W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

Informator ekonomiczny

Informacje ogólne

Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, język urzędowy

Położenie geograficzne

Położenie geograficzne: Irlandia, Éire, Ireland - państwo w północno-zachodniej części kontynentu europejskiego. Irlandia podzielona jest na 26 hrabstw. Na północnym wschodzie graniczy z Irlandią Północną (będącą częścią Wielkiej Brytanii), która składa się z 6 hrabstw. Północne i zachodnie wybrzeża Irlandii oblewa Ocean Atlantycki, wschodnie i południowowschodnie - Morze Irlandzkie.

Nazwa kraju

Oficjalną nazwa to Republika Irlandzka – the Republic of Ireland (ang), Poblacht na hÉireann (irl).
Obok oficjalnej nazwy funkcjonuje: Éire (w języku irlandzkim) oraz Ireland (w języku angielskim).

Ludność

Irlandia jest krajem jednolitym narodowościowo, 84.5% mieszkańców stanowią Irlandczycy. Liczba mieszkańców wyspy wynosi 4,761,865, a średnia gęstość zaludnienia 67 osoby/km2. W latach 2011-2016 –liczba ludności wzrosła o 3,8%, a o 11% wzrosła populacja małych miast i jest to najszybciej rosnąca kategoria, o 6% wzrosła populacja dużych miast. Miasta zamieszkuje 64.8 % populacji.  Przyrost naturalny (2011-2016) wyniósł 3,8%. Około 67.3% społeczeństwa jest w wieku pomiędzy 15-64 lata. Średnia wieku wynosi 37,3 lat.  Przeciętna długość życia 81  (dla mężczyzn 79  lat, kobiet 83 lata.)

Obszar: 70,273 km2                                                  

Stolica: Dublin – liczba mieszkańców – 1 904 806

Języki urzędowe: angielski i irlandzki (gaelic)

Warunki klimatyczne

Ciepły Golfstrom i południowo-zachodnie wiatry znad Atlantyku powodują, że klimat Irlandii jest łagodny i podobny na terenie całego kraju. Najzimniejsze miesiące roku to styczeń i luty ze średnią temperaturą pomiędzy 4 a 7st C. Lipiec i sierpień są najcieplejsze ze średnią temperaturą w granicach 18-22 st. C. Najbardziej słoneczne miesiące to maj i czerwiec. Średnie roczne opady deszczu w Irlandii to 1200mm. 60% wszystkich opadów przypada na okres pomiędzy sierpniem a styczniem. 

Główne bogactwa naturalne

Bogactw mineralnych jest niewiele, ich wydobycie ogranicza się przede wszystkim do gazu ziemnego, cynku, ołowiu, srebra i torfu. Energetyka w 75% opiera się głównie na wykorzystaniu potencjału hydroenergetycznego i torfu oraz na importowanym węglu i ropie naftowej.

System walutowy, kurs i wymiana

Od 2002 r. jednostką monetarną w IE jest euro (EUR) = 100 eurocentów.

Religia

Dominującą religią wśród ludności Irlandii jest katolicyzm (78% społeczeństwa).  

Wykaz dni świątecznych i wolnych od pracy:

  • Nowy Rok - 1 stycznia
  • Dzień Św. Patryka (Święto Narodowe) - 17 marca
  • Wielkanoc - 12 i 13 kwietnia
  • Bank Holiday – 4 maja
  • Bank Holiday – 1 czerwca
  • Bank Holiday – 3 sierpnia
  • Bank Holiday (Halloween) - 26 października
  •  Dzień Bożego Narodzenia i Drugi Dzień Świąt - 25 i 26 grudnia

Infrastruktura transportowa

Międzynarodowe porty lotnicze to Dublin, Shannon, Knock, Kerry, Donegal.  Lotnisko w Dublinie obsługuje około 190 połączeń do 42 krajów przez 52 linie lotnicze i 32,9 mln pasażerów (2019 r.). Porty irlandzkie: Dublin (promy do Hollyhead w Wielkiej Brytanii), Rosslare (promy do Pembroke w Walii i Cherbourg & Roscoff we Francji), Dun Laoighre (promy do Hollyhead w Wielkiej Brytanii), Belfast (promy do Stranraer w Szkocji), Cork (promy do Swansea w Walii). Wszystkie porty obsługują także towarowe linie dalekomorskie.

Obowiązek wizowy

Obywatele polscy korzystają z prawa do swobodnego przepływu osób w ramach Unii Europejskiej/Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Dokumentem podróży uprawniającym do bezwizowego wjazdu i pobytu na terytorium Irlandii jest paszport bądź dowód osobisty. Prawo swobodnego przemieszczania się i pobytu uzyskuje też członek rodziny obywatela UE, niezależnie od jego przynależności państwowej. 

System administracyjny

Ustrój polityczny

Republika, demokracja parlamentarna.

Konstytucja irlandzka określa system polityczny oraz definiuje władzę i funkcje Prezydenta, rządu i parlamentu. Definiuje również  i określa strukturę władzy sądowniczej, a także opisuje podstawowe prawa obywatelskie. Prawo Unii Europejskiej jest nadrzędne nad irlandzkim.

Władza ustawodawcza

Dwuizbowy parlament (Oireachtas). 

  • Izba niższa - Dáil Éireann (Izba Reprezentantów) składa się ze 158 członków wybranych w wyborach bezpośrednich przez obywateli irlandzkich oraz brytyjskich mieszkających na stałe w Irlandii (status rezydenta), którzy ukończyli 18 lat. Zgodnie z prawem, wybory do Dáil Éireann odbywają się przynajmniej raz na pięć lat, na bazie ordynacji proporcjonalnej. Parlament może zostać w rozwiązany na wniosek Taoiseach'a (Premiera). Izba Reprezentantów jest odpowiedzialna za uchwalanie ustaw. Poza tworzeniem prawa zajmuje się zatwierdzaniem rządu, jak również kontroluje władzę wykonawczą. 
  • Izbą wyższą jest Senat (Seanad Eireann). Pełni on głównie rolę doradczą. Senatorowie są również wybierani co pięć lat, ale nie bezpośrednio: spośród 60 senatorów 11 jest nominowanych przez Premiera, a 43 jest wybieranych przez tzw. panele - grupy społeczno-zawodowe (m.in. przez Panel Kultury, Rolnictwa, Pracy). Pozostałych 6 członków senatu wybierają dwie uczelnie wyższe - National University of Ireland oraz Trinity College.

Ostatnie (przyspieszone) wybory odbyły 8 lutego 2020 r. Podział głównych z 158 mandatów w Dáil Éireann (izba niższa parlamentu): Fine Geal – 38, Fianna Fáil – 43,  Sinn Féin - 37, Zieloni – 11, Partia Pracy – 6, Solidarity/People before Profit - 5, Socjaldemokraci – 4, posłowie niezależni - 16.

Głową państwa jest prezydent, wybierany w wyborach bezpośrednich co siedem. Kandydat musi mieć ukończone 35 lat i uzyskać nominację od co najmniej 20 członków Oireachtas, albo od władz samorządowych - co najmniej czterech hrabstw lub miast, przy czym były, bądź aktualnie urzędujący prezydent może się samodzielnie nominować na kandydata. Jednak jeśli nominację uzyska tylko jeden kandydat, wówczas, w wypadku konsensusu większych partii politycznych samo głosowanie może się nie odbyć i nominat zostaje prezydentem (sytuacja taka miała miejsce do tej pory sześciokrotnie). Jedna osoba może pełnić funkcję prezydenta przez dwie kadencje. Prezydent nie pełni żadnych funkcji wykonawczych. Jego obowiązkiem jest stanie na straży konstytucji i oficjalne reprezentowanie państwa. Funkcję tę od 2011 r. sprawuje  Michael D. Higgins (Partii Pracy). W 2018 r wybrany na drugą kadencję. Konstytucja nie przewiduje funkcji wiceprezydenta.

Władza wykonawcza

Władzę wykonawczą sprawuje rząd, który jest odpowiedzialny przed parlamentem. Na jego czele stoi premier mianowany przez prezydenta, a wcześniej zatwierdzony przez Izbę Reprezentantów. Premier nominuje innych członków rządu (zwykle od 7 do 15 ministrów). Nominuje także wicepremiera. Wicepremier może pełnić jednocześnie funkcję ministra. 

Na szczeblu lokalnym władzą wykonawczą są samorządy lokalne, które są administrowane przez 114 władz lokalnych. Są one odpowiedzialne, między innymi, za: mieszkalnictwo i budownictwo, transport drogowy i bezpieczeństwo, kanalizację, inicjatywy dotyczące rozwoju i kontrolę nad nimi, rekreację, ochronę środowiska, rolnictwo, edukację i pomoc społeczną. Samorząd jest finansowany częściowo przez rząd centralny, a częściowo z własnych źródeł, w tym z podatków lokalnych. 

W wyniku wyborów 8 lutego 2020 r. tymczasowo do czasu utworzenie nowego rządu władzę sprawuje dotychczas rządząca partia Fine Gael pod przewodnictwem Leo Vardakara

Struktura administracji gospodarczej

Polityczna koordynacja promocji gospodarczej kraju leży w gestii Departamentu Spraw Zagranicznych i Handlu (DFAT). Koordynacją wszelkich działań w zakresie kontaktów i promocji gospodarczej i turystycznej zajmuje się w DFAT Wydział Dwustronnych Relacji Ekonomicznych (Bilateral Economic Relations Division). DFAT współpracuje ze wszystkimi ministerstwami i placówkami zagranicznymi, a także z rządowymi agencjami powstałymi w celu promocji gospodarczej Irlandii. Departament Finansów Irlandii jest odpowiedzialny za koordynację działań w sprawach gospodarki, planowania kwestii socjalnych, w tym planowania na poziomie regionalnym. Departament ds. Biznesu, Przedsiębiorczości i Innowacji (DBEI) zajmuje się wdrażaniem polityki irlandzkiej w pięciu obszarach kluczowych dla rozwoju gospodarki: rozwoju przedsiębiorczości i innowacji, jakości pracy i nauki, poprawa otoczenia prawnego funkcjonowania rynków, doskonalenia jakości i wartości na rynkach EU. DBEI jest odpowiedzialne za zapewnienie ochrony interesów oraz wypełnianie zobowiązań wynikających z członkostwa Irlandii w organizacjach międzynarodowych (UE, WTO).

Ponadto w Irlandii działają następujące wyspecjalizowane agencje:  

  • Enterprise Ireland – odpowiada za rozwój przemysłu irlandzkiego.
  • FAS – organizacja do spraw zatrudnienia i edukacji.
  • Forfas – (National Economic Development Authority and Advisory Board) - zespół doradców do spraw rozwoju gospodarczego, przemysłu, innowacyjności, nauki i nowych technologii.
  • IDA – (Industrial Development Agency) - agencja do spraw inwestycji zagranicznych. Posiada swoje oddziały w kilku krajach na świecie.
  • Inter-Trade Ireland – promuje relacje biznesowe zarówno wśród firm prywatnych, jak i sektora państwowego na terenie całej Irlandii (Republiki i Irlandii Północnej).
  • An Bord Bia (Agencja Promocji Żywności) – promocja i rozwój eksportu irlandzkich firm z sektora produktów żywnościowych i napojów.
  • Bord Lascaigh Mhara (Agencja Promocji Towarów Rybnych) – promocja i rozwój eksportu irlandzkiego przemysłu rybnego.
  • Chambers Ireland – reprezentuje ponad 12 tys. irlandzkich przedsiębiorstw i firm, wspiera sektor MŚP, prowadzi międzynarodową promocję gospodarczą firm zrzeszonych w stowarzyszeniu.
  • IIBN (Irish International Business Network) – łączy irlandzkich przedsiębiorców i profesjonalistów na całym świecie w celu identyfikowania i wykorzystania nowych możliwości biznesowych.

Sądownictwo gospodarcze

Irlandia ma niezależne władze sądownicze, zorganizowane w 24 sądy rejonowe (District Courts), 8 sądów okręgowych (Circuit Courts), Wysoki Trybunał (High Court - który może także rozpatrywać sprawy jako Sąd Specjalny do Spraw Kryminalnych) oraz sądy specjalne, w tym gospodarcze. Sądem, który podejmuje decyzje ostateczne jest, Sąd Najwyższy (Supreme Court). Pełni on także rolę arbitra w sprawie interpretacji konstytucji. Sąd Najwyższy składa się z Sędziego Głównego, siedmiu innych sędziów oraz Prezesa Sądu Najwyższego. Sędziowie są mianowani przez Prezydenta na wniosek rządu.

Sadownictwo oparte jest na prawie zwyczajowym i ustawodawstwie uchwalanym przez parlament zgodnie z konstytucją, przyjętą w referendum w 1937 roku (ostatnio modyfikowaną w 2019 r.).

Sądy cywilne w Irlandii są właściwe do rozpoznawania spraw dotyczących sporów między osobami fizycznymi, osobami prawnymi lub z udziałem Skarbu Państwa. Spory te mogą dotyczyć różnorodnych kwestii – od szkody powstałej w wypadku samochodowym po kwestionowane przejęcie przedsiębiorstwa. W sprawach cywilnych powód skarży pozwanego o naprawienie wyrządzonej mu szkody. Odszkodowanie przybiera zazwyczaj formę zasądzonej kwoty pieniężnej.

Sądy rejonowe, sądy okręgowe i Wysoki Trybunał są sądami pierwszej instancji. Właściwość Sądu Najwyższego obejmuje wyłącznie rozpoznawanie środków zaskarżenia, jak również określone sprawy związane z konstytucją. Sąd Apelacyjny (Court of Appeal) rozpoznaje wyłącznie środki odwoławcze.

Sądy rejonowe i okręgowe mają właściwość miejscową i rzeczową ograniczoną, tj. są one właściwe wyłącznie do rozpoznawania spraw, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza określonego progu lub w których strony mają swoje miejsce zamieszkania lub siedzibę na określonym obszarze geograficznym lub gdy doszło do zawarcia umowy na określonym obszarze geograficznym. Apelacje od wyroków sądów rejonowych rozpoznają sądy okręgowe, natomiast apelacje od wyroków sądów okręgowych rozpoznaje Wysoki Trybunał.

Sądy spraw drobnych (Small Claims Courts) funkcjonują w ramach sądów rejonowych i rozpatrują spory konsumenckie, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 2000 EUR. Do sądów tych można również kierować spory gospodarcze.

Sąd rejonowy jest właściwy do rozpoznawania spraw, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 15 000 EUR. Sąd okręgowy jest właściwy do rozpoznawania spraw, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 75 000 EUR (60 000 EUR w przypadku powództwa dotyczącego uszkodzenia ciała). Sąd okręgowy jest również właściwy do rozpoznawania spraw z zakresu prawa rodzinnego, w tym spraw o rozwód, separację i unieważnienie małżeństwa. Wysoki Trybunał jest właściwy do rozpoznawania spraw, w których wartość przedmiotu sporu przekracza 75 000 EUR (60 000 EUR w przypadku powództwa dotyczącego uszkodzenia ciała).

Powództwa na gruncie prawa pracy rozpoznaje Sąd Apelacyjny ds. Zatrudnienia (Employment Appeals Tribunal), który jest niezależnym organem ochrony sądowej. Sąd ten jest właściwy do rozpoznawania różnorodnych sporów dotyczących praw pracowniczych. W niektórych sprawach każda ze stron sporu może odwołać się do sądu okręgowego w terminie sześciu tygodni od wydania orzeczenia przez Sąd Apelacyjny ds. Zatrudnienia. Jeżeli nie odwołano się do sądu okręgowego, a pracodawca nie wykonał orzeczenia Sądu, Minister Pracy, Przedsiębiorczości i Innowacji może wytoczyć powództwo przed sąd okręgowy w imieniu pracownika. Każda ze stron może odwołać się od orzeczenia Sądu do Wysokiego Trybunału, ale wyłącznie w zakresie ograniczonym do kwestii prawnych.

Utworzony w 2004 r. Sąd Gospodarczy (Commercial Court) funkcjonuje jako specjalistyczny wydział Wysokiego Trybunału, a jego działalność regulują w szczególności przepisy zarządzenia 63A stanowiącego element regulaminu sądów wyższej instancji ​​​​​(Order 63A of the Rules of the Superior Courts). Sąd ten jest właściwy do rozpoznawania spraw gospodarczych, w których wartość przedmiotu sporu wynosi co najmniej 1 mln EUR, spraw dotyczących własności intelektualnej oraz środków odwoławczych i skarg na decyzje wydane przez organy administracji. Sąd ten jest również właściwy do rozpoznawania innych spraw, jeżeli sędzia uzna to za celowe. Sprawy nie trafiają automatycznie do wykazu spraw gospodarczych (Commercial List) prowadzonego przez Wysoki Trybunał. Decyzję w tym zakresie każdorazowo podejmuje sędzia Sądu Gospodarczego. Sąd stosuje szczegółowy system zarządzania sprawami, który ma usprawniać przygotowanie rozprawy, eliminować zbędne koszty i zwalczać taktyki przedłużania postępowania oraz gwarantować ujawnienie wszystkich informacji przed rozprawą.

 Sprawy w pierwszej instancji zwykle rozpoznaje Wysoki Trybunał w Dublinie. Ponadto Wysoki Trybunał odbywa sesje wyjazdowe, na których rozpoznaje apelacje od wyroków sądów okręgowych w sprawach cywilnych i rodzinnych.

Sądy rejonowe są właściwe do rozpoznawania spraw dotyczących umów, określonych czynów niedozwolonych, umów dzierżawy z opcją wykupu i umów sprzedaży na raty, najmu, np. o eksmisję z tytułu niepłacenia czynszu oraz dotyczących bezprawnego zatrzymania towaru, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 15 000 EUR. Sąd rejonowy posiada również szeroki zakres kompetencji w sprawach dotyczących wykonywania orzeczeń dotyczących zadłużenia, wydawanych przez wszystkie sądy, w sprawach dotyczących udzielania koncesji, np. na sprzedaż napojów alkoholowych, a także w sprawach związanych z opieką i świadczeniami alimentacyjnymi na dzieci.

Sądy okręgowe są właściwe w sporach wynikających z umów, czynów niedozwolonych, dziedziczenia i w sprawach dotyczących zarządzania spadkiem, w sprawach rozstrzyganych według norm słuszności, w sprawach o eksmisję lub z wniosków o zawarcie nowych umów najmu w postępowaniach dotyczących umów dzierżawy z opcją wykupu i umów sprzedaży na raty, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 75 000 EUR (60 000 EUR w przypadku powództwa dotyczącego uszkodzenia ciała). Sądy okręgowe są właściwe do rozpoznania spraw z zakresu prawa rodzinnego (w tym spraw o separację, rozwód, unieważnienie małżeństwa oraz apelacji od wyroków sądów rejonowych) oraz rozpatrują apelacje od orzeczeń arbitrażowych w sporach dotyczących czynszów od najmu i dzierżawy.

Sądy okręgowe rozpatrują apelacje od wyroków sądów rejonowych, ponownie rozpoznając sprawę, a ich orzeczenia są ostateczne i niezaskarżalne.

Gospodarka

Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

Irlandia jest jednym z najszybciej rozwijających się krajów Unii Europejskiej.  Po kilku latach kryzysu (2007 r) Irlandia powróciła na ścieżkę dynamicznego wzrostu, który w 2015 r. wyniósł 26,3%. Wynik ten ponad trzykrotnie przewyższył prognozy. Dynamiczny wzrost następuję dzięki atrakcyjnemu opodatkowaniu (12,5% CIT) oraz elastycznemu podejściu do kwestii rezydencji dla celów podatkowych, jak również ułatwieniom w rejestracji, które przyciągają inwestorów zagranicznych, zwłaszcza w sektorze technologicznym.

Na rozwój gospodarczy Irlandii wypływa utrzymująca się jego spora przewaga rosnącego eksportu nad importem. Dobra koniunktura napędza również nowe miejsca pracy, co przyczynia się do spadku bezrobocia.

Według rankingu globalnej konkurencyjności (Global Competitiveness Report) wydawanego przez Światowe Forum Ekonomiczne (World Economic Forum) wyniki gospodarcze utrzymują  Irlandię na 24 pozycji wśród 141 państw objętych badaniem. Autorzy rankingu wysoko ocenili Irlandię m.in. pod względem: bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) i transferu technologii, wpływu regulacji dot. BIZ na przedsiębiorstwa, liczby czynności związanych z otwarciem firmy, niskiej stawki podatku od osób prawnych, powszechności występowania inwestycji zagranicznych, ochrony własności intelektualnych, jakości systemu edukacji, etycznej postawy przedsiębiorstw, siły ochrony inwestorów, dostępu do młodej wykwalifikowanej siły roboczej, powierzania zarządzania profesjonalistom, dostępności specjalistycznych szkoleń zawodowych, wysokości płac i produktywności, udziału eksportu w PKB, współpracy uczelni wyższych i przemysłu w procesie badań i rozwoju. Wśród głównych problemów wskazali na ograniczenia infrastrukturalne, wysokie stawki podatków od osób fizycznych, rosnące koszty pracy, niską wydajność administracji rządowej oraz dostęp do finansowania.

Komisja Europejska w ramach corocznego przeglądu gospodarek państw członkowskich EU w 2019 r. w dalszym ciągu podtrzymuje swoje ostrzeżenie dla Irlandii przed występującą niestabilnością wskaźników ekonomicznych, których wzrost jest spowodowany operacjami księgowymi dużych kooperacji finansowych i farmaceutycznych, a nie faktycznymi inwestycjami.

Należy podkreślić, że koncentracja wpływów z CIT nadal rośnie. Tylko 10 największych przedsiębiorstw międzynarodowych (MNE’s) miało 45% udział w całkowitych dochodach z CIT w 2018 r., co oznacza wzrost z 39% w 2017 r.

Wzrost gospodarczy 

Gospodarka Irlandii kontynuuje tempo wzrostu. Co prawda nie jest już tak wysokie jak to miało miejsce w 2015 r (26,3%), ale utrzymuje się na stabilnym stałym poziomie tzn. irlandzki PKB w 2016 r. wyniósł 5,2%, w 2017 r. był na poziomie 7,2%, w 2018 – 6,7%, a w 2019 był na poziomie 5,5% (dane CSO – irlandzki GUS). Pod względem tempa rozwoju gospodarki stanowi to najlepszy rezultat wśród krajów Unii Europejskiej. Dochód Narodowy Brutto w 2019 r. wyniósł 258,3 mld euro co stanowi wzrost 3,3%. 

Na rozwój gospodarczy Irlandii w 2019 r. wypływało wiele korzystnych czynników. A mianowicie kontynuowany był wzrost irlandzkiego eksportu i jego spora przewaga nad importem. Poprawie również uległy nastroje wśród miejscowych konsumentów. Kolejny rok z rzędu sprzedaż detaliczna pod względem ilości i wartości osiągnęła wartości dodatnie. Dobrą koniunkturę napędzały również nowe miejsca pracy oraz malejące bezrobocie.

Główne sektory gospodarki

Struktura zatrudnienia wskazuje wiodące dla gospodarki gałęzie, gdzie zdecydowanie dominują usługi (63%), na następnym miejscu jest przemysł (27%), a na końcu rolnictwo. Rolnictwo stanowi ważny sektor gospodarki narodowej. Sadownictwo, rybołówstwo, uprawa roślin i hodowla zwierząt służą pozyskaniu żywności oraz surowców dla  przemysłu rolno-spożywczego.  Gospodarka Irlandii jest mała, nowoczesna i swój rozwój zawdzięcza w dużej mierze uzależnieniu od handlu międzynarodowego oraz rynku globalnego, co czyni ją szczególnie wrażliwą na otoczenie zewnętrzne.

W 2019 r. gospodarka irlandzka w większości sektorów odnotowała ogólny wzrost na poziomie ok. 4%.  W branży IT i łączności (18,5%), rolnictwie, leśnictwie i rybołówstwie (24,5%), budownictwie (5,8%) usługach finansowych i ubezpieczeniowych (8,4%), przemyśle (4%) oraz usługach turystycznych (1,7%- hotele, transport, restauracje). Jedynie w usługach finansowych odnotowano spadek (-4,5%). Wydatki rządowe wzrosły o 5,6%.

Tabela najważniejszych wskaźników makroekonomicznych

Wyszczególnienie

   2019  

    2018 

PKB (%)

5,5

6,7

PKB na jednego mieszkańca (USD)

78 335

63 463

Tempo wzrostu PKB w procentach

4,4

8,2

Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w procentach

0,2

0,1

Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w procentach

59,0

63,6

Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) w procentach

1,3

0,7

Stopa bezrobocia w procentach

4,8

5,7

Wartość obrotów handlu zagranicznego (mld USD)

---

788,6

Wartość eksportu (mld USD)

---

453

Wartość importu (mld USD)

---

335,6

Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w procentach

---

---

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (mld USD)

---

1 000 393

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (w Euro lub USD)

---

942 868

Dane: OCED, Eurostat, CSO

Handel zagraniczny

Wg danych irlandzkiego centralnego urzędu statystycznego CSO w 2018 roku irlandzkie obroty handlowe ze światem wyniosły 231,0 mld EUR, co oznacza wzrost o 14% w stosunku do roku 2017. Irlandzki eksport wyniósł 140,8 mld EUR (+14,8% r/r), import 90,2 mld EUR (+13,8% r/r), a dodatnie dla Irlandii saldo 50,6 mld EUR. Irlandzkie obroty handlowe ze światem stanowiły w 2018 roku niemal połowę polskich globalnych obrotów (447 mld EUR). Najważniejsi partnerzy w irlandzkim eksporcie (2018), to USA (39,1 mld EUR), Belgia (18,4), Zjednoczone Królestwo (16,1), Niemcy (10,5), Niderlandy (7,6), Szwajcaria (6,5), Chiny (5,5), Francja (5,4), Japonia (4,0), Włochy (3,6), a w imporcie Zjednoczone Królestwo (19,8), USA (15,8), Francja (11,4), Niemcy (10,6), Chiny (5,4), Niderlandy (3,0), Belgia (1,6). Polska znalazła się na 15. miejscu jako kraj docelowy irlandzkiego eksportu i 16. jeśli chodzi o import. Państwa UE stanowiły 50% irlandzkiego eksportu i 60% importu. Kluczowe towary w irlandzkim eksporcie, to produkty medyczne i farmaceutyczne (33%), chemia organiczna (19%) oraz olejki eteryczne (6%), a w imporcie urządzenia do transportu (23%), produkty medyczne i farmaceutyczne (13%) oraz maszyny biurowe (5%).

Inwestycje zagraniczne

Uczestnictwo w wielostronnych organizacjach i porozumieniach o charakterze gospodarczym

Do najważniejszych organizacji międzynarodowych o charakterze ekonomicznym, których Irlandia jest członkiem należą: 

  • Organizacja Narodów Zjednoczonych;
  • Bank Światowy;
  • Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW);
  • Światowa Organizacja Handlu (WTO);
  • Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD);
  • Unia Europejska (UE) a jej ramach system Unii Gospodarczej i Walutowej (UGW);
  • Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju (IBRD)
  • Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)

Stosunki gospodarcze z Unią Europejską

Wg danych irlandzkiego centralnego urzędu statystycznego CSO w 2018 roku Państwa UE w 2018 r. stanowiły 50% irlandzkiego eksportu i 60% importu. Najważniejsi partnerzy w irlandzkim eksporcie (2018), Belgia (18,4), Zjednoczone Królestwo (16,1), Niemcy (10,5), Niderlandy (7,6), Szwajcaria (6,5), Francja (5,4), Włochy (3,6), a w imporcie Zjednoczone Królestwo (19,8), Francja (11,4), Niemcy (10,6), Chiny (5,4), Niderlandy (3,0), Belgia (1,6). Polska znalazła się na 15. miejscu jako kraj docelowy irlandzkiego eksportu i 16. jeśli chodzi o import. Wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej nadal budzi obawy irlandzkiego rządu i tamtejszych firm. Wśród potencjalnych, dalekosiężnych negatywnych skutków dla Irlandii wymienia się te dot. irlandzkiego handlu (spadek o ok. 20%), bezpośrednich inwestycji zagranicznych, energetyki, czy przepływu ludności. Najbardziej dotkliwie sytuację tę odczuć mogą producenci rolni i sektor spożywczy, czyli w większości małe i średnie przedsiębiorstwa.

Dwustronna współpraca gospodarcza

Gospodarcze umowy dwustronne

Polsko-irlandzkie stosunki gospodarcze reguluje prawo Unii Europejskiej na podstawie podpisanego 16 kwietnia 2003 roku w Atenach i obowiązującego od 1 maja 2004 roku Traktatu dotyczącego przystąpienia Polski i dziewięciu innych krajów do Unii Europejskiej (Dz.U. 2004 nr 90 poz. 864). Kwestie podatkowe reguluje Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Irlandii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu z 13 listopada 1995 roku (Dz.U. 1996 nr 29 poz. 129).

Dwustronna wymiana handlowa

Wg wstępnych danych GUS polsko-irlandzkie towarowe obroty handlowe w 2019 roku wyniosły 2 360,9 mln EUR, co oznacza spadek o 3% w stosunku do roku 2018. Polski eksport wyniósł 939,0 mln EUR (-7% r/r), polski import 1 421,8 mln EUR (bez zmian r/r), a ujemne dla Polski saldo 482,8 mln EUR.

Polski eksport do Irlandii stanowił 0,4% globalnego polskiego eksportu, import z Irlandii 0,6% globalnego importu, a łączne obroty PL-IE 0,5% polskich obrotów handlowych z zagranicą. Polski eksport do Irlandii stanowił jednocześnie 0,5% polskiego eksportu do państw Unii Europejskiej, import z Irlandii 1,1% importu z państw UE, a obroty PL-IE 0,7% polskich obrotów handlowych z państwami UE. 

W 2019 roku Irlandia była dla Polski 31. partnerem w eksporcie. Najważniejsze grupy towarowe, to wyroby przemysłu elektromaszynowego (46%), art. rolno-spożywcze (27%), wyroby przemysłu chemicznego (9%), wyroby różne (6%), wyroby przemysłu drzewno-papierniczego (4%). Główne towary w eksporcie, to maszyny i urządzenia do automatycznego przetwarzania danych (23%), mięso i jadalne podroby z drobiu (5%), samochody ciężarowe (5%), cygara, cygaretki i papierosy (4%), meble (2%).

TABELA: polski eksport do Irlandii oraz polski eksport z Irlandii (w mld EUR)  

Pod względem wartości polskiego importu Irlandia była – podobnie jak w eksporcie - dla Polski 31. partnerem. Najważniejsze grupy towarowe, to wyroby przemysłu chemicznego (42%), wyroby przemysłu elektromaszynowego (36%) i art. rolno-spożywcze (14%). Główne towary, to leki złożone (22%), taśmy i dyski magnetyczne do zapisu dźwięku (13%), mieszaniny substancji zapachowych dla przemysłu (7%), spoiwa do form odlewniczych (4%), ekstrakt słodowy (3%).

Wymiana handlowa spadła w 2019 roku do poziomu ok. 2,4 mld EUR, przy czym odnotowano spadek polskiego eksportu, stagnację w imporcie i utrzymujące się ujemne dla Polski saldo obrotów.

Wzajemne inwestycje

Wg danych NBP irlandzkie inwestycje bezpośrednie w Polsce w 2018 roku wyniosły ogółem netto -331,7 mln EUR, przy czym wartość kapitału własnego netto (akcje i inne formy udziałów kapitałowych) wyniosła -1,7 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków netto 30,9 mln EUR, a instrumentów dłużnych netto -361,0 mln EUR. Skumulowane irlandzkie inwestycje w Polsce wyniosły na koniec 2018 roku 1,17 mld EUR. Oznacza, to, że Irlandia znajduje się na 21. miejscu wśród inwestorów zagranicznych w Polsce. Według danych GUS, na koniec 2018 roku funkcjonowało w Polsce 221 podmiotów z udziałem irlandzkiego kapitału, z czego ponad 70% (162) zatrudniała do 9 osób. W tym okresie na polskim rynku obecnych było 15 firm z Irlandii, których inwestycje przekraczały 1 mln USD. Do najważniejszych irlandzkich inwestorów w Polsce należą takie firmy jak: Cement Roadstone Holding (produkcja materiałów budowlanych), JFC Manufacturing Ltd (produkcja wyrobów z plastiku), Kingspan Group PLC (produkcja systemów płyt warstwowych dla budownictwa, termoizolacji, zbiorników na paliwo), SouthWestern Business Process Services (usługi outsourcingu biznesowego), ABP Food Group (przetwórstwo mięsa). Warto jednak pamiętać, że waga inwestycji irlandzkich jeszcze dekadę wcześniej była znacznie większa, ale w 2011 roku - na skutek wycofania się Allied Irish Bank (AIB) - z Polski nastąpił odpływ kapitału w wysokości niemal 3 mld EUR (AIB był największym inwestorem irlandzkim w Polsce i najdłużej działającym na naszym rynku, od 1995 roku; posiadał udziały w Banku Zachodnim WBK S.A., które zostały odsprzedane Banco Santander S.A; operacja podyktowana była decyzją rządu irlandzkiego nakazującego AIB podwyższenie rezerw kapitałowych poprzez sprzedaż wszystkich aktywów zagranicznych). Perspektywy napływu inwestycji z Irlandii do Polski w najbliższych latach w dużej mierze będą zależały od kształtowania się koniunktury gospodarczej zarówno w skali globalnej, jak i na rynku irlandzkim. W ostatnich kilku latach Irlandia charakteryzuje się jednym z najszybszych wzrostów gospodarczych wśród krajów Unii Europejskiej, co może wiązać się z lepszymi perspektywami inwestycyjnymi. Irlandzkie firmy, zwłaszcza sektora małych i średnich przedsiębiorstw, mogą być także skłonne do przenoszenia się do Polski w celu poprawy swojej pozycji konkurencyjnej. Mają na to wpływ przede wszystkim koszty pracy, które w Irlandii należą w dalszym ciągu do najwyższych w Europie. Zjawiska tego nie jest nawet w stanie zrekompensować obowiązujący w Irlandii bardzo niski podatek korporacyjny (CIT), który utrzymuje się na poziomie 12,5%.

Z kolei polskie inwestycje bezpośrednie w Irlandii w 2018 roku wyniosły ogółem netto -2,0 mln EUR, przy czym wartość kapitału własnego netto (akcje i inne formy udziałów kapitałowych) wyniosła 34,1 mln EUR, kwota reinwestowanych zysków netto 2,4 mln EUR, a instrumentów dłużnych netto -38,5 mln EUR. Skumulowana wartość polskich bezpośrednich inwestycji w Irlandii na koniec 2018 roku wyniosła skromne 45,7 mln EUR. W związku z popytem na różnego typu usługi świadczone w języku polskim zauważalny jest wzrost liczby kancelarii prawnych, firm doradztwa finansowego, zawodowego i rachunkowego, których założycielami są polscy obywatele. Wiele firm irlandzkich od kilku lat prowadzi też obsługę w języku polskim, przykładowo wybrane kancelarie prawne czy agencje ubezpieczeniowe. W Irlandii funkcjonują także polskie ośrodki medyczne - w Dublinie, Waterford, Galway, Limerick i Cork działają przychodnie obsługiwane przez personel polskiego pochodzenia. W 2017 roku dużą polską inwestycję w Irlandii zrealizowała spółka Colian Holding, wiodąca polska grupa kapitałowa, specjalizująca się w produkcji wysokiej jakości artykułów spożywczych. Pod koniec 2017 roku podpisała umowę nabycia 100% udziałów w kapitale zakładowym spółki Lily O’Brien’s Holding Limited (LOBH), producenta wyrobów czekoladowych. Dzięki temu przejęła kontrolę nad marką, a także zyskała nowe kanały dystrybucji i zwiększyła zasięg na rynkach Irlandii, Wielkiej Brytanii, USA i Australii. Cena transakcyjna wyniosła około 33,8 mln EUR. Ponadto, jedną z większych polskich inwestycji w Irlandii zrealizowała produkująca kosmetyki firma Inglot. W 2008 roku przedsiębiorstwo dostrzegła Geraldine Swarbrigg, bizneswoman, która wprowadziła markę do Irlandii. Inglot doceniony został za wysoką jakość produktów oraz rozsądną cenę. W latach 2009-14, w trakcie największej recesji, Swarbrigg otworzyła siedem sklepów tej marki. W 2018 roku prowadziła ich 17. Coraz bardziej widoczny w Irlandii jest wzrost aktywności polskich przedsiębiorców sektora ICT, których przyciągają do kraju korzystne warunki dla prowadzenia działalności gospodarczej i programy zachęt uruchamiane przez rząd Irlandii. Obecnie w Irlandii funkcjonuje kilkaset firm, których właścicielami są polscy obywatele. Głównie są to niewielkie sklepy związane z sektorem spożywczym, przedsiębiorstwa remontowo-budowlane, transportowe oraz firmy działające w szeroko pojętym sektorze usług. Z uwagi na obecność w Irlandii znacznej liczby polskich obywateli w perspektywie długookresowej można spodziewać się wzrostu zaangażowania polskich inwestorów w zakresie usług i handlu. Natomiast ze względu na wysokie koszty lokalnej siły roboczej trudno oczekiwać w Irlandii dużych polskich inwestycji o charakterze produkcyjnym.

Współpraca regionalna

 Irlandia w zasadzie nie ma kontaktów bezpośrednich z regionami w Polsce. Zresztą nie ma tu tradycji (z oczywistych względów) dotyczącej współpracy transgranicznej, z wyjątkiem Wielkiej Brytanii. Innym aspektem wpływającym na brak współpracy dwustronnej jest fakt, że Irlandia leży na uboczy Europy, jest niewielkim krajem i historycznie nie miała i nie ma obecnie bliższych związków gospodarczych z naszą częścią Europy. Do tej pory została podpisana umowa o miastach partnerskich między Stargardem Szczecińskim a miastem uniwersyteckim w Limerick.  Ponadto Malbork współpracuje z Kilkenny (umowa podpisana 17 marca 2017 r).

Współpraca samorządów gospodarczych

  • Polska-Irlandzka izba gospodarcza
  • Irlandzko-Polska Izba Handlowa - niezależna organizacja non-profit, której celem jest promocja i rozwój handlu oraz inwestycji pomiędzy Irlandią a Polską. Irlandzko-Polska Izba Handlowa przeszła w roku 2015 proces rebrandingu, aby jeszcze bardziej uwypuklić coraz ważniejszą rolę, jaką odgrywa obustronna wymiana handlowa pomiędzy Irlandią a Polską. Posiada siedzibę w Warszawie.  (www.irishpolish.pl).  
  • Irlandzka Izba Handlowa ds. Europy/Środkowo-Wschodniej „i-cham” (www.icham.ie) w 2018 połączyła się Irish International Business Network (www.iibn.com).
Dostęp do rynku

Od 1 maja 2004 r. Irlandia otworzyła swój rynek pracy i usług dla obywateli polskich i firm polskich. Od tego dnia firmy delegujące do Irlandii pracowników polskich w ramach trans-granicznego świadczenia usług nie podlegają obowiązkowi notyfikowania zamiaru świadczenia usług na terytorium IRL.

W związku z otwarciem z dniem 1 maja 2004 r. rynku pracy IRL dla obywateli Polski, przepisy wprowadzające ww. obowiązek notyfikowania usług transgranicznych nie dotyczą pracowników polskich oraz pozostałych państw, które posiadają prawo do swobodnego świadczenia pracy w IRL.

 Nie istnieją żadne poważniejsze bariery we wzajemnej współpracy gospodarczej. Polskie firmy traktowane są w Irlandii zgodnie z zasadami traktowania narodowego, co oznacza, że władze tego kraju stosują do nich te same przepisy i reguły, co do firm miejscowych.

Jeszcze przed kryzysem gospodarczym działające na rynku irlandzkim polskie firmy budowlane sygnalizowały ograniczenia wprowadzone przez urząd skarbowy (Revenue) odnośnie czasu pobytu pracowników na zasadzie oddelegowania do maksymalnie 60 dni w ciągu roku. Od 1 stycznia 2006 r. został wprowadzony w sposób jednoznaczny obowiązek przejścia wszystkich osób zatrudnionych w Irlandii powyżej 60 dni w roku na irlandzki system wynagrodzeń (Irish payroll). Nie oznacza to jednak konieczności rejestrowania działalności gospodarczej w Irlandii. Firmy świadczące usługi na terenie Irlandii mają natomiast obowiązek zarejestrować się w Urzędzie Skarbowym (Revenue) jako pracodawca lub wystąpić do urzędu z wnioskiem o zwolnienie z tego obowiązku. Wymagania postawione przez Urząd Skarbowy odnośnie obowiązku rejestracji jako pracodawca lub zwolnienia z niego nie są przejrzyste i uzależnione są m.in. od rodzaju wykonywanej pracy czy ilości osób zatrudnionych w Irlandii. W związku z tym zalecane jest zasięgnięcie wcześniejszej informacji w Revenue lub w firmie świadczącej usługi księgowe. Sygnalizowany wyżej wymóg dotyczy wszystkich firm zagranicznych i nie może być w związku z tym traktowany jako przejaw dyskryminacji wobec polskich przedsiębiorców.

Pewnym utrudnieniem dla polskich przedsiębiorców może być stosowany w Irlandii podatek o nazwie Relevant Contracts Tax (RCT). Jego istota sprowadza się do tego, że główny wykonawca kontraktu, który korzysta z usług podwykonawcy rozliczając się z nim potrąca z wynagrodzenia podwykonawcy część kwoty należnej dla irlandzkiego urzędu skarbowego. Wymóg ten został wprowadzony w celu wzmocnienia obowiązku rozliczenia się z fiskusem. Podatek ten występuje w trzech obszarach działalności: budownictwo, leśnictwo, przetwórstwo mięsa. Ma on zastosowanie w przypadku firm będących rezydentami i nierezydentami podatkowymi w Irlandii. Stawki RCT to: 0%, 20% i 35%. Standardowa stawka to 20%, jednak dla firm nieznanych irlandzkiemu urzędowi skarbowemu lub wobec których ma poważne zastrzeżenia czasami stosuje najwyższą stawkę – 35%. Podwykonawcy, którzy nie mają obowiązku rejestracji działalności w Irlandii, aby odzyskać potrąconą kwotę podatku RCT muszą wypełnić formularz IC1 (dla działalności gospodarczej) lub IC3 (dla sp. z o.o.) i uzyskać potwierdzenie we właściwym dla miejsca rejestracji firmy urzędzie skarbowym w Polsce. Skomplikowana procedura zwrotu podatku RCT jest uciążliwa, ale dotyczy wszystkich firm, stąd nie może być traktowana jako przejaw dyskryminacji polskich przedsiębiorców.

Ponadto pomimo znacznego zliberalizowania regulacji dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, zakres obszarów podlegających licencjonowaniu bądź wymagających uzyskania pozwolenia (często od władz lokalnych) jest w Irlandii dość znaczny. Należą do nich m.in.: wybrana działalność importowa i eksportowa, usługi medyczne, sektor żywności, usługi finansowe i ubezpieczeniowe, agencje zatrudnienia, usługi turystyczne, czy usługi taksówkowe.

Różnice kulturowe w kontaktach biznesowych​​​​​

Nie występują.

Przydatne kontakty i linki

 

Instytucje rządowe

Informacje dla  obywateli i przedsiębiorców www.citizensinformation.ie

Rząd Irlandii www.gov.ie

Ministerstwo Spraw Zagranicznych i Handlu – www.dfa.ie

Ministerstwo Sprawiedliwości  i Równouprawnienia www.justice.ie

Ministerstwo Finansów www.finance.gov.ie              

Ministerstwo Pracy, Przedsiębiorczości  i Innowacyjności  www.djei.ie

Ministerstwo Spraw Socjalnych www.welfare.ie

Bank Centralny Irlandii  www.centralbank.ie

Enterprise Ireland www.enterprise-ireland.com

Industrial Development Agency (IDA)  www.idaireland.ie

Bord Bia (promocja produktów spożywczych) www.bordbia.ie

Irlandzki Urząd Patentowy www.aptma.ie

Krajowy Rejestr Spółek www.cro.ie

Urząd Skarbowy www.revenue.ie

Sąd Pracy www.labourcourt.ie

Krajowy Urząd ds. Standardów www.nsai.ie

Urząd ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Pracy www.hsa.ie

Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności www.fsai.ie

Centralny Urząd Statystyczny www.cso.ie

Zbiorcza strona irlandzkich lokalnych izb przedsiębiorców  www.localenterprise.ie

Irlandzkie przepisy i akty prawne www.irishstatutebook.ie 

 

Oficjalna prasa ekonomiczna

The Irish Times www.irishtimes.com

Irish Independent www.independent.ie

 

Oficjalne strony o charakterze ekonomicznym

Główny Urząd Statystyczny (CSO) www.cso.ie

Finfacts (informacje finansowe) www.finfacts.ie

Instytut Badań Ekonomicznych i Społecznych (ESRI) www.esri.ie

 

Izby handlowe 

Arklow Chamber www.arklow.ie

Athlone Chamber www.athlonechamber.ie

Cork Chamber www.corkchamber.ie

Dublin Chamber www.dublinchamber.ie

Dundalk Chamber www.dundalk.ie

Galway Chamber www.galwaychamber.ie

Kilkenny Chamber www.kilkennychamber.ie

Limerick Chamber www.limerickchamber.ie

Sligo Chamber of Commerce www.sligochamber.ie

South Dublin Chamber www.sdchamber.ie

Waterford Chamber www.waterfordchamber.ie


Data aktualizacji: 12/03/2020

Materiały

Polski eksport do Irlandii oraz polski import z Irlandii (w mld EUR)
TABELA​_-​_Polski​_eksport​_do​_Irlandii​_oraz​_polski​_import​_z​_Irlandii​_(w​_mld​_EURO).pdf 0.09MB