Polska w Finlandii

Panel dyskusyjny był poświęcony jednemu z kluczowych wyzwań współczesnej polityki środowiskowej Europy – odnowie lasów i praktycznemu wdrażaniu unijnych regulacji dotyczących odbudowy ekosystemów leśnych. Spotkanie zgromadziło przedstawicieli świata nauki, administracji publicznej, dyplomacji oraz praktyków sektora leśnego.

W centrum panelu dyskusyjnego znalazło  się pytanie o to, jak przełożyć założenia unijnego rozporządzenia dotyczącego odbudowy przyrody i odnowy lasów na konkretne działania realizowane w państwach członkowskich. Uczestnicy podkreślali, że europejskie lasy znajdują się pod coraz większą presją wynikającą ze zmian klimatycznych, susz, pożarów, gradacji szkodników oraz intensywnej eksploatacji zasobów. W wielu regionach obserwuje się pogarszanie kondycji drzewostanów, spadek bioróżnorodności i zmniejszenie zdolności lasów do pochłaniania dwutlenku węgla. W tym kontekście odnowa lasów została przedstawiona nie tylko jako działanie ochronne, ale jako strategiczna inwestycja w przyszłość Europy.

Dyskusja panelowa zwróciła również uwagę na gospodarczy wymiar transformacji leśnictwa. Europa nadal potrzebuje drewna jako surowca strategicznego dla budownictwa, przemysłu papierniczego czy energetyki odnawialnej. Pojawia się więc trudne pytanie: jak pogodzić cele ochronne z rosnącym zapotrzebowaniem gospodarczym? Uczestnicy zgodzili się, że przyszłość europejskiego leśnictwa będzie wymagała nowego modelu równowagi między produkcją a ochroną przyrody. Nie chodzi o całkowite ograniczenie użytkowania lasów, lecz o bardziej odpowiedzialne i długofalowe zarządzanie zasobami.

Istotnym elementem dyskusji były różnice pomiędzy poszczególnymi państwami. Polska, Estonia i Finlandia reprezentują odmienne modele gospodarki leśnej, różniące się strukturą własności, historią użytkowania lasów oraz warunkami przyrodniczymi. Finlandia i Estonia mają silnie rozwinięty sektor leśny oparty na nowoczesnych technologiach i dużym udziale prywatnych właścicieli lasów. Polska natomiast posiada dominujący udział lasów państwowych i wieloletnią tradycję centralnego zarządzania. Mimo tych różnic wszystkie kraje mierzą się z podobnym wyzwaniem – jak zwiększyć odporność lasów bez osłabiania roli sektora leśnego w gospodarce.

Dużo miejsca poświęcono także kwestii finansowania. Odnowa lasów wymaga ogromnych nakładów inwestycyjnych, obejmujących przebudowę drzewostanów, działania retencyjne, ochronę gleb, monitoring przyrodniczy czy wsparcie dla właścicieli lasów. Eksperci podkreślali, że bez stabilnych mechanizmów finansowych oraz wsparcia ze strony Unii Europejskiej realizacja ambitnych celów może okazać się bardzo trudna. Jednocześnie zaznaczano, że koszty braku działań byłyby znacznie większe – zarówno pod względem ekonomicznym, jak i społecznym.

Dyskusję podsumował szef polskiej placówki Tomasz Chłoń wskazując na znaczenie społecznego wymiaru polityki leśnej i potrzebę dostosowania polityki unijnej do różnych systemów prawnych w krajach członkowskich. Dyskusja panelowa pokazała również, że przyszłość europejskich lasów wymaga połączenia nowoczesnych technologii i innowacyjnych rozwiązań z wieloletnią tradycją gospodarki leśnej. Tylko takie podejście może zapewnić, że lasy pozostaną jednocześnie źródłem surowców, miejscem ochrony bioróżnorodności oraz naturalną tarczą Europy wobec skutków zmian klimatu.

W wydarzeniu jako paneliści wzięły udział dwie osoby z Polski, p. Sara Filipek (Uniwersytet Wageninen w NL) oraz p. Jędrzej Damski (Lasy Państwowe).