem dla polskich eksporterów. Z danych GUS wynika, że import egipskich towarów w 2024 r. wyniósł 428,11 mln USD, zaś polski eksport do Egiptu 410,30 mln USD. Obroty wyniosły 829,41 mln USD, a deficyt handlowy 26,81 mln USD.

W okresie od stycznia do października 2025 obroty między Polską a Egiptem po raz kolejny się zwiększyły, osiągając 948,43 mln USD, co odbyło się przy znacznym wzroście deficytu handlowego.

Dane dot. polsko-egipskiej wymiany handlowej (w mln USD):

Wśród sprowadzanych produktów największą część stanowiły: tworzywa sztuczne, tkaniny i artykuły włókiennicze, produkty pochodzenia roślinnego, metale nieszlachetne. Z kolei eksport obejmował głównie: maszyny i urządzenia mechaniczne, produkty pochodzenia roślinnego, gotowe artykuły spożywcze, produkty przemysłu chemicznego, metale nieszlachetne, części samochodowe, produkty pochodzenia zwierzęcego oraz artykuły z papieru i tektury.

Od kilku lat obserwuje się stosunkowo duże zainteresowanie polskich podmiotów gospodarczych podejmowaniem współpracy inwestycyjno-kooperacyjnej na rynku egipskim. Dotyczy ona głównie działalności w sektorze usług turystycznych, pośrednictwa handlowego a także sektora rolno-spożywczego, meblarskiego oraz zielonej energii.

W Egipcie prowadzą działalność firmy świadczące usługi w sektorze ropy i gazu – Geofizyka Toruń (badania geologiczne i sejsmiczne) i Geofizyka International oraz transportu morskiego (Polski Rejestr Statków). Kilka polskich firm (m.in. Feerum SA, Padma, Hynfra) realizuje lub zamierza realizować inwestycje w sektorze produkcji.

• Relacje z UE

Współpraca między Unią Europejską i Egiptem jest prowadzona w oparciu o Umowę Stowarzyszeniową, która weszła w życie 1 czerwca 2004 r. W marcu 2024 podpisano porozumienie o partnerstwie strategicznym pomiędzy UE a Egiptem. Ustanowienie między stronami obszaru wolnego handlu oraz zniesienie opłat celnych spowodowało, iż UE jest największym partnerem handlowym Egiptu.

W 2024 roku UE była największym partnerem handlowym Egiptu, odpowiadając za 22% całkowitego handlu tego kraju. UE była również głównym odbiorcą egipskiego eksportu (26,5% całości) i największym źródłem egipskiego importu (19,9% całości). Łączna wartość handlu towarami między UE a Egiptem wyniosła 32,5 mld EUR w 2024 r., co oznacza spadek o 0,7% w porównaniu z 32,7 mld EUR w 2023 r.

Do głównych obszarów importu należały maszyny i urządzenia (4,5 mld EUR, 22,6%), Produkty chemiczne (3,2 mld EUR, 15,9%) i produkty mineralne (2,5 mld EUR, 12,6%).

Do głównych obszarów importu należały produkty mineralne (3,6 mld EUR, 28,3%), produkty chemiczne (1,7 mld EUR, 13,7%) i produkty roślinne (1,6 mld EUR, 12,5%).

W ramach wieloletnich ram finansowych UE na lata 2021–2027 UE przyjęła nowy szeroko zakrojony instrument współpracy finansowej: Instrument Sąsiedztwa, Rozwoju i Współpracy Międzynarodowej (NDICI). NDICI jest podstawą obecnej współpracy UE-Egipt.

UE odgrywa istotną rolę w utrzymywaniu stabilności makroekonomicznej Egiptu. W marcu 2024 r. UE ogłosiła program pomocy makrofinansowej dla Egiptu w wysokości 7,4 mld EUR w postaci pożyczek i grantów. W grudniu 2024 r. Komisja Europejska zatwierdziła wypłatę 1 mld EUR w ramach pierwszej transzy programu. Przy okazji szczytu egipsko-unijnego z 22 października 2025 r. podpisano memorandum, stanowiące ramy wypłaty kolejnych transz pakietu o wartości 4 mld EUR. Obecnie program UE koncentruje się na zapewnieniu stabilności i odporności gospodarczej Egiptu, zwiększeniu konkurencyjności i wsparciu zielonej transformacji.

• Baza traktatowa

Między Polską i Egiptem obowiązują następujące dwustronne porozumienia gospodarcze:

• w sprawie współpracy gospodarczej między Rządem RP a Rządem Egiptu (Kair, 30 maja 2022 r.).
• o wzajemnej współpracy miedzy Ministrem Rozwoju i Finansów RP a Ministrem Handlu i Przemysłu Egiptu (Warszawa, 17 marca 2017 r.);
• o współpracy w dziedzinie turystyki (podpisana w Kairze w 2011 r., weszła w życie w 2011 r.);
• o współpracy w dziedzinie nauki i techniki (podpisana w Kairze w 2000 r., weszła w życie w 2001 r.);
• ws. unikania podwójnego opodatkowania (podpisana w Warszawie w 1996 r., weszła w życie 2001 r.);
• ws. wzajemnego popierania i ochrony inwestycji (podpisana w Kairze w 1995 r., weszła w życie w 1998 r.);
• ws. transportu morskiego (1977 r.);
• ws. ustanowienia regularnej komunikacji lotniczej (1956 r.)