18 listopada Europejski Dzień Wiedzy Antybiotykach
17.11.2026
Oporność drobnoustrojów na środki przeciwdrobnoustrojowe jest jednym z największych współczesnych zagrożeń zdrowia publicznego. Od 2008roku, 18 listopada corocznie obchodzony jest Europejski Dzień Wiedzy Antybiotykach a w dniach 18-24 listopada obchodzony jest Światowy Tydzień Wiedzy o Oporności na Środki Przeciwdrobnoustrojowe ustanowiony przez Światową organizację Zdrowia.
Tegoroczna kampania odbywa się pod hasłem „Jedno zdrowie, jedno działanie: zapobiegaj AMR już teraz”.
Przyczynami narastania i rozprzestrzeniania się oporności na leki są:
- stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych w rolnictwie oraz w hodowli i leczeniu zwierząt, mimo prawnych ograniczeń w krajach w Unii Europejskiej,
- nadużywanie i niewłaściwe stosowanie środków przeciwdrobnoustrojowych w leczeniu ludzi – zbyt częste przepisywanie antybiotyków w nieuzasadnionych przypadkach (np. w chorobach wirusowych, w stanach zapalnych nieinfekcyjnych),
- samoleczenie – przyjmowanie antybiotyków „na własną rękę” np. pozostałych po poprzednich terapiach i nadużywanie leków przeciwdrobnoustrojowych dostępnych bez recepty,
- stosowanie antybiotyków niezgodne z zaleceniami lekarza – przerywanie leczenia lub niewłaściwe odstępy czasu między dawkami.
Drobnoustroje pod wpływem obecnych w środowisku leków podlegają przemianom genetycznym tzw. mutacjom, których celem jest przeżycie mimo ekspozycji na czynnik toksyczny dla nich.
W leczeniu zakażeń często istnieje konieczność poszukiwania tzw. terapii ratunkowych. Nierzadko, w celu przełamania oporności drobnoustroju, niezbędne jest zastosowanie antybiotykoterapii złożonej, a są już takie sytuacje, gdy żaden z dostępnych antybiotyków nie jest skuteczny.
Antybiotyki działają tylko na bakterie – nie leczą infekcji wirusowych takich jak grypa, RSV czy COVID-19. Każdy pacjent powinien stosować antybiotyk wyłącznie w przypadku potwierdzonego lub wysoko prawdopodobnego zakażenia bakteryjnego, zgodnie z zaleceniami lekarza - w odpowiednich dawkach i czasie trwania terapii.
Pacjenci nie powinni:
- sięgać po antybiotyki pozostałe po wcześniejszym leczeniu,
- przerywać kuracji przy pierwszej poprawie,
- dzielić się antybiotykiem z innymi osobami.
Niezwykle istotna jest również asertywna postawa lekarzy: decyzja o przepisaniu antybiotyku powinna wynikać z analizy danych klinicznych, wytycznych i dostępnej diagnostyki, a nie z presji pacjenta. Zjawisko „wymuszania recepty na antybiotyk” przy infekcjach, które są prawdopodobnie wirusowe, pozostaje jednym z czynników napędzających oporność.
Szczepienia ochronne są ważnym narzędziem ograniczania antybiotykoodporności, ponieważ:
- zapobiegają chorobom, które mogłyby wymagać antybiotykoterapii,
- zmniejszają ryzyko powikłań bakteryjnych po chorobach wirusowych (np. po grypie),
- ograniczają krążenie patogenów w populacji i transmisję wrażliwych i opornych szczepów.
Wzmacnianie odporności populacyjnej – zarówno poprzez szczepienia, jak i przez zdrowy styl życia (aktywność fizyczna, prawidłowe odżywianie, higiena snu, unikanie alkoholu i palenia tytoniu) –zmniejsza występowanie infekcji, a więc redukuje liczbę sytuacji, w których antybiotyk w ogóle może być potrzebny.
Dla Państwa potrzeb, materiały elektroniczne są dostępne na stronie kampanii:
https://antybiotyki.edu.pl/edwa/ .
Ponadto w dniach 16-30 listopada za pośrednictwem platformy e-learningowej
https://antybiotyki.edu.pl/ można uczestniczyć w sympozjum z okazji EAAD/WAAW
Materiały
Europejski_Dzień_Wiedzy_Antybiotykach_plakatEuropejski_Dzień_Wiedzy_Antybiotykach_plakat.jpg 1.43MB