W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

Francja

Informacje ogólne

Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, język urzędowy

Położenie geograficzne: Francja położona jest w Europie Zachodniej. Jej terytorium rozciąga się na powierzchni 550 000 km2. Graniczy z Belgią, Luksemburgiem, Niemcami, Szwajcarią, Włochami, Monako, Andorą i Hiszpanią. Od zachodu otaczają ją wody Oceanu Atlantyckiego, od południa Morze Śródziemne, a od północy Morze Północne i La Manche. Francja posiada również 5 departamentów zamorskich (Gwadelupa, Gujana, Martynika, Reunion,  Mayotte), 5 terytoriów zamorskich (Polinezja francuska, Wallis i Futuna, Saint-Pierre i Miquelon, ziemie na antypodach i na Antarktyce, Saint-Barthélémy, Saint-Martin) oraz 1 terytorium sui generis: Nowa Kaledonia.

Obszar: Ogólna powierzchnia kraju wynosi 550 000 km2.

Ludność: Zgodnie z danymi Krajowego Instytutu Statystyki i Studiów Ekonomicznych (INSEE) na dzień 1 stycznia 2019 r., Francja liczy 66 999 000 obywateli.

Stolica: Paryż

Język urzędowy: francuski

Warunki klimatyczne

We Francji wyróżniamy trzy strefy klimatyczne: klimat oceaniczny na zachodzie kraju, kontynentalny w centrum i na wschodzie oraz śródziemnomorski, z łagodną zimą
i upalnym latem, na południu.

Główne bogactwa naturalne

Na terenie Francji znajdują się bogate złoża wykorzystywane do produkcji materiałów budowlanych (żwir, piasek i wapień) oraz złoża surowców takich jak: kaolin, talk i sól. W Nowej Kaledonii znajdują się bogate złoża niklu.

System walutowy, kurs i wymiana

Od 18 lutego 2002 r. prawnym środkiem płatniczym jest euro. Poprzednia waluta frank straciła ważność w dniu 17 lutego 2002 r. Kurs wymiany ustalono na 1 EURO = 6,55957 FRF.

 Wymiana FRF możliwa była w oddziałach Banku Francji: monet do 17.02 2005 r., banknotów do 17.02.2012 r. Po ww. terminach frank francuski stał się numizmatyką i nie można tej waluty wymieniać w Banku Francji.

Religia

Francuska Konstytucja z 1958 r. (art. 1) gwarantuje każdemu obywatelowi wolność wyznania. Francja jest krajem laickim i w związku z tym żadna religia nie posiada statusu religii narodowej. Brak jest oficjalnych statystyk w odniesieniu do wyznań, jednakże na podstawie badań opinii publicznej szacuje się, iż 65% Francuzów deklaruje przynależność do Kościoła Rzymskokatolickiego, 25% obywateli deklaruje ateizm, 6% społeczeństwa stanowią wyznawcy islamu, 2% protestanci i pozostałe 2% wyznawcy innych religii.

Wykaz dni świątecznych i wolnych od pracy

  • · 1 stycznia - Nouvel An (Nowy Rok)
  • · Lundi de Pâques - Poniedziałek Wielkanocny (święto ruchome)
  • 1 maja - Fête du Travail (święto pracy)
  • 8 maja - Fête de la Victoire de 1945 (koniec II wojny światowej)
  • Ascension - Wniebowstąpienie (święto ruchome)
  • Lundi de Pentecôte - Zesłanie Ducha Świętego (święto ruchome)
  • 14 lipca - Fête nationale (święto narodowe)
  • 15 sierpnia - Assomption (Wniebowzięcie NMP)
  • 1 listopada - Toussaint (Wszystkich Świętych)
  • 11 listopada - Armistice de 1918 (koniec I wojny światowej)
  • 25 grudnia - Noël (Boże Narodzenie)

Infrastruktura transportowa

Francja posiada bardzo dobrze rozbudowaną infrastrukturę transportową. Długość podstawowej sieci drogowej, zarządzanej na poziomie ogólnokrajowym wynosi ponad 21,1 tys. km, z czego 11,4 tys. km przypada na autostrady (w tym 8,6 tys. km odcinków płatnych) i 9,7 tys. km dróg krajowych. Łączna długość dróg podległych departamentom przekracza 377 tys. km, a gminom 651 tys. km. Bardzo dobrze rozwinięty jest także transport kolejowy (Francja zajmuje pierwsze miejsce w Europie pod tym względem). Obecnie długość linii kolejowych na poziomie krajowym wynosi 29,4 tys. km, z czego 1,8 tys. km obejmuje linie dużych prędkości (pociągi TGV), na których rozwijane są prędkości przekraczające 300 km/h (ostatnie osiągnięcie, to 574,8 km/godz.). Od połowy lat 80-tych XX w. renesans przeżywa transport tramwajowy, który obok sieci metra rozwijany jest w największych miastach (m.in. Paryż, Lyon, Marsylia, Tuluza, Lille i Nantes). Ponadto, dynamicznie rozwija się infrastruktura lotnicza. Francja posiada 42 porty lotnicze, które rocznie obsługują ok 200 mln pasażerów, z czego największe to Paryż Charles de Gaulle (ponad 61 mln pasażerów rocznie), Paryż Orly (27 mln), Nicea (11 mln), Lyon (8 mln), Marsylia (8 mln), Tuluza (7 mln).  Dostęp do mórz i oceanu sprawia, że Francja posiada także szeroko rozwiniętą strukturę portów . Do pięciu głównych portów zalicza się: Marsylię, Hawr, Dunkierkę, Rouen i Saint-Nazaire. Oprócz transportu morskiego, Francja posiada również dobrze rozbudowany transport śródlądowy oparty na sieci kanałów i  rzek (Sekwana, Loara, Garonna, Ren i Rodan), których łączna długość wynosi 8,5 tys. km. W ostatnich latach samorządy lokalne coraz częściej stawiają na rozwój miejskich sieci rowerowych.

Obowiązek wizowy

Obywatele polscy udający się do Francji są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy. Ponadto, od dnia 21 grudnia 2007 r., kiedy to Polska stała się pełnoprawnym członkiem strefy Schengen, została zniesiona kontrola osób przekraczających granice między państwami członkowskimi, które są stroną Układu z Schengen. Zniesienie kontroli granicznych nie zwalnia jednak podróżujących z obowiązku posiadania ważnego dokumentu tożsamości, tj. dowodu osobistego lub paszportu.

System administracyjny

Ustrój polityczny

Konstytucja z 4 października 1958 r., przyjęta w referendum w dniu 28 września
1958 r., legła u podstaw V Republiki. Ustawa zasadnicza była od tego czasu modyfikowana 24 razy, a jej ostatnia reforma została przyjęta przez obie izby parlamentu w lipcu 2008 r. Zgodnie z art. 1 Konstytucji Francja jest niepodzielną, laicką, demokratyczną oraz socjalną republiką. Prezydent stoi na straży Konstytucji i jest gwarantem ciągłości władzy państwowej.

Władza ustawodawcza

Władza ustawodawcza we Francji należy do dwuizbowego parlamentu, złożonego ze Zgromadzenia Narodowego liczącego 577 deputowanych, wybieranych bezpośrednio przez obywateli na 5-letnią kadencję oraz Senatu, który liczy 348 członków. Przewodniczący Zgromadzenia Narodowego jest wybierany na okres kadencji Zgromadzenia Narodowego. Zgodnie z uregulowaniami wprowadzonymi w lipcu 2003 r., senatorowie wybierani są na 6, a nie na 10 lat, jak było wcześniej. Wybory do Senatu nie są bezpośrednie, gdyż o wyborze senatorów decydują zgromadzenia elektorów, w których zasiadają m.in. deputowani, senatorowie oraz radni różnego szczebla samorządu terytorialnego. Zgodnie z nowym cyklem wyborczym połowa senatorów jest wybierana co trzy lata. Przewodniczący Senatu jest wybierany po każdorazowym częściowym odnowieniu składu Senatu, tj. co trzy lata. Zgodnie z artykułem 39 Konstytucji inicjatywa ustawodawcza należy równocześnie do premiera i członków parlamentu.

Dodatkowe informacje dotyczące prac parlamentu są do dostępne pod adresem Zgromadzenia Narodowego oraz Senatu.

Władza wykonawcza

Władza wykonawcza należy do prezydenta i rządu. Prezydent zajmuje szczególne miejsce w systemie politycznym Francji. Jest on wybierany na 5-letnią kadencję w wyborach powszechnych i bezpośrednich. Jest zwierzchnikiem sił zbrojnych. Prezydent mianuje premiera oraz na jego wniosek powołuje ministrów, przewodniczy pracom rządu, podpisuje rozporządzenia i dekrety, nad którymi obraduje rząd. Prezydentem Francji jest Emmanuel Macron, który został zaprzysiężony w dniu 14 maja 2017 r. Informacje dotyczące prezydenta znajdują się na stronie Pałacu Elizejskiego.

Zgodnie z artykułem 20 Konstytucji, rząd określa i prowadzi politykę kraju, a za swoje działania odpowiada przed parlamentem. Pracami rządu kieruje premier. Na stronie rządu znajdują się informacje dotyczące jego aktualnego składu i działań.

Struktura administracji gospodarczej

Na szczeblu centralnym za tworzenie i prowadzenie polityki w poszczególnych obszarach gospodarczych są odpowiedzialne poszczególne ministerstwa. Do najważniejszych resortów w tym zakresie należą:

Sądownictwo gospodarcze

Podstawowe zasady, na których opiera się organizacja francuskiego wymiaru sprawiedliwości nie różnią się zasadniczo od tych, które znane są w polskim systemie prawnym. Na pierwszym miejscu należy tutaj wskazać na zapisany w Konstytucji trójpodział władzy, w którym sądy działają niezależnie od organów ustawodawczych i od administracji rządowej.

Dla obywateli i firm polskich, mających z jakichkolwiek powodów do czynienia z jurysdykcją francuską, elementarne znaczenie będzie miał jednak szereg innych zasad. Są to:

  • powszechny dostęp do wymiaru sprawiedliwości (np. obywatele polscy zatrudnieni we Francji mogą domagać się swoich roszczeń w sądzie właściwym ze względu na miejsce wykonywania pracy),
  • bezpłatność wymiaru sprawiedliwości (koszty procesowe są nieporównywalnie niższe niż w Polsce, np. opłata sądowa wymagana przez sąd handlowy nie przekracza 100 euro), niezależność i niezawisłość sędziów,
  • ciągłość działalności (w nagłych wypadkach możliwe są nawet posiedzenia w niedzielę i święta) oraz niezmienność siedziby sądu (co do zasady, ponieważ czasem sędziowie wykonują pewne czynności poza siedzibą sądu),
  • dwuinstancyjność,
  • kontrola stosowania prawa (przez Sąd Kasacyjny, odpowiadający polskiemu Sądowi Najwyższemu lub, w sprawach administracyjnych, przez Conseil d’État, organ odpowiadający polskiemu Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu),
  • jawność orzeczeń sądowych,
  • obowiązek uzasadnienia wydanego orzeczenia,
  • prawo do sprawiedliwego procesu,
  • istnienie wydajnej procedury uproszczonej, tzw. référé.

Sąd Gospodarczy (Tribunal de commerce) rozstrzyga spory pomiędzy przedsiębiorcami (tak osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą, jak i spółkami handlowymi) oraz te, wynikające z czynności prawa handlowego (np. spory pomiędzy konsumentami i przedsiębiorcami dotyczące jakości sprzedawanych produktów lub świadczonych usług). Do jego kompetencji należą również sprawy z zakresu postępowania upadłościowego i naprawczego. Przy kancelarii sądu gospodarczego prowadzony jest Rejestr Handlowy i Spółek. W skład Sądu Gospodarczego wchodzą reprezentanci przedsiębiorców wyłaniani w drodze wyborów. Co do zasady w okręgu kompetencji Tribunal de grande instance (TGI), odpowiednik polskiego Sądu Okręgowego, istnieje co najmniej jeden Sąd Gospodarczy (w przeciwnym wypadku spory należące do jego kompetencji są rozstrzygane przez TGI orzekającego według procedury gospodarczej). Obecnie na terenie Francji działa 191 Sądów Gospodarczych. Dane teleadresowe sądów zamieszczone są na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości. Szczegółowe omówienie systemu prawnego Francji w języku polskim znajduje się na stronie Komisji Europejskiej.

Gospodarka

Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

Francja podniosła się o jedno miejsce w stosunku do ubiegłorocznego rankingu gospodarek świata, co oznacza, że pożegnała się z najsłabszą od lat kondycją gospodarczą, przynajmniej w odniesieniu do innych krajów. Nadal przynależy do grupy najbardziej uprzemysłowionych państw świata (G8). Liczący 67 mln mieszkańców kraj może pochwalić się wysoce rozwiniętym przemysłem lotniczym. Inwestuje w energetykę nuklearną i jest jednym z największych producentów oraz eksporterów żywności. Niebagatelny wpływ na bogactwo Francji ma także przemysł motoryzacyjny i francuskie marki jak Citroën, Peugeot czy Renault.

Francja (2,78 bln USD) jest szóstą gospodarką świata (po USA, Chinach, Japonii, Niemczech,  Wielkiej Brytanii) i trzecią największa gospodarką UE (wg PKB), oraz drugim największym rynkiem w Europie. Jest również 5. największym importerem  i 5. eksporterem na świecie.

W 2019 r. we FR odnotowano wzrost gospodarczy na poziomie 1,1% PKB tj. niższy od wstępnie prognozowanego przez rząd FR (1,3 %).. Ogólny deficyt budżetowy, który obejmuje rachunki władz lokalnych i zabezpieczenia społecznego, osiągnął poziom 3,1% PKB. Gwałtowny wzrost wydatków publicznych i znaczny spadek dochodów jest nadal główną przyczyną wysokiego deficytu budżetowego FR.

Warto podkreślić, że od początku pięcioletniej kadencji Prez. Emmanuela Macrona deficyt budżetowy wzrastał z 67,7 mld euro w 2017 r., do 76,1 mld w 2018 r.  W 2019 r. Francja odnotowała jednak niższy niż oczekiwano deficyt budżetu państwa, który wyniósł 92,8 mld euro, w porównaniu z prognozowanymi 97,8 mld euro (tj. + 22 %). Deficyt mniejszy o 4,9 mld euro odzwierciedla przestrzeganie przez rząd FR podjętych zobowiązań budżetowych tj. sfinansowania priorytetowych projektów, przy zapewnieniu kontroli wydatków publicznych.

Na wzrost ogólny deficytu budżetowego w 2019 r. (3,1 %PKB), wpłynął gwałtowny wzrost wydatków publicznych i znaczny spadek dochodów tj.  wzrost wydatków z 390 mld euro do 397,98 mld (+ 1,9%), a z drugiej strony spadek przychodów o -4,1% do 301 mld euro, wobec 313,7 mld w 2018 r.

Spadek dochodów budżetowych był związany z przeniesieniem większej części przychodów z podatku VAT na wydatki na ubezpieczenie społeczne. (przychody z podatków netto na koniec grudnia 2019 r. spadły o 27,8 mld euro w porównaniu do końca grudnia 2018 r.) Ponadto FR odnotowała spadek przychodów z podatku dochodowy tzw. IR (po odliczeniu ulg podatkowych i zwrotów) o - 1,7% do 71,743 mld euro. Braki w przychodach były rekompensowane przez konto specjalnych zasoby finansowych państwa (tu w szczególności z przychodów z prywatyzacji  FDJ (La Française des Jeux), która przyniosła 2,1 mld euro, tj mniej niż spodziewał się rząd FR).

Jeśli chodzi o wydatki budżetowe FR w 2019, FR notuje pozytywną tendencje w spłatach za zadłużenie, które wciąż spadają dzięki utrzymywaniu niskich stop procentowych. W 2019 r. spadły one o 3,1% do 40,256 mld euro. Z drugiej strony wzrosły wydatki na tzw. koszty osobowe/pracownicze o 1,6% (do 131,6 mld euro) a ich udział w wydatkach budżetowych wyniósł 39 % (1 pozycja), koszty inwestycji o 5,1% (do 12,4 mld euro), oraz koszty interwencji o 6,2% (do 95,75 mld euro).

Poziom długu publicznego osiągnął na koniec III kwartału 2019 r. 100,4% PKB i w zasadzie w ciągu ostatnich 3 lat utrzymuje się w okolicy 99 % PKB (dane INSEE z grudnia ub. r.). INSEE nie opublikowała jeszcze danych rocznych odnośnie wysokości długu publicznego FR w 2019 r., ale należy się spodziewać, że po korektach poziom długu publicznego sięgnie wartości pomiędzy 99 a 100 %  PKB.  Są dwa podstawowe powody stałego wzrostu długu publicznego we FR. Przede wszystkim, francuskie papiery dłużne są poszukiwane przez inwestorów i popyt na nie rośnie od lat (w przypadku ostatnich wyemitowanych obligacji wskaźnik pokrycia wyniósł od 2 do 3) a ponadto finansowanie zadłużenia jest coraz tańsze z uwagi na utrzymujące się niskie a nawet ujemne stopy procentowe. W ciągu pierwszych jedenastu miesięcy 2019 r. rząd FR zadłużył się wg stopy 0,11% w średnim i długim okresie, natomiast w krótkim okresie średnia stopa zadłużenia jest wyraźnie ujemna.

Średnia 12-miesięczna stopa inflacji w 2019 r. wyniosła 1,1% pomimo tego że w grudniu 2019 odnotowano inflacje na poziomie 1,5%. (wg INSEE). Gwałtowne obniżenie rocznej stopy inflacji w 2019 r. (po trzech latach wzrostu) było  powiązane ze spadkiem cen energii i usług, oraz cen wytwarzanych produktów. Z drugiej strony odnotowano wzrost cen żywności o 1,1 %, który zmniejszył ogólny średni spadek stopy inflacji i jej wartość niewiele różniła się od założeń rządu na 2019 r . (1,2 %) w ustawie budżetowej.

Na koniec 2019 r. stopa bezrobocia wynosiła we Francji Metropolitarnej 8,1 % ludności aktywnej zawodowo, co stanowi najniższy poziom od czasu kryzysu finansowego w 2008 r. W skali rocznej, Francja odnotowała spadek o 0,7%. Liczba bezrobotnych spadła z 3,42 mln do 2,42 mln. We Francji Metropolitarnej stopa bezrobocia wyniosła 7,9%. Na wysokim poziomie pozostaje jednak stopa bezrobocia młodzieży. Na koniec 2019 r. bezrobocie wśród aktywnej populacji osób w wieku 15–24 lat wyniosło 20%, co plasuje go wśród najwyższych w Europie (14,4% w Unii Europejskiej). Bezrobocie osób w wieku 50+ wyniosło 6,1%.

Znaczny spadek bezrobocia jest konsekwencją zachęt na rzecz tworzenia miejsc pracy. W okresie całego 2019 r. sektor prywatny utworzył  210 tys. nowych miejsc pracy. Odsetek osób w wieku 15–64 lat, które pracują zwiększył się o 0,7 pkt w ciągu IV kwartału 2019 r, i 0,4 pkt w ciągu całego roku do 65,9%.

W 2019 r. o -5,2% spadła liczba upadłości firm (wg Banku Francji), osiągając poziom 51.165 przy czym największy spadek liczby upadłości odnotowano w sektorze przemysłowym (-12%), budowlanym (-6,7%), hotelowym i restauracyjnym (-6,3%). Liczba upadłości wzrosła z kolei w sektorze transportowym (+3,2%) i finansowo-ubezpieczeniowym (+0,5%). Spadek upadłości odnotowano przede wszystkim wśród MŚP -5,2% (gł. dzięki spadkowi o -8,2% tzw. mikroprzedsiębiorstw).

Główne sektory gospodarki

Szacunkowy udział poszczególnych sektorów w wartości dodanej brutto ogółem w 2018 r. przedstawiał się następująco:

Wartość dodana według aktywności. [1] Łączna roczna stopa wzrostu (%), wartości szacowane 2018

Administracja publiczna, obrona, edukacja, zdrowie, pomoc społeczna

0,9 %

Działalność profesjonalna, naukowa, administracyjna

4,4 %

Handel hurtowy, handel detaliczny, naprawa, transport, zakwaterowanie, wyżywienie

1,3 %

Przemysł (wraz z energią)

0,1 %

Informacja, komunikacja

4,3 %

Usługi nieruchomości

1,5 %

Produkcja

10,9 %

Usługi

79,2 %

Budownictwo

5,6 %

Finanse i ubezpieczenia

3,9 %

Rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo

1,8%

Inne

2,9 %

Źródło: OECD

W 2018 r. usługi stanowiły 79,2% wartości dodanej brutto francuskiej gospodarki.

Francja jest jednym z najbardziej uprzemysłowionych krajów świata (19,9% PKB w 2018 r. wg OECD). W 2018 r. w przemyśle pracuje łącznie 12,5% zatrudnionych ogółem (pracownicy i osoby prowadzące działalność gospodarczą). W 2018 r. wartość dodana produkcji przemysłowej (wraz z przemysłem wydobywczym), wyniosła  280,2 mld euro (dane Banku Światowego).

Ważnymi gałęziami przemysłu jest przetwórstwo surowców (Saint-Gobain, Lafarge), przemysł elektromaszynowy (Schneider Electric, Alstom) i przemysł farmaceutyczny (Sanofi-Aventis, Pierre Fabre, Servier), który jest największym w UE (produkcja 26,2 mld euro). Silną pozycję na światowym rynku mają koncerny telekomunikacyjne i technologii informacyjnych (Orange, SFR, Vivendi, Thomson), branży chemicznej, przemysłu lotniczego (Dassault, Bombardier, Airbus, Thales), czy kosmicznego (Arianespace). Francja przoduje także w produkcji artykułów luksusowych w postaci odzieży, wyrobów jubilerskich, biżuterii, galanterii skórzanej, kosmetyków (m.in. Kering, LVMH, l’Oréal, Chanel, Hermès). Udział francuskich marek w europejskim rynku motoryzacyjnym wynosi ponad 20% (PSA, Renault). Z przemysłem samochodowym związanych jest szereg branż, w tym branża oponiarska (Michelin) oraz liczni podwykonawcy (Faurecia, Valeo).

Sektor budowlany zatrudniał w 2018 r. 5,5% wszystkich pracowników. Wartość dodana produkcji całej branży, w której działa ok. 400 tys. firm, wyniosła 117,4 mld euro .

Na Francję przypada 16% ziem uprawnych Unii Europejskiej, w samej Francji ziemie uprawne zajmują 52,5% terytorium. Ogółem sektor rolny i rolno-spożywczy stanowi ok 6,7% PKB. Zatrudnienie w sektorze rolnym wynosi ok 3% ogólnego zatrudnienia w kraju. Ludność wiejska stanowi ok. 20% populacji Francji. Francja pozostaje największym producentem rolnym w UE - wartość produkcji rolnej w 2018 r. wyniosła 77,2 mld mld euro, co stanowi ok. 18 % produkcji rolnej i rolno-spożywczej UE. Głównymi produktami produkcji rolnej są: zboża, bydło, wino, rośliny pastewne, drób i jajka, mleko i produkty mleczne, warzywa i owoce.

W 2019 r. wartość produkcji rolnej spadła o -2%; produkcja roślinna spadła o -4,8%. Jak w roku poprzednim, czynnikiem decydującym o wynikach jest sektor wina, którego wolumen produkcji spadł znacznie -13,7% ze względu na niekorzystne warunki pogodowe (susza latem, przymrozki wiosną, wysoka wilgotność w okresie kwitnienia), ceny pozostały stabilne dzięki znacznym rezerwom. Jednocześnie wzrost wolumenu produkcji zbóż ledwie kompensował spadek cen. Wartość produkcji zwierzęcej wzrosła o  +2,4%, głównie dzięki znacznym podwyżkom światowych cen, ze względu na zwiększone zapotrzebowanie Chin (ASF w ChRL).

Na skutek lekkiego spadku wolumenu przy jednoczesnym nieznacznym wzroście cen komponentów/surowców wzrosły koszty produkcji ponoszone przez rolników. Spadek produkcji i wzrost kosztów spowodowały  wyraźny spadek wartości dodanej sektora rolnego: wartość dodana brutto (z uwzględnieniem subwencji) sektora rolnego wyniosła 37,4 mld euro, co oznacza spadek o -4,9%. Wartość dodana brutto w kosztach czynników produkcji na rolnika aktywnego spadła o -5,9% (z uwzględnieniem inflacji), w por. do +7,0% w 2018 r. Nadal spadało zatrudnienie w całym sektorze (-0,4%).

W 2019 r. po raz pierwszy zastosowanie w negocjacjach handlowych miała ustawa na rzecz zrównoważenia relacji handlowych w sektorze rolno-spożywczym zw. Egalim, mająca za zadanie zrównoważenie relacji między producentami (60.000 podmiotów), przetwórcami (17.000) i dystrybutorami (6) oraz zakończenie tzw. ‘wojny cenowej’. W 2019 r. miało miejsce wiele protestów i manifestacji środowisk rolniczych oceniających dotychczasowe działania rządu jako niespójne i niewystarczające oraz wskazujących ma stale pogarszający się stan francuskiego rolnictwa i rosnącą presję wywieraną na rolników. W obliczu coraz wyższych oczekiwań w kwestiach środowiskowych czy fitosanitarnych oraz rosnącej liczbie włamań i dewastacji gospodarstw rolnych, francuscy rolnicy czują się oczerniani, upokarzani i nieszanowani zarówno przez władze publiczne, jak i konsumentów. Rolnicy nie sprzeciwiają się zwiększaniu wymagań w kwestiach środowiskowych czy jakościowych, domagają się jednak stosownego wsparcia i zwolnienia niemożliwego do utrzymania tempa zmian. Wskazują także na celowe szkalowanie wizerunku rolnictwa, tzw. agribashing i ukryty wpływ radykalnych środowisk politycznych.

Udział turystyki w krajowym PKB wynosi ok 7%. W sektorze turystycznym działa ponad 250 tys. podmiotów (hotele, domy wczasowe, restauracje, agencje podróży), w których zatrudnienie znajduje ponad 880 tyś. osób. Na koniec 2019 r. frekwencja turystyczna nieznacznie wzrosła  (+0,8% w IV kw. rdr), pomimo licznych napięć (m.in. Brexit) i ruchów społecznych, osiągając poziom 62 mln zarejestrowanych noclegów w  IV kw. 2019 r.  Podobnie jak w poprzednich kwartałach frekwencja napędzana była głównie przez turystów zamieszkałych we Francji (+2,7%), jako że frekwencja wśród turystów zagranicznych spadła (-3,8%).

W 2019 roku zużycie energii elektrycznej we Francji było na poziomie 473 TWh, wobec 478 TWh rok wcześniej (-1%). Od 2010 roku, kiedy to odnotowano rekordowy poziom zużycia energii we Francji (513 TWh), weszło ono w fazę względnej stabilności z lekkimi spadkami w ciągu ostatnich trzech lat. Jednocześnie Francja w 2019 roku odnotowała 2% spadek produkcji energii elektrycznej z 548,8 TWh w 2018 roku do 537,7 TWh. Na odnotowany w 2019 r. spadek produkcji energii wpływ miały przede wszystkim dwa czynniki: łagodniejsze temperatury oraz mniejszy wzrost gospodarczy niż w 2018 r. W 2019 r. największy spadek produkcji odnotowały dominujące we francuskim miksie energetycznym źródła energii, tj. energia jądrowa (spadek o 13,7 TWh, tj. 3,5%,) oraz wodna (spadek o 8,2 TWh, tj. 12%). Procentowo największej redukcji uległa produkcja energii z elektrowni węglowych, która spadła o 72,4% i z 1,6 TWh rocznie i stanowi obecnie marginalny udział w całkowitej produkcji energii krajowej.  Natomiast zdecydowanie najwyższy przyrost produkcji odnotowały elektrownie ze źródeł gazowych, z których pochodziło 38,6 TWh energii elektrycznej, po wzroście o 7,4 TWh (+23,7%) oraz procentowo z ropy (+26,5%). Zaraz za nimi pod względem przyrostu produkcji uplasowały się elektrownie wiatrowe, z których pochodziło 34,1 TWh, wobec 28,1 TWh w 2018 roku (+21,4%). Produkcja elektrowni słonecznych wzrosła o 7,8 % do poziomu 11,6 TWh.  W konsekwencji w bilansie energetycznym FR w 2019 r. największy udział miała energetyka jądrowa: 70,6% (w stosunku do 74,1% w roku ubiegłym) oraz energetyka wodna: 11,2% (w stosunku do 12,5% w 2018 r.) oraz wiatrowa: 6,3%. Jednocześnie moc elektrowni w francuskim systemie elektroenergetycznym wzrosła w ubiegłym roku o 2,3 GW, do poziomu 135,3 GW. Największy udział w przyroście mocy miały elektrownie wiatrowe i słoneczne, których moc wzrosła odpowiednio o 1,36 GW i 0,89 GW. W 2019 r. jej pozytywne saldo wymiany transgranicznej wyniosło 55,7 TWh w stosunku do 60,2 TWh w 2018 r. Francuzi wysłali zagranicę 84 TWh energii elektrycznej, przy imporcie na poziomie 28,3 TWh. Najwięcej energii z Francji trafiło do Szwajcarii (19,3 TWh), Włoch (TWh), Niemiec i  Beneluxu (17,4 TWh) oraz Wielkiej Brytanii (14,2 TWh) i Hiszpanii (13,9 TWh).

Jednocześnie całość emisji CO2 w stosunku do wyprodukowanej energii energetycznej stanowiła 19,2 Mt, o 6% mniej niż w 2018 r. Wynika to głównie z zastępowania elektrowni węglowych gazowymi (wzrost produkcji stanowił 24%) oraz rozwojem energetyki wiatrowej.


[1] Wartość dodana mierzy wkład pracy i kapitału w produkcję. Wartość dodana według działalności rozkłada całkowitą wartość dodaną według sektorów, a mianowicie rolnictwo, przemysł i inną działalność usługową. Udziały każdego sektora są obliczane poprzez podzielenie wartości dodanej w każdym sektorze przez całkowitą wartość dodaną. Dane oparte są na systemie rachunków narodowych 2008 (SNA 2008) dla wszystkich krajów z wyjątkiem Chile, Japonii i Turcji, gdzie dane opierają się na SNA 1993

Tabela najważniejszych wskaźników makroekonomicznych

Wyszczególnienie

2019

2018

PKB (w mln Euro)

2.418.997

2.353.090

PKB na jednego mieszkańca

36.060

34.980

Tempo wzrostu PKB w procentach

1,1

1,7

Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w procentach

3,1

2,5

Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w procentach

98,8*

98,4

Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) w procentach

1,1

1,8

Stopa bezrobocia w procentach

8,1

8,8

Wartość obrotów handlu zagranicznego (w mld Euro lub USD)

1075

1043

Wartość eksportu (w mld Euro lub USD)

508

491,6

Wartość importu (w mld Euro lub USD)

567

551,5

Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w procentach

 - 0,8

 - 0,7

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (w mld Euro lub USD)

bd

37,3

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (w mld Euro lub USD)

bd

bd

Źródło:  Eurostat; INSEE; Min. Gospodarki i Finansów; Bank Francji

*dane podają prognozy rządu FR z ustawy budżetowej, brak ostatecznych danych za 2019 r.

Handel zagraniczny

W 2019 r. deficyt handlowy w 2019 r. spadł o 3,9 mld euro i wyniósł 58,9 mld euro (w por. do -62,8 mld w 2018). Francuski eksport wzrósł o +3,3%, do poziomu 508 mld (w por. do +3,9% w 2018 r.).

Najlepsze wyniki eksportowe odnotowano w sektorze produktów farmaceutycznych (+10,4%), dóbr luksusowych (+9%), produktów tekstylnych i odzieży (+8,5%), produktów rolnych i rolno-spożywczych (+3,2%). Dzięki rekordowym wynikom Airbusa (863 dostaw) drugi rok z rzędu wzrósł także eksport w sektorze aeronautycznym (+11,9%). Natomiast spadał eksport produktów motoryzacyjnych (-1,6% w 2019 r.), metalurgicznych (-2,8%) oraz okrętów i statków (-9,0%). W 2019 r. spadła również sprzedaż elektryczności za granicę, oraz produktów energetycznych (- 12,4%). Na skutek spadku cen ropy deficyt energetyczny zmniejszył się w 2019 r. o 0,8% (osiągając 44,8 mld), jednak nadal w znaczny sposób wpływa on negatywnie na równowagę handlową FR.

Francuski import spowolnił odnotowując spadek o 2,2% do poziomu 567 mld (w por. do 4,3% w 2018 r.).Przede wszystkim spadł import energii (-5,1%), węglowodorów naturalnych (-10,6%), produktów chemicznych (-2,3%) i metalurgicznych (-1,7%). Wzrósł natomiast  import produktów aeronautycznych (+10,2%), farmaceutycznych (+5,6%), maszyn (+4,7%),  produktów informatycznych (+2,5%), urządzeń  elektrycznych i gospodarstwa domowego (+4,0%), produktów tekstylnych i odzieży (+4,0%),  produktów przemysłowych (+6,3%) i rolno-spożywczych (+1,3). W związku z ograniczeniem produkcji samochodów we FR wzrósł również import w sektorze motoryzacyjnym (+3,8%).

Poprawa wyników bilansu handlowego FR w 2019 r. związana jest ze wzrostem wymiany handlowej z Pcz UE (32,5 mld w 2019 r., w por do 35,1 mld w 2018). Natomiast wymiana handlowa z krajami trzecimi utrzymała się na niezmienionym poziomie (46,4 mld w 2019). Wg rządu FR bilans handlowy FR poprawia się w stosunku do wszystkich głównych regionów świata, z wyjątkiem Azji (gdzie deficyt pogłębił się  o -3,7 mld).

Ponadto, francuski rząd z zadowoleniem podkreśla, że wzrost francuskiego eksportu zaobserwowany z trzech pierwszych kwartałach 2019 r. jest wyższy niż w pozostałych państwach UE tj. DE, UK, IT. NL, ES. Francuski handel zagraniczny okazał się odporny na niesprzyjające warunki międzynarodowe, naznaczone silnymi napięciami handlowymi, rosnącym protekcjonizmem i zastojem handlu światowego.

Do poprawy wyników przyczyniły się środki podjęte przez rząd umożliwiające m.in. zmniejszenie kosztów pracy dla pracodawców czy reformy podatkowe, mające pobudzić inwestycje. Kontynuowane jest także wdrażanie strategii zaprezentowanej przez Premiera E. Philippe 23 lutego 2018 r. w Roubaix.  Duże nadzieje wiązane są również nowym narzędziem wsparcia eksportu dla MŚP – Team France Export, mającym w najbliższych latach znacznie zwiększyć liczbę firm eksportujących (120 tys. firm w 2019 r., w por. do 125 tys. w 2018 r.). Team France Eksport zakłada m.in. utworzenie regionalnych punktów kompleksowej obsługi („jedno okienko”) pod egidą Business France, Izb Przemysłowo-Handlowych (CCI) i Bpifrance, zawiązanie partnerstw z lokalnymi podmiotami prywatnymi zagranicą, wprowadzenie nowych narzędzi cyfrowych dla firm oraz wzmocnienie mechanizmu wsparcia dla internacjonalizacji przedsiębiorstw (w tym finansowania eksportu – Bpifrance Assurance Export). Pierwszy bilans nowego mechanizmu przedstawiony zostanie w toku 2020 r.

Udział rynkowy FR w światowej wymianie handlowej ustabilizował się na poziomie 3,1% dla towarów i 3,5% dla towarów i usług, utrzymując FR na 5 miejscu w globalnym eksporcie (towarów i usług).

Inwestycje zagraniczne

Francja uplasowała się na 5. miejscu na świecie w najnowszym rankingu zaufania inwestorów dotyczącym bezpośrednich inwestycji zagranicznych (2019 FDI Confidence Index) opracowanego przez amerykańską firmę doradczą A.T. Kearney. Tak wysoką pozycję Francja zajęła po raz pierwszy w historii. Liderami rankingu wciąż pozostają Amerykanie, Niemcy, Kanadyjczycy i Brytyjczycy, ale Francuzom udało się wyprzedzić m.in. Japończyków i Chińczyków (odpowiednio 6. i 7. miejsce).

Autorzy rankingu podkreślają, że od momentu objęcia urzędu prezydenta przez Emmanuela Macrona w 2017, zaufanie do gospodarki Francji wzrosło. Sporządzając ranking firma A.T. Kearney  brała pod uwagę m.in. następujące kategorie: stabilność polityczną, prawdopodobieństwo wystąpienia kryzysu ekonomicznego, opodatkowanie inwestycji zagranicznych, a także potencjał technologiczny kraju.

Mimo wcześniejszych prognoz, ruch „żółtych kamizelek”, organizujący manifestacje we Francji od listopada 2018, nie wpłynął znacząco na stabilność gospodarki francuskiej i zachowania inwestorów. Eksperci natomiast podkreślają znaczenie obniżenia podatku od osób prawnych we Francji i wzrost zainteresowania wielkimi aglomeracjami miejskimi (Paryż), które przyciągają inwestorów zagranicznych bardziej niż tereny, na których koszty produkcji są niskie.

Rząd FR w 2019 r. wzmocnił kontrola inwestycji zagranicznych we Francji m.in. dzięki przyjęciu ustawy na rzecz na rzecz wzrostu i transformacji przedsiębiorstw (loi PACTE) przyjętej w maju 2019 r., gdzie sprecyzowano m.in. proces uzyskiwania zgody rządu jeśli inwestor zagraniczny obejmował co najmniej 33,33 % udziału we francuskiej spółce.  

W 2018 r. zidentyfikowano we FR 28 600 firm zagranicznych zatrudniających w sumie 2 mln osób.  Zgodnie z raportem BF inwestycje zagraniczne w FR pozwoliły na utworzenie i/lub utrzymanie 30 302 miejsc pracy w 2018 r. USA (16% całości) i DE (15%) są  głównymi inwestorami w działalność przemysłową. Pomimo deindustrializacji gospodarki francuskiej przez dziesięciolecia, w 2018 r. zarejestrowano 320 projektów inwestycyjnych w przemyśle, generujących 11 295 miejsc pracy. Jest to spadek w porównaniu do 2017 r. (343 projekty i 16 123 miejsca pracy), który odnotowano przede wszystkim w liczbie inwestycji przemysłowych w sektorze motoryzacyjnym oraz metalowym.

Innowacje oraz badania i rozwój cieszą się dużym zainteresowaniem zagranicznych inwestorów. Inwestycje w działalność B&R  w 2018 r. stanowiły 10% całości (wzrost o 3% w porównaniu z 2017 r. i średnio o 9% w ciągu ostatnich 5 lat). W 2018 r. zarejestrowano 129 projektów inwestycyjnych z tej dziedziny (wobec 125 w 2017 r.) Ponadto, 2 793 miejsc pracy we FR utworzono lub utrzymano dzięki inwestycjom w B&R, co stanowi znaczący wzrost o 23% w porównaniu do 2017 r. USA są wiodącym inwestorem zagranicznym we FR w B&R, przy czym 26% wszystkich decyzji inwestycyjnych w 2018 r. obejmowało tę działalność. Główne kraje inwestujące w tej dziedzinie poza USA (26%) to IT (8%), DE (8%) i CA (7%). Wzrost inwestycji USA we FR (+1 %) w 2018 r. koncentrował się głownie na IA i transporcie (UBER – inwestycja w pierwsze centrum badawcze poza USA). Spośród Pcz UE największymi inwestorami w 2018 r. były poza DE, UK (118 projektów, wzrost o 33 % w por. do 2017 r.), NL (104 projekty i wzrost o 96 % w por. do 2017 r.) i IT (94 projekty). Region paryski przyciąga największą liczbę inwestycji zagranicznych. Jeśli chodzi o utworzenie lub utrzymanie miejsc pracy odpowiada on za 23% ogółu, za nim plasują się regiony Haut-de-France (15%) i Auvergne-Rhône-Alpes (13%) i Grand Est (10%).

 

Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze gospodarczym

Francja jest jednym z 20 państw-założycieli OECD i wykazuje znaczne zaangażowanie w prace tej organizacji. Za koordynację spraw związanych z członkostwem FR w OECD odpowiada Sekretariat Generalny ds. UE (SGAE przy urzędzie Premiera). FR przewodniczyła sesji ministerialnej Rady OECD w 2018 r. Ogólnym priorytetem FR było podkreślenie roli multilateralizmu w zapewnieniu pokoju i dobrobytu oraz jako najbardziej efektywnego sposobu współpracy międzynarodowej ukierunkowanej na rozwiązanie globalnych problemów i ochronę wspólnych zasobów, a także walkę z unikaniem opodatkowania i przenoszeniem zysków. FR opowiada się za szerokim przyjęciem wniosków z raportu OECD nt. BEPS (Base Erosion and Profit Shifting), których wdrożenie ma pomóc przeciwdziałać nieuczciwym praktykom optymalizacji podatkowej.

Od 1995 r. Francja jest również członkiem Światowej Organizacji Handlu (WTO). Należy do grona państw G7 i G20, których pracom przewodniczyła w 2011 r. Francja ponownie obejmie przewodnictwo w G7 oraz G20 w 2019 r.

Stosunki gospodarcze z Unią Europejską

Unia Europejska stanowi dla Francji najważniejszy obszar wymiany handlowej (58,7% przypada na eksport i 56,3% na import). W 2019 r. eksport do państw Unii Europejskiej wyniósł ogółem 291,6 mld euro (+1,8%), a import 324,1 mld euro(+0,8%).  Od 2005 r. Francja wykazuje w wymianie z krajami Unii Europejskiej deficyt w bilansie handlowym, w 2019 r. wyniósł on  -32,5 mld euro. W 2019 r. najważniejszymi rynkami eksportowymi dla Francji w UE były Niemcy (70mld euro), Włochy (39 mld euro) oraz Hiszpania (37 mld euro). Ponadto, Francja importuje towary przede wszystkim z Niemiec (85 mld euro), Włoch (44mld euro).

Dwustronna współpraca gospodarcza

Od momentu akcesji Polski do Unii Europejskiej stosunki gospodarcze między Polską i Francją wpisują się w ramy prawa wspólnotowego, głównie traktatu akcesyjnego, jaki Polska podpisała ze Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi 16 kwietnia 2003 r. w Atenach.

W dniu 29 listopada 2013 r. w Warszawie w czasie IV konsultacji międzyrządowych, z udziałem prezydentów obu państw, zostało podpisane „Polsko-Francuskie Partnerstwo Strategiczne” obejmujące program współpracy na lata 2013-2018, odnawiając tym samym partnerstwo strategiczne ustanowione w maju 2008 r. Dokument szczegółowo omawia obszary współpracy gospodarczej, finansowej, przemysłowej, infrastrukturalnej i handlowej.

 

Gospodarcze umowy dwustronne

Dwustronne umowy gospodarcze to przede wszystkim:

· Umowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Francuskiej w sprawie zapobiegania podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu
i majątku, podpisana w Warszawie dnia 20 czerwca 1975 r. (weszła w życie dnia 12 września 1976 r.),

· Protokół w sprawie pogłębienia i rozszerzenia współpracy polsko-francuskiej
w dziedzinie gospodarki i przemysłu, podpisany w Paryżu dnia 7 maja 1976 r. (wszedł w życie z dniem podpisania),

· Umowa między Rządem PRL a Rządem Republiki Francuskiej w sprawie popierania
i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisana w Paryżu dnia 14 lutego 1989 r. (weszła
w życie dnia 10 lutego 1990 r.),

· Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Francuskiej
w sprawie przedterminowej spłaty zadłużenia wynikającego z Umowy o redukcji
i restrukturyzacji długów między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Republiki Francuskiej z dnia 30 października 1991 r., podpisana w Warszawie dnia
28 maja 2008 r. (weszła w życie z dniem podpisania).

Pełny wykaz aktów prawnych z zakresu polsko-francuskich stosunków gospodarczych można znaleźć na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych www.msz.gov.pl w dziale umowy międzynarodowe.

 

Dwustronna wymiana handlowa

Francja to strategiczny partner gospodarczy Polski: 4 rynek eksportowy PL (ok. 13,8 mld EUR w 2019 – 5,8% udział w ogóle eksportu PL); 6. Rynek importowy (ok. 8,5 mld euro w 2019 r. – 3,6% udział w ogóle importu).Z kolei PL była dla FR w 2019 r. 7 partnerem handlowym. Dwustronne obroty handlowe od 2004 r. uległy niemal podwojeniu osiągając w 2019 r. wartości 22 mld EUR (tj większą niż wymiana FR z Rosją, Turcją, czy Japonią)

Francuski eksport do Polski wyniósł w 2019 r. 10,2 mld euro a import z Polski 11,8 mld euro. Francja ma ujemny bilans handlowy z Polską od 2007 r., który w 2019 r. osiągnął wartość -1,6 mld euro. Francuski eksport do Polski w 2019 wzrósł o 3 % a import z Polski o 8,8 %. Udział Polski w całkowitej wymianie handlowej Francji zarówno dla eksportu jak i importu wyniósł w 2019 r. 2,1 %.

 

Wzajemne inwestycje

  1. Francuskie inwestycje w Polsce

Francja należy do najważniejszych inwestorów zagranicznych w Polsce. Jest czwartym (po Holandii, Niemczech i Luksemburgu) źródłem inwestycji zagranicznych
w naszym kraju, z ok. 12-proc. udziałem w inwestycjach zagranicznych ogółem.

Ponad 1300 firm francuskich działających w Polsce zatrudnia ok. 180 tys. pracowników. Sektory: handlu i dystrybucji (Auchan, Carrefour, Leroy Merlin, Intermarché), produkcji przemysłowej (PSA, L’Oréal, Total), budownictwo (Bouygues, VINCI Construction, Lafarge), usługi finansowe i ubezpieczeniowe (BGŻ BNP Paribas, Crédit Agricole, Société Générale), hotelarstwo i gastronomia (Accor, Sodexo Group), sektor spożywczy (Bonduelle, Danone, Delifrance), telekomunikacja (Orange), media (Canal Plus, Vivendi Universal).

Francuzi należą do grupy inwestorów, którzy od lat bardzo dobrze oceniają klimat inwestycyjny w Polsce, między innymi dlatego decydują o rozwoju swoich zakładów i zwiększeniu zaangażowania kapitałowego w naszym kraju. W zeszłym roku nakłady zwiększył koncern PSA. Reinwestycje to blisko 30 proc. wszystkich obsłużonych przez PAIH projektów z Francji. Branże, w jakie zaangażowali się do tej pory francuscy klienci PAIH to: motoryzacyjna, farmaceutyczna, usług dla biznesu i lotnicza, m.in. o Grupa Michelin, która na Warmii i Mazurach zainwestowała ponad 1 mld euro, Valeo czy Safran. Firmy znad Sekwany nadal należą do dziesiątki największych inwestorów obsługiwanych przez Agencję.

Skumulowana wartość francuskich BIZ w Polsce wg Narodowego Banku Polskiego wyniosła na koniec 2018 r. 18,1 mld EUR.

Dane dotyczące inwestycji francuskich można znaleźć na stronie Polskij Agencji Inwestycji i Handlu.

  1. Polskie inwestycje we Francji

Według PAIH Polska od lat notuje nadwyżkę w handlu z Francją, która jest naszym czwartym największym partnerem w eksporcie, a szóstym – w imporcie. W 2018 r. dodatni bilans wymiany między naszymi krajami wyniósł 4 mld euro, a po 11 miesiącach 2019 r. sięga już niemal 5 mld euro. Nad Sekwanę sprzedajemy głównie takie towary jak: kotły, maszyny i urządzenia mechaniczne oraz ich części; maszyny i urządzenia elektryczne oraz ich części; rejestratory i odtwarzacze dźwięku obrazu i dźwięku, ich części i akcesoria; pojazdy nieszynowe oraz ich części i akcesoria; meble, pościel, materace, lampy, reklamy świetlne, budynki prefabrykowane, tworzywa sztuczne i artykuły z nich.

Dla polskich przedsiębiorstw Francja to atrakcyjny kierunek ekspansji m.in. z powodu dużej populacji kraju i niemal trzykrotnie większej niż w Polsce siły nabywczej konsumentów. Francja to także szósta gospodarka świata, wykazująca zapotrzebowanie na dobra inwestycyjne, usługi biznesowe i innowacyjne technologie, które z powodzeniem dostarczają również polskie firmy. To także brama do ponad 500-milionowego rynku krajów frankofońskich, ułatwiająca dostęp m.in. do państw północnej i zachodniej Afryki.

Z analiz PAIH wynika, że dobre perspektywy we Francji ma przed sobą polska branża modowa. Coraz śmielej działają też na lokalnym rynku polscy dostawcy innowacyjnych rozwiązań technologicznych. Ciekawą niszą jest np. polska branża med-tech, oferująca między innymi rozwiązania z zakresu tele-medycyny. Francja to też obiecujący rynek dla autorów rozwiązań smart cities. Wg PAIH najwięcej na rozwoju francuskich smart cities mogą skorzystać firmy z sektora budowlanego i producenci urządzeń elektronicznych.

Dotychczas, polskie inwestycje koncentrowały się zwłaszcza w budownictwie (Fakro, Oknoplast), przemyśle (Can-Pack), IT (Comarch, MakoLab) oraz w transporcie (Solaris, Bus&Coach, Wielton), a także obejmowały działalność polsko-zagranicznych przedsiębiorstw z branży finansowej.

Współpraca regionalna

Wiele polskich województw, miast i gmin nawiązało współpracę ze swymi odpowiednikami we Francji. Współpraca ta odbywa się na różnych płaszczyznach, od oficjalnych kontaktów władz lokalnych, po konkretne przedsięwzięcia gospodarcze, kulturalne i naukowe. Poniżej kilka przykładów współpracy.

STRONA POLSKA

STRONA FRANCUSKA

TYP POROZUMIENIA

DZIEDZINY OBJĘTE WSPÓŁPRACĄ

Województwo dolnośląskie

Alzacja

Porozumienie o współpracy z dnia 17 grudnia 1999 r. (współpraca z dawnym województwem wrocławskim od 1994 r.)

• Edukacja, szkolenia zawodowe
• Ochrona środowiska
• Kultura

 • Sport
• Współpraca gospodarcza

Województwo kujawsko-pomorskie

Midi-Pyrénées

Umowa partnerska z dnia 25 marca 2002 r.

• Współpraca gospodarcza           
• Edukacja
• Ochrona środowiska                       
• Rozwój regionalny                        
• Turystyka                                   • Kultura

Województwo lubelskie

Lotarynga

Umowa o współpracy z dnia 4 grudnia 2002 r. (pierwsze kontakty od 1994 r.)

• Rolnictwo, rozwój obszarów wiejskich

• Ochrona środowiska                      
• Edukacja

• Gospodarka

• Komunikacja i transport 
• Kultura                                     
• Turystyka                                   
• Planowanie przestrzenne

Województwo lubuskie

Departament Lot (Midi-Pyrénées)

Porozumienie o współpracy z dnia 17 października 2008 r. (pierwsze kontakty z dawnym woj. zielonogórskim od 1990 r.)

• Edukacja
• Kultura                                   
• Rolnictwo           
• Zrównoważony rozwój                                                         
• Współpraca gospodarcza

Województwo łódzkie

Departament Nord

Umowa o współpracy z dnia 24 lutego 2012 r. (współpraca od 2007 r.)

• Kultura

• Sport i turystyka                           

• Polityka społeczna                       
• Współpraca gospodarcza                   

• Edukacja  

Województwo małopolskie

Rhône-Alpes
Centrum

Rhône-Alpes: umowa o współpracy z grudnia 2013 r. (współpraca od 1999 r.), Centrum: umowa o współpracy z 7 lutego 2004 r.

• Rolnictwo i rozwój obszarów wiejskich
• Turystyka
• Edukacja i młodzież
• Gospodarka
• Ochrona środowiska
• Rozwój regionalny
• Kultura

Województwo mazowieckie

Ile-de-France

Porozumienie o współpracy z dnia 16 czerwca 2000 r. oraz Deklaracja o współpracy trójstronnej z dnia 3 maja 2006 r. (wspólnie z Krajem Związkowym Brandenburgia)

• Innowacyjność

• Spójność terytorialna
• Edukacja
• Kultura
• Ochrona środowiska

Województwo opolskie

Burgundia

Wspólne Oświadczenie "Czterostronna partnerska sieć regionalna", podpisane wraz z Nadrenią-Palatynatem i Krajem Środkowoczeskim w dn. 21 maja 2003 r.

 • Edukacja                                         
• Współpraca gospodarcza                             
• Kultura                                               
• Turystyka                               
• Zagospodarowanie terenu
• Ochrona środowiska

Województwo podkarpackie

Brak francuskiego partnera na poziomie regionów i departamentów

 

 

Województwo podlaskie

Departament Saône-et-Loire (Burgundia)

Protokół porozumienia z 20 listopada 2003 r. (od 1995 r. współpraca pomiędzy dawnym woj. suwalskim a departamentem Jura)

• Edukacja i szkolnictwo     
• Turystyka aktywna

Województwo pomorskie

 Górna Normandia
Limousin

Górna Normandia (od 2002 r.), Limousin (umowa o współpracy z 22 marca 2000 r., wcześniej współpraca z dawnym woj. gdańskim; także trójstronna umowa o współpracy  z Okręgiem Środkowej Frankonii z 8 lutego 2001 r. - "Mały Trójkąt Weimarski")

• Edukacja
• Gospodarka
• Kultura
• Ochrona środowiska
• Rozwój obszarów wiejskich

Województwo śląskie

Region Nord-Pas-de-Calais

 

Departament Bas-Rhin (Alzacja)

 

 

Porozumienie o współpracy z Regionem Nord-Pas-de-Calais z dnia 18 lipca 2012 r. (współpraca od 1991 r., z dawnym woj. katowickim) oraz Porozumienie o współpracy z Dep. Dolnego Renu z dnia 12 lipca 2010r. (współpraca od 1998 r.)

• Kultura

• Edukacja i szkolenia zawodowe

• Rozwój terytorialny

• Ochrona środowiska

• Gospodarka

• Turystyka

• Ochrona zdrowia

• Wspieranie wielojęzyczności

Województwo świętokrzyskie

Brak francuskiego partnera na poziomie regionów i departamentów

 

 

Województwo warmińsko-mazurskie

Departament Côtes-d'Armor (Bretania)

Porozumienie o współpracy z dnia 24 czerwca 2000 r.    (współpraca z dawnym woj. olsztyńskim od 1991 r.)

• Rozwój terytorialny

• Rolnictwo i przemysł rolno-spożywczy
• Rozwój gospodarczy i turystyczny
• Polityka społeczna
• Kultura i edukacja
• Służba zdrowia
• Ochrona środowiska

Województwo wielkopolskie

Bretania

Porozumienie o współpracy z dnia 14 kwietnia 2005 r. (współpraca zapoczątkowana w 1993 r. przez dawne woj. poznańskie z departamentem Ille-et-Vilaine)

• Rolnictwo i rozwój wsi
• Edukacja, szkolenia i badania naukowe
• Młodzież
• Ochrona środowiska
• Kultura i dziedzictwo narodowe
• Gospodarka i innowacje

Województwo zachodnio-pomorskie

Departament Loary Atlantyckiej (Pays de la Loire)

 

Departament Gironde (Akwitania)

Porozumienie o współpracy z Departamentem Loary Atlantyckiej z dnia 25 czerwca 2012 r. (nieformalna współpraca od 1990 r., pierwsza formalna umowa o współpracy z 1999 r.) oraz porozumienie z Departamentem Gironde z 8 lipca 2004 r. (pierwsze kontakty od 1997 r.)

• Rolnictwo

• Ochrona środowiska
• Edukacja

• Kultura

• Gospodarka
• Ochrona zdrowia

 

Współpraca samorządów gospodarczych

Działania rządowe i regionalne ukierunkowane na rozwój bilateralnej współpracy gospodarczej są aktywnie wspomagane przez przedsięwzięcia polskich i francuskich samorządów gospodarczych. Należy tutaj przede wszystkim wymienić Francuską Izbę Przemysłowo-Handlową w Polsce, która od 1994 r. działa na rzecz pogłębiania partnerstwa polsko-francuskiego w biznesie oraz Polską Izbę Przemysłowo-Handlową we Francji, która m.in. zajmuje się kojarzeniem partnerów gospodarczych z różnych branż (ze szczególnym uwzględnieniem sektora budowlanego), doradztwem prawnym, a także organizowaniem misji gospodarczych, seminariów, konferencji i szkoleń. Ponadto we Francji działają regionalne i lokalne izby gospodarcze.

Dostęp do rynku

Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

Dostęp do rynku według zasad obowiązujących w całej Unii Europejskiej.

Dostęp do rynku pracy

Dostęp do rynku według zasad obowiązujących w całej Unii Europejskiej.

Nabywanie i wynajem nieruchomości

Nabywanie i wynajem nieruchomości we Francji odbywa się na takich samych zasadach dla wszystkich obywateli UE.

Kwestie nabywania nieruchomości zawierają się w ogólnych zasadach aktu kupna-sprzedaży, obowiązkach sprzedawcy określonych w artykule 1582 i następne Kodeksu cywilnego. Dodatkowe regulacje dotyczą m.in. zasad sprzedaży budynków, które są w trakcie budowyczy też ochrony praw lokatorów zakwaterowanych w sprzedawanych budynkach, jak i innych zasad użytkowania dóbr – w tym budynków bądź mieszkań – jak najem, zamiana itp. W przypadku budynków czy mieszkań sprzedaż następuje obowiązkowo w formie aktu notarialnego. Sporządzony przez notariusza akt kupna-sprzedaży stanowi podstawowy dokument pozwalający na realizację przyjętych przez strony zobowiązań. Kompetencja terytorialna notariusza, która niegdyś zależała od jego miejsca zamieszkania, obejmuje obecnie całe terytorium Francji metropolitarnej z wyjątkiem departamentów zamorskich. Sprzedaż nieruchomości odbywa się w dwóch etapach. Pierwszym jest sporządzenie promesy sprzedaży - umowy, na mocy której jedna strona zobowiązuje się do sprzedaży, a druga do zakupu nieruchomości (art. 1589 Kodeksu cywilnego). Jest ona dokumentem ważnym dla kupującego, ponieważ umożliwia mu np. uzyskanie pożyczek na zakup nieruchomości. Zaś sprzedającemu pozwala zgromadzić dokumenty niezbędne do przygotowania aktu ostatecznego. Następnie strony spotykają się u notariusza celem sporządzenia i podpisania aktu ostatecznego. Ponadto, od 1 listopada 2007 r. artykuł L. 271-4 Kodeksu budownictwa i mieszkalnictwa przewiduje obowiązek przedstawienia przez sprzedawcę certyfikatów poświadczających stan techniczny lokalu. Dotyczy to m.in. stopnia ryzyka ekspozycji na ołów, obecności materiałów zawierających azbest, czy termitów w budynku będącym przedmiotem sprzedaży. Sporządzenie umowy w formie aktu notarialnego wiąże się z uiszczeniem opłaty notarialnej, której wysokość zależy od wartości transakcji. Sprzedaż nieruchomości, podlega też podatkowi określanemu jako opłaty rejestracyjne tzw. droits d’enregistrement. Podstawę opodatkowania stanowi cena podana w akcie notarialnym. Obowiązek opłaty należnych podatków związanych z transakcją ciąży na nabywcy. Cenę zakupu nieruchomości ustalają sprzedający i nabywca, tym niemniej sprawdzana jest realna wartość sprzedawanej nieruchomości W ramach środków podjętych przeciwko „praniu brudnych pieniędzy” notariusze wymagają, aby uregulowanie zapłaty w umowach o nabycie nieruchomości przez cudzoziemców następowało przelewem bankowym. Sprzedaż pewnych nieruchomości, od wybudowania których upłynęło mniej niż 5 lat, jak również tych nieruchomości, w których wykonano prace remontowe (renowacyjne) lub dokonano rozbudowy mniej niż 5 lat przed datą sprzedaży, może zostać obciążona podatkiem VAT.

Wynajem mieszkania na potrzeby przedsiębiorstwa - zarejestrowanie przedsiębiorstwa w mieszkaniu prywatnym wiąże się z pewnymi problemami. W wielu wypadkach regulamin wspólnoty mieszkaniowej (règlement de copropriété) zabrania prowadzenia działalności gospodarczej. Oznacza to, że najpierw trzeba uzyskać stosowne pozwolenie wspólnoty mieszkaniowej (assemblée des copropriétaires). Ponadto w gminach powyżej 200.000 mieszkańców (w tym miastach takich jak np. Paryż, Lyon, itd.) i w departamentach 92, 93 i 94, procedura przekształcenia lokalu mieszkaniowego w lokal „handlowy” czy „biurowy” pociąga za sobą wysokie koszty. Zgłoszenia o takie zezwolenie na przekształcenie lokalu należy kierować do miejscowej Prefektury.

Wynajem lokali na potrzeby działalności gospodarczej - spółki utworzone muszą mieć siedzibę, której adres jest podany w umowie spółki i złożony w Rejestrze Handlowym i Spółek. Najczęstszą formą najmu lokali lokali przeznaczonych do wykonywania działalności gospodarczej o charakterze handlowym, przemysłowym lub rzemieślniczym jest tzw. umowa najmu handlowego (bail commercial). Obecnie najem lokali użytkowych uregulowany jest w artykule L. 145-1 i nast. Kodeksu handlowego. Minimalny czas, na jaki może zostać zawarta bail commercial, wynosi 9 lat.

Wynajem lokali na potrzeby prywatne/mieszkaniowe odbywa się na takich samych zasadach jak w innych państwach UE.

System zamówień publicznych

Francuskie prawo zamówień publicznych ma bogatą tradycję, począwszy od pierwszej regulacji zamówień na roboty budowlane z 17 lutego 1800 r. Od tamtego czasu wiele się, oczywiście, zmieniło. Dzisiejszy stan prawny w zakresie zamówień publicznych wyznacza Code des Marchés Publics – Kodeks Zamówień Publicznych z dnia 1 sierpnia 2006 r., promulgowany dekretem nr 97555. Kodeks, zgodnie z art. 1 ust. 1, ma zastosowanie do zamówień publicznych (marchés publics) oraz umów ramowych (accords-cadres), w zakresie dyrektywy klasycznej oraz dyrektywy sektorowej. Przepisy Kodeksu dotyczą zarówno zamówień o wartości powyżej progów unijnych, jak również zamówień podprogowych. W zasadzie jedynie zamówienia o wartości do 4000 euro wyjęte zostały spod obowiązywania Kodeksu. Przepisy Kodeksu uzupełniane są przez inne akty prawne niższego rzędu, o których wspomnimy w dalszej części rozdziału.

Podstawowymi zasadami rządzącymi procesem udzielania zamówień publicznych, są: zasada swobodnego dostępu do zamówień publicznych, równego traktowania wykonawców oraz przejrzystych procedur. Zgodnie z Kodeksem, właśnie stosowanie tych zasad ma zapewnić właściwe wykorzystywanie środków publicznych oraz samą skuteczność zamówień (art. 1 ust. 3). Kodeks wyróżnia dwa rodzaje procedur zamówieniowych: procedury formalne (podstawowe) oraz procedury ad hoc. Wśród procedur formalnych (podstawowych) możemy wymienić następujące tryby udzielania zamówień: 1) wywołanie ofert o charakterze otwartym (appel d’offres ouvert), 2) wywołanie ofert o charakterze zamkniętym (appel d’offres restreint), 3) procedury negocjacyjne (procédures négociées), 4) dialog konkurencyjny (dialogue compétitif), 5) konkurs (concours), 6) dynamiczny system zakupów (système d’acquisition dynamique).

Zastosowanie procedury ad hoc, a więc udzielenia zamówienia po negocjacjach z wykonawcami, w postępowaniu bardziej elastycznym i odformalizowanym, uzależnione jest od kwoty i rodzaju przedmiotu zamówienia. Zamawiający w sposób co do zasady swobodny może kształtować warunki udziału w takim postępowaniu, warunki kwalifikacji, liczbę wykonawców, etc. Zamawiający może udzielić zamówienia w ten sposób jeśli: 1) wartość zamówienia na dostawy i usługi nie przekracza 125.000 Euro, o ile nie zostały wymienione poniżej, 2) wartość zamówienia na dostawy i usługi nie przekracza 193.000 Euro, jeśli zamawiającym są władze lokalne, instytucje zdrowia publicznego oraz zdrowia sił zbrojnych, 3) wartość zamówienia na dostawy nie przekracza 193.000 Euro, a zamawiającym jest jednostka działająca w resorcie obronności, 4) wartość zamówienia na usługi w zakresie badań i rozwoju nie przekracza 193.000 Euro, o ile zamawiający staje się ich właścicielem oraz finansuje je samodzielnie, 5) wartość zamówienia na roboty budowlane nie przekracza 4.854.000 Euro.

Ponadto, jeśli szacunkowa wartość zamówienia nie przekracza 4.000 Euro, zamawiający może udzielić zamówienia w sposób bezpośredni, tzn. zwracając się wprost do wykonawcy. Kodeks wskazuje również na inne procedury, związane są określonym typem zamówień. Nie są to więc tryby udzielania zamówienia per se, tylko raczej koncepcje realizacji przetargu dotyczącego specyficznego przedmiotu zamówienia. Procedury obejmują: 1) zamówienia dotyczące działań związanych z komunikacją (marché relatif à des opérations de communication), 2) zamówienia typu „zaprojektuj i wybuduj” (marché de conception-réalisation), 3) konkurs (concours).

Zgodnie z przepisem art. 45 Kodeksu, Zamawiający może żądać od wykonawcy dokumentów oraz informacji, w celu oceny jego doświadczenia (expérience), możliwości zawodowych, technicznych i finansowych (capacités professionnelles, techniques et financières). Kodeks nie precyzuje warunków kwalifikacji podmiotowej tak dokładnie, jak robią to dyrektywy, czy też ustawodawstwo innych państw członkowskich Unii Europejskiej – odsyła jednak do odpowiednich regulacji wydawanych przez ministra właściwego w sprawach ekonomii. Wskazuje jednak, że zamawiający może żądać od wykonawców certyfikatów jakości, potwierdzających zgodność działań wykonawcy z niektórymi normami jakościowymi, zaświadczeń wydawanych przez odpowiednie instytucje, potwierdzających zdolność wykonawcy do wykonania zamówienia oraz przedstawienia środków zarządzania środowiskiem, w stosownych przypadkach w procedurach zamówieniowych na roboty budowlane lub usługi. Pewne doprecyzowanie kwestii dokumentów i informacji, które może żądać zamawiający w celu oceny warunków kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, znajdziemy m.in. w rozporządzeniu z dnia 26 lutego 2004 r. w sprawie informacji i/lub dokumentów, które mogą być żądane od wykonawców w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Mimo że jest to akt prawny modyfikowany w praktyce przez inne, nowsze (m.in. rozporządzeniu z dnia 10 sierpnia 2011 r.), to zasadniczo nie zmienił się po wejściu w życie nowego Kodeksu. Zgodnie z przepisem art. 2 tegoż rozporządzenia, zamawiający może żądać od wykonawcy m.in.: 1) oświadczenia o ogólnym obrocie przedsiębiorstwa oraz o stosownym obrocie w obszarze objętym zamówieniem za okres nie więcej niż trzech ostatnich lat, 2) wykaz głównych dostaw lub usług zrealizowanych w ciągu ostatnich trzech lat, bądź wykaz robót budowlanych wykonanych w ciągu ostatnich pięciu lat, z podaniem kwot, dat wykonania oraz odbiorców, publicznych lub prywatnych, 3) wskazania wykształcenia i kwalifikacji zawodowych wykonawcy, w szczególności osoby lub osób odpowiedzialnych za świadczenie usług, 4) oświadczenie na temat narzędzi, materiałów i sprzętu technicznego, dostępnych wykonawcy, a także wskazanie zaangażowanych pracowników technicznych lub instytucji technicznych, 5) świadectwa kwalifikacji zawodowych, 6) zaświadczeń sporządzonych przez odpowiednie służby odpowiedzialne za kontrolę jakości, 7) próbek, opisów lub fotografii produktów, które mają zostać dostarczone.

Zamawiający udziela zamówienia stosując kryterium najniższej ceny, bądź wybierając ofertę najkorzystniejszą ekonomicznie. W ostatnim przypadku subkryteria mogą odnosić się do: jakości, ceny, wartości technicznej, właściwości estetycznych i funkcjonalnych, aspektów środowiskowych, aspektów związanych z rozwojem bezpośrednich dostaw produktów rolnych, z zatrudnianiem osób w trudnej sytuacji, kosztów użytkowania, rentowności, serwisu, pomocy technicznej, terminu dostarczenia lub czasu dostarczenia lub realizacji, bezpieczeństwa dostaw (art. 53 Kodeksu).

Francuski system odwoławczy działa tak samo dla zamówień o wartości powyżej progów unijnych, jak również poniżej tych progów. Jest podzielony na system sądowy oraz system pozasądowy. System sądowy jest dość skomplikowany, ponieważ wybór odpowiedniej procedury zależy tak naprawdę od natury samego zamówienia (oraz od statusu zamawiającego). Co do zasady, system sądowy oparty jest na pracy sądów administracyjnych (orzekających jednoosobowo), od których rozstrzygnięć strona może odwołać się do Conseil d’État (Najwyższy Sąd Administracyjny). Możliwe są jednak również inne procedury (np. przed Cour de discipline budgétaire et financière). System pozasądowy, zgodnie z Kodeksem, przewiduje m.in. postępowanie polubowne przed tzw. komitetami doradczymi (comités consultatifs), arbitraż, etc.

Podstawowym źródłem informacji o udzielanych zamówieniach jest Bulletin Officiel des Annonces de Marchés Publics (tzw. BOAMP), oficjalny krajowy dziennik, w którym zamieszczane są ogłoszenia o planowanych zamówieniach. Jednakże takie ogłoszenia mogą się również ukazywać w innych dziennikach, o ile mają one pozwolenie na publikację ogłoszeń natury prawnej. Zamawiający mogą również rozważyć, biorąc pod uwagę rodzaj zamówienia, specyfikę jego przedmiotu, czy też jego wartość, dodatkową publikację ogłoszenia o zamówieniu w wyspecjalizowanym dzienniku, zajmującym się konkretną dziedziną gospodarki, do której odnosi się dane zamówienie.

Zródło: PARP

Różnice kulturowe w kontaktach biznesowych

Aspektem, który trzeba wziąć pod uwagę podczas rozmów biznesowych, są różnice kulturowe między Francją a Polską. Szczególną uwagę przywiązuje się do wyglądu zewnętrznego i ubioru. U mężczyzn wskazane jest założenie ciemnego garnituru, natomiast kobiety powinny mieć na sobie ubranie gustowne w klasycznym kroju. W kontaktach personalnych inicjatywa podania sobie rąk zawsze wychodzi od najstarszego i najwyższego rangą. Jeśli chodzi o punktualność, jest trochę luźniej niż w Polsce, kilkuminutowe spóźnienie nie dziwi. Coraz więcej francuskich przedsiębiorców mówi po angielsku, ale pomimo to warto rozmawiać po francusku lub mieć przy sobie kogoś, kto byłby w stanie to zrobić. Jest to wielkim atutem. Dobrze jest postrzegane posiadanie jednej strony wizytówki w języku francuskim.

We Francji panuje kultura spotkań biznesowych. Dlatego aby sfinalizować projekt, trzeba często zorganizować szereg spotkań. Déjeuner d'affaires, czyli po francusku obiad biznesowy zazwyczaj trwa on od 1,5 do 2h w godzinach pomiędzy 12:00 a 14:00. We francuskich przedsiębiorstwach decyzje zapadają kolektywnie, dlatego też podjęcie decyzji zajmuje francuzowi dłuższą ilość czasu niż w krajach anglosaskich. Najbezpieczniejszym sposobem komunikacji w biznesie, w pełni respektowanym we Francji, jest list polecony za potwierdzeniem odbioru.

Przydatne kontakty i linki

Administracja gospodarcza
Rząd i Premier
Ministerstwo Gospodarki i Finansów
Ministerstwo Transformacji Ekologicznej i Solidarnej
Ministerstwo Rolnictwa i Żywienia
Generalna Dyrekcja Finansów Publicznych
Generalna Dyrekcja Skarbu
Francuska Agencja Skarbu
Business France
Bank Francji

Samorządy gospodarcze

Polska Izba Przemysłowo-Handlowa we Francji
Zgromadzenie Francuskich Izb Handlowo-Przemysłowych
Stałe Stowarzyszenie Izb Rolniczych APCA
Stałe Zgromadzenie Izb Rzemieślniczych ARTISANAT
Agencja ds. Tworzenia Przedsiębiorstw APCE
Stowarzyszenie Przedsiębiorców Francuskich MEDEF

Oficjalna prasa ekonomiczna
Les Echos (dziennik)
Le Revenu (tygodnik)
La Tribune (tygodnik)
L’Expansion (miesięcznik)
Capital (miesięcznik)

Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym
Krajowy Instytut Statystyki i Studiów Ekonomicznych
Francuski Dziennik Ustaw JO
Narodowy Instytut Własności Przemysłowej INPI
Francuskie Targi Handlowe


Data aktualizacji: marzec 2020 r.