„Nie odbieraj sobie głosu” - kampania na rzecz profilaktyki nowotworów głowy i szyi
21.09.2026
Przewlekła chrypka, trudności z przełykaniem, niegojące się zmiany w jamie ustnej czy powiększone węzły chłonne szyi mogą być pierwszymi sygnałami rozwijającego się nowotworu głowy i szyi. Aby zwiększyć świadomość społeczną na temat tych chorób oraz znaczenia profilaktyki, Główny Inspektorat Sanitarny, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego oraz Narodowy Instytut Onkologii PIB zainaugurowały kampanię edukacyjną pod hasłem „Nie odbieraj sobie głosu”.
Coraz młodsi pacjenci
Specjaliści zwracają uwagę na niepokojący wzrost liczby zachorowań na nowotwory głowy i szyi wśród osób poniżej 40. roku życia. Coraz częściej choroba dotyczy ludzi, którzy nigdy nie palili papierosów i nie nadużywali alkoholu. Jednym z głównych czynników odpowiedzialnych za to zjawisko jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV).
Szczególnie wyraźny wzrost zachorowań obserwuje się w przypadku nowotworów części ustnej gardła, obejmujących m.in. migdałki podniebienne i nasadę języka.
HPV dotyczy kobiet i mężczyzn
Choć wirus HPV najczęściej kojarzony jest z rakiem szyjki macicy, może on również powodować nowotwory gardła, krtani, migdałków, odbytu czy prącia. Dlatego profilaktyka zakażeń HPV jest istotna zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn.
Eksperci podkreślają, że szczepienia przeciw HPV są najskuteczniejszą metodą ochrony przed chorobami związanymi z przewlekłym zakażeniem wirusem. Największą skuteczność osiąga się przed rozpoczęciem aktywności seksualnej, jednak korzyści ze szczepienia mogą odnieść również osoby dorosłe. Nawet po przebytym zakażeniu możliwe jest bowiem ponowne zakażenie innym typem wirusa HPV.
Doświadczenia krajów takich jak Australia, Dania, Szwecja czy Wielka Brytania pokazują, że powszechne szczepienia znacząco ograniczają liczbę zakażeń HPV oraz chorób nowotworowych z nim związanych.
Nie lekceważ objawów
Nowotwory głowy i szyi często rozwijają się podstępnie, a pierwsze objawy mogą przypominać przedłużającą się infekcję górnych dróg oddechowych. Tymczasem wczesne rozpoznanie choroby znacząco zwiększa szanse na całkowite wyleczenie.
Do objawów, które powinny skłonić do konsultacji z lekarzem laryngologiem, należą:
- chrypka utrzymująca się dłużej niż trzy tygodnie,
- problemy z połykaniem,
- przewlekły ból gardła,
- guz lub powiększone węzły chłonne szyi,
- czerwone lub białe zmiany w jamie ustnej,
- niegojące się owrzodzenia języka,
- niedrożność nosa lub krwawienia z nosa.
Specjaliści podkreślają, że podjęcie leczenia we wczesnym stadium choroby daje szansę na wyleczenie nawet u 95% pacjentów.
Europejski Tydzień Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi
W dniach 21–25 września odbywa się Europejski Tydzień Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi. W wybranych ośrodkach medycznych w Polsce będzie można skorzystać z konsultacji i badań profilaktycznych, których celem jest wczesne wykrywanie zmian nowotworowych.
Eksperci przypominają, że w Polsce około 60% nowotworów głowy i szyi rozpoznawanych jest dopiero w zaawansowanym stadium. Późna diagnoza utrudnia leczenie i może prowadzić do trwałego pogorszenia podstawowych funkcji życiowych, takich jak mówienie, jedzenie, oddychanie, odczuwanie smaku i zapachu czy widzenie.
Jak chronić się przed HPV?
Profilaktyka nowotworów związanych z HPV obejmuje:
- szczepienia ochronne przeciw HPV,
- wykonywanie badań profilaktycznych,
- unikanie palenia tytoniu i innych wyrobów nikotynowych,
- ograniczenie spożycia alkoholu,
- prowadzenie zdrowego stylu życia,
- stosowanie zasad bezpiecznych kontaktów seksualnych.
Szczepionki przeciw HPV należą do najlepiej przebadanych preparatów na świecie. Niepożądane odczyny poszczepienne występują rzadko i mają najczęściej łagodny charakter.
Szczepienia przeciw HPV w Polsce
W Polsce dostępne są obecnie dwie szczepionki:
- Cervarix (2-walentna) – chroniąca przed typami HPV 16 i 18,
- Gardasil 9 (9-walentna) – zapewniająca szerszą ochronę przed typami HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 i 58.
Dzieci w wieku 9–14 lat mogą korzystać z bezpłatnych szczepień przeciw HPV. Dla starszej młodzieży i osób dorosłych obowiązują różne poziomy refundacji, zależne od wieku i rodzaju preparatu.
Szczepienia można wykonać:
- w szkołach podstawowych uczestniczących w programie szczepień,
- w placówkach podstawowej opieki zdrowotnej,
- w aptekach (osoby pełnoletnie).
Zadbaj o zdrowie i nie odbieraj sobie głosu
Kampania „Nie odbieraj sobie głosu” przypomina, że profilaktyka i czujność onkologiczna mogą uratować zdrowie, a nawet życie. Regularne badania, szczepienia przeciw HPV oraz szybka reakcja na niepokojące objawy to najskuteczniejsze działania, które pomagają zapobiegać nowotworom głowy i szyi lub wykrywać je na wczesnym etapie, gdy leczenie przynosi najlepsze efekty.
Wiarygodne źródła:
https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/
https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jakie-byly-efekty-dzialania-programu-szczepien-przeciw-hpv-w-wielkiej-brytanii/
https://www.nfz-warszawa.pl/dla-pacjenta/aktualnosci/nowotwory-glowy-i-szyi-sroda-z-profilaktyka,727.html
https://www.gov.pl/web/gis/szczepienia-przeciw-hpv2
https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/?strona=12#przewodnik-po-szczepieniach-przeciw-hpv-dla-rodzicow-nastolatkow
https://www.gov.pl/web/gis/bezplatne-szczepienia-przeciw-hpv-w-polsce-dla-wieku-918-lat
https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/hpv/?strona=12#przewodnik-po-szczepieniach-przeciw-hpv-dla-rodzicow-nastolatkow