Regionalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim

Szanowni Państwo,

każda decyzja derogacyjna w odniesieniu do czynności umyślnego zabijania zwierząt chronionych, jest decyzją niezwykle trudną dla Organu którego powołaniem i misją jest ochrona bioróżnorodności. W związku z tym, jako administracja publiczna dokładamy wszelkich starań, aby wyważyć w sposób racjonalny i rzetelny argumenty oraz  kwestie ochrony gatunków chronionych, a także potrzeby funkcjonowania człowieka i jego działalności gospodarczej w często przenikającej się przestrzeni.

Pragniemy podkreślić, że zawsze działamy w ramach i na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz podejmujemy wszelkie możliwe kroki, aby wypracować kompromis pomiędzy często sprzecznymi celami różnych stron, dbając o dobro człowieka, jak i otaczającego go świata zwierząt.   

 

Stanowisko RDOŚ

Regionalny Konserwator Przyrody, działając z ustawowego upoważnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpatrzeniu wniosku Burmistrza Bytomia Odrzańskiego o wyrażenie zgody na odstrzał redukcyjny 100 osobników bobra europejskiego w latach 2025-2029, wydał zezwolenie na czynność zabronioną w odniesieniu do gatunku objętego ochroną – w ograniczonej liczbie: 50 osobników w latach 2025-2029 (do 10 osobników rocznie).

 

O decyzji

1. Decyzja na wniosek Burmistrza Bytomia Odrzańskiego została wydana przez RDOŚ Gorzów Wlkp. w dniu 22.01.2025 r. (wniosek był na żądanie RDOŚ uzupełniany przez Wnioskodawcę – co wynikało z potrzeby zapewnienia rzetelności i faktycznego ustalenia jego zasadności).  

 

2. Zezwolenie dotyczyło sytuacji konfliktowej w której szkody powodowane przez bobry były najbardziej dotkliwe – w obrębie urządzeń melioracji wodnych (rowy melioracyjne), w sąsiedztwie wałów przeciwpowodziowych (powodując ich uszkadzanie) oraz bezpośrednim sąsiedztwie pól uprawnych (powodując ich podtopienie i brak możliwości użytkowania przez właścicieli).    

 

3. Zezwolenie dotyczy wyłącznie terenu 7 działek ewidencyjnych. Z czego 4 działki to urządzenia melioracji wodnej tj. rowy melioracyjne, a 3 działki stanowią nieużytki pokryte wodą (rozlewiska).   

 

4. Działki objęte zezwoleniem to działki o nr 78/1, 119, 401, 580/1 – stanowią rowy melioracyjne, a działki o nr 146, 148 i 633 stanowią nieużytki pokryte wodą.  Z wyjątkiem działki 580/1 (poza obszarami Natura 2000), pozostałe działki leżą w granicach ostoi siedliskowej Nowosolska Dolina Odry i obszaru ptasiego Dolina Środkowej Odry. Łączna powierzchnia działek położonych w obszarze Natura 2000, na których zezwolono na eliminację bobrów wynosi: 6,48 ha natomiast powierzchnia obszaru Natura 2000 Nowosolska Dolina Odry wynosi: 6 040 ha.  Oznacza to, że zezwolenie dotyczy zaledwie 0,10% pow. ogólnej obszaru N2000.

 

5. Działki o nr 401 i 580/1 stanowiące rowy melioracyjne są jednocześnie odprowadzalnikami dla podczyszczonych wód z miejskiej oczyszczalni ścieków. Aktywność bobrów powoduje przetamowania i niszczenie brzegów rowów, a co za tym idzie, zastoiska powierzchniowe ścieków, grożąc tym samym, realnym zagrożeniem sanitarnym dla zdrowia i życia ludzi. Pozostałe działki z uwagi na bliskie sąsiedztwo wałów przeciwpowodziowych pozwalają bobrom na przejście kilkudziesięciu – kilkuset metrów i rozkopywanie wałów, zwłaszcza w sytuacji podwyższanego poziomu wody (powódź tak jak w roku 2025), gdzie wały stają się wówczas dla bobrów często jedynym bezpiecznym i suchym miejscem przetrwania okresu powodzi.     

 

6. W aktualnym stanie wiedzy, brak jest precyzyjnych danych ilościowych określających wielkość populacji bobra w Nowosolskiej Dolinie Odry. Do określenia wielkości populacji o danych jakości „P”, RDOŚ użył metodyki GIOŚ, dla założeń: długość cieku 7 km i na tej podstawie (czysto teoretycznej i schematycznej) ustalono wartość przedziału: 7-12 osobników. Wnioskodawca wskazał, że na terenie objętym wnioskiem i terenach przyległych zinwentaryzowano 43 żeremia bobrów, co daje szacunkową wartość populacji od 160 os. – do 240 osobników (przyjmując przedział wielkości rodziny: min. 4 os/ na żeremie - max. 6 os./żeremie). Zatem eliminacja 10 osobników rocznie stanowić będzie zaledwie: 4% - 6% populacji zasiedlającej teren gminy w dolinie rzeki Odry. W tym miejscu należy podać, że populacja bobra w województwie lubuskim (wg danych GUS) to co najmniej 8 500 tys. osobników.  A zatem eliminacja 10 osobników to promil wielkości, który nie ma przełożenia na zachowanie gatunku we właściwym stanie ochrony.  

 

7. Niemniej zgodnie z wytycznymi GDOŚ oraz faktem położenia terenów, na których miały być eliminowane bobry na obszarach Natura 2000, RDOŚ w Gorzowie Wlkp. ograniczył wnioskowana liczbę osobników do eliminacji o 50%. To jest z wnioskowanych przez Burmistrza Bytomia Odrzańskiego 100 osobników na 5 lat, do poziomu 50 osobników na 5 lat (czyli z 20 osobników na rok, do poziomu 10 osobników na rok). A ZATEM ROCZNIE ZEZWOLONO NA ODSTRZAŁ TYLKO 10 OSOBNIKÓW. Co, w porównaniu do populacji szacowanej na 160 – 240 osobników, daje znikomy procent wpływu na populacje. A należy założyć, że każdego roku bobrów przybywa na tym terenie na skutek ich rozrodu.   

 

8. Zgodnie z wytycznymi GDOŚ, RDOŚ w wydanym zezwoleniu ograniczył termin eliminacji z wnioskowanego przez Burmistrza Bytomi Odrzańskiego przez cały rok na 5 lat. Na zgodnie z wytycznymi w okresie od 22.01 do 15.03 oraz od 01.10 do 15.03 w latach 2025-2029.  

 

9. W tym miejscu należy podkreślić, że wydane zezwolenie nie ma charakteru obligatoryjnego dla Burmistrza Bytomia, i nie jest on związany koniecznością eliminacji wszystkich osobników bobra wskazanych w decyzji, co potwierdza uzyskane sprawozdanie z wykonania decyzji, gdzie w 2025 r. w okresie od 22.02 do 15.03. – odstrzelono zaledwie 4 osobniki bobra. A zatem ostateczne wykonanie decyzji będzie inne (mniejsze) niż pula określona do eliminacji w decyzji.

 

Wnioskodawca wykazał również, że w związku z aktywnością życiową bobra w ww. lokalizacjach dochodzi do szkód w obrębie urządzeń melioracji wodnych (rowy melioracyjne), w obrębie wałów przeciwpowodziowych (uszkadzanie) oraz bezpośrednim sąsiedztwie pól uprawnych (podtapianie i brak możliwości użytkowania przez właścicieli).   

Spełnienie trzech wyżej wymienionych przesłanek, tj.:

• brak alternatyw,
• brak znaczącego negatywnego wpływu na populację bobra europejskiego,
• oraz konieczność ograniczenia poważnych szkód w odniesieniu do upraw rolnych, inwentarza żywego, lasów, wody lub innych rodzajów mienia,

umożliwiło wydanie zezwolenia w tym zakresie.