Ślady Armii Andersa w Parku Narodowym Beit Guvrin
20.08.2026
Odtąd turyści odwiedzający Park Narodowy Beit Guvrin - starożytny region Maresza - wiedzą, że wyryty w skale polski orzeł oraz napis „Warszawa. Polska”, znajdujące się w jednej z pięciu jaskiń na tym terenie, są pozostałością po obecności żołnierzy Armii Andersa, która formowała się na terenie Palestyny w 1943 roku. O tym fakcie przypomina również tablica informacyjna, którą odsłoniliśmy wspólnie z przedstawicielami izraelskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz dyrekcji Parków Narodowych.
Symboliczna uroczystość
Inicjatywa mająca na celu ocalenie tego faktu od zapomnienia jest efektem współpracy izraelskich instytucji – Ministerstwa Spraw Zagranicznych i Zarządu Parków Narodowych – z Ambasadą RP w Tel Awiwie. 19 sierpnia, w miesiącu, w którym ze szczególną dumą wspominamy bohaterstwo polskiego oręża, odbyło się symboliczne odsłonięcie tablicy. Dokonali go Ambasador RP w Tel Awiwie Maciej Hunia, przedstawicielka izraelskiego MSZ oraz dyrektor izraelskich parków narodowych.
W skromnej uroczystości wzięli również udział Attaché Obrony RP Adam Godlewski, szczególni goście, żołnierze Wojska Polskiego stacjonujący w sąsiedniej Jordanii, a także przedstawiciele dyrekcji Instytutu Polskiego w Tel Awiwie i dyplomaci z Ambasady RP.
Przemawiający przedstawiciele obu stron podkreślili, że jednym z ważnych filarów współpracy między Polską a Izraelem jest wzajemny szacunek oraz pielęgnowanie wspólnego dziedzictwa historycznego. Ambasador Hunia wskazał, że wśród „budowniczych” państwa Izrael było wielu polskich Żydów, którzy przybyli do Palestyny właśnie jako żołnierze Armii Andersa.
Ocalić od zapomnienia
Tablica informacyjna, która stanęła przed wejściem do tzw. Polskiej Jaskini, przypomina, że widoczne do dziś graffiti z polskim orłem oraz napisami w języku polskim nie są przypadkowe. Wyryli je polscy żołnierze przemierzający Bliski Wschód, uwolnieni z terenów Związku Radzieckiego, którzy na terenie obecnego państwa Izrael współtworzyli legendarny 2. Korpus Polski, znany m.in. z walk o Monte Cassino.
Andersowcy wraz z rodzinami tworzyli na terenach Mandatu Palestyny ważny ośrodek życia polskiej społeczności. Na przykład na ulicy Allenby w Tel Awiwie w latach 40. częściej można było usłyszeć język polski niż hebrajski, a w Rechowot funkcjonowała polska szkoła.
Dziś ślady tej historii powoli zacierają się w pamięci miejscowych mieszkańców i odwiedzających. Dlatego dbamy o to, by pamięć o polskich bohaterach i ich niezwykłych losach nie umarła – także tutaj, w sercu dawnej Mareszy.
