Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa

Według stanu na 31 marca 2026 r. liczba umów dzierżawy gruntów z Zasobu WRSP wynosiła 71 523 na powierzchnię 1 054 017 ha. Jest to o 748 umów więcej i o 2 930 ha więcej niż rok wcześniej, to jest według stanu na koniec  I kwartału 2025 roku.

 

 

Średnia wysokość czynszu dzierżawnego dla gruntów wydzierżawionych przez KOWR  w I kwartale 2026 r. wyniosła 13,0 dt/ha. W wyliczeniach średniej wysokości czynszu wyeliminowano wartości czynszów dla gruntów zabudowanych oraz gruntów o  specyficznym charakterze (np. ze złożami kopalin, pod wodami), a także gruntów nierolnych. Z wyliczeń wyłączono również umowy dzierżawy o ponadprzeciętnych wartościach czynszu oferowanych incydentalnie przez niektórych dzierżawców. Uwzględniając powyższe założenia metodyczne stosowane do wyliczenia wartości czynszu, średnia wysokość czynszu dzierżawnego dla gruntów wydzierżawionych przez KOWR w    2026 r. została określona na podstawie zawartych w tym okresie 1 041 umów dzierżawy, na podstawie których wydzierżawiono 15 913 ha gruntów.

 

 

Najwyższe czynsze w 2026 roku uzyskano w województwie: kujawsko-pomorskim- 37,8 dt/ha, następnie w mazowieckim- 33,4 dt/ha, łódzkim-21,2 dt/ha i śląskim-17,2 dt/ha.

W porównaniu z IV kwartałem 2025 roku, w I kwartale 2026 roku nastąpił wzrost średniej wielkości czynszu o 0,9 dt/ha, tj. 7%, przy wydzierżawieniu o 2 478 ha mniejszej powierzchni gruntów o 13% mniej i zawarciu o 455 większej liczby umów – 78 %.

Analizując wyniki rok do roku, to jest w porównaniu do I kwartału 2025 roku, w I kwartale 2026 średnia wysokość czynszu jest wyższa o 0,7 dt/ha, tj. 6%, przy wydzierżawieniu o 78 ha większej powierzchni gruntów i zawarciu o 165 większej liczby umów - 19%.

Analizując wysokość czynszu w poszczególnych grupach obszarowych obserwuje się, że najwyższy średni czynsz występuje w grupie obszarowej 1,01 - 9,99 ha  - 19,5 dt/ha (425 umów dzierżawy) następnie w grupie obszarowej do 1,00 ha - 14,5 dt/ha (178 umów dzierżawy) i w grupie obszarowej 10,00-99,99 ha - 14,0 dt/ha (425 umów dzierżawy).

Zgodnie z art. 39a ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa czynsz dzierżawny ustala się w umowie jako sumę pieniężną albo jako równowartość pieniężną odpowiedniej ilości pszenicy. Formą najczęściej stosowaną przez KOWR w umowach z dzierżawcami jest równowartość pieniężna decytony (100 kg) pszenicy za hektar. Czynsz płatny jest dwa razy w roku w  ratach półrocznych, tj. za I półrocze czynsz płatny jest w terminie 30 września lub 31  października lub 15 listopada, natomiast  za II półrocze płatny jest w terminie 28  lutego lub 31 marca następnego roku. Wartość czynsz za dane półrocze wynika z przemnożenia połowy ilości decyton czynszu należnego za dany rok kalendarzowy przez cenę pszenicy publikowaną przez GUS.

Od dnia 1 stycznia 2024 r. (zgodnie z brzmieniem art. 39a ust. 4 ww. ustawy) należność z tytułu czynszu określonego w umowie jako równowartość pieniężna odpowiedniej ilości pszenicy ustala się na podstawie średniej krajowej ceny skupu pszenicy za jedenaście kwartałów poprzedzających półrocze roku kalendarzowego, w którym przypada termin płatności czynszu. Zgodnie z art. 39a ust. 7 ww. ustawy, średnią krajową cenę skupu pszenicy, o której mowa w ust. 4, ustala się na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" w terminie 20 dni po upływie każdego półrocza kalendarzowego.