Regionalna Dyrekcja
Ochrony Środowiska w Warszawie

W ciągu kilkunastu ostatnich lat liczebność gawronów gniazdujących w Polsce spadła o ponad 50%. Spadkowa tendencja obserwowana jest także w wielu krajach Europy. Gatunek ten znalazł się na „Czerwonej liście ptaków Polski” i „Czerwonej liście ptaków Europy” jako narażony na wyginięcie.

W przeszłości gawrony były głównie kojarzone z terenami rolniczymi. Działalność człowieka (zmiany w strukturze upraw, likwidowanie zadrzewień śródpolnych) spowodowała, że zaczęły przenosić się do miast, gdzie zakładają gniazda na drzewach głównie w parkach, skwerach, cmentarzach i innych zadrzewieniach. Jako gatunek tworzący kolonie, żyją w skupiskach, co powoduje, że na jednym drzewie może być czasem nawet kilkanaście gniazd. Duża liczebność osobników w jednym miejscu może powodować konflikty społeczne, wynikające ze względów sanitarnych, zabrudzeń ławek i innych elementów infrastruktury parków miejskich czy placów zabaw oraz hałasu. W okresie lęgowym zdarzają się przypadki ataków na ludzi, kiedy pary rodzicielskie bronią swoich młodych. W latach ubiegłych, często w związku z uwagami mieszkańców skarżących się na zanieczyszczenia i zły stan sanitarny przestrzeni publicznych, ptaki te były płoszone, a gniazda usuwane. Ograniczenie do minimum tego typu działań jest zdaniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie obecnie jednym z kluczowych rozwiązań wpływających na utrzymanie stanu populacji gawrona. Potwierdzają to także opracowania przyrodnicze i obserwacje specjalistów ornitologów.

Odpowiedzialność za ochronę tego gatunku powoduje, że musimy nauczyć się współegzystować z nim, z jednej strony ograniczając sytuacje konfliktowe, a z drugiej dbając o zachowanie populacji w jak najlepszym stanie. Istnieją mechanizmy umożliwiające pogodzenie interesów człowieka z dobrem gatunku objętego ochroną, z których warto korzystać. Należy jednak pamiętać, że takie działania powinny być poprzedzone szczegółową analizą. Ewentualne prace pielęgnacyjne w miejscach kolonii gawronów powinny być każdorazowo indywidualnie rozpatrywane (nie każda lokalizacja jest rzeczywiście konfliktowa). Należy także poszukiwać rozwiązań alternatywnych, jak chociażby czasowe wyłączenie z ruchu alejek w parku, gdzie obecność gawronów jest szczególnie uciążliwa.

Obecnie do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Warszawie wpłynęło kilkanaście wniosków o wydanie decyzji zezwalających na niszczenie siedlisk i gniazd oraz umyślne płoszenie. Wszystkie one zostaną dokładnie przeanalizowane. W większości przypadków już zostały zaplanowane wizje terenowe. Ewentualna zgoda może być wydana jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w przypadku braku rozwiązań alternatywnych i braku zagrożenia dla zachowania we właściwym stanie dziko występującej populacji oraz przy spełnieniu jednej z dodatkowych, wskazanych w ustawie o ochronie przyrody przesłanek.