Polityka Senioralna KPRM

Skala zmian demograficznych

Na koniec 2024 r. liczba ludności Polski wyniosła 37,5 mln, co oznacza spadek o ponad 147 tys. osób w porównaniu z rokiem poprzednim. Jednocześnie liczba osób w wieku 60 lat i więcej osiągnęła blisko 10 mln, a ich udział w ogólnej liczbie ludności wyniósł 26,6%. Dane te potwierdzają, że proces starzenia się społeczeństwa postępuje szybko i ma charakter trwały. Najwyższy odsetek seniorów odnotowano w województwach świętokrzyskim (29,8%) oraz łódzkim (29,1%).

Zróżnicowanie terytorialne i struktura populacji seniorów

W miastach mieszkało 6,4 mln osób starszych, natomiast na terenach wiejskich 3,6 mln. Odsetek ludności w wieku  powyżej 60 lat w miastach wyniósł 64%, a na wsi 36%, co pokazuje różnorodność potrzeb seniorów w zależności od miejsca zamieszkania.

W strukturze populacji seniorów dominują kobiety – w 2024 r. stanowiły 58%, co oznacza 138 kobiet na 100 mężczyzn. Kobiety żyją średnio około 5 lat dłużej niż mężczyźni, a umieralność wśród seniorów jest wyższa wśród mężczyzn oraz nieco wyższa na wsi niż w miastach. 

Zdrowie i opieka – rosnące potrzeby

Zgodnie ze sprawozdawczością placówek ochrony zdrowia, w 2024 r. osoby w wieku 65+ skorzystały z 115,6 mln porad ambulatoryjnych, a w Polsce funkcjonowało 60 oddziałów geriatrycznych. Dane te pokazują rosnące zapotrzebowanie na specjalistyczną opiekę zdrowotną. Wskazano na konieczność kształcenia kadr medycznych i opiekuńczych, promowania zawodów związanych z opieką nad osobami starszymi oraz kontynuacji programów profilaktycznych i edukacji zdrowotnej. Ważnym elementem systemu wsparcia pozostaje także rozwój opieki uzdrowiskowej, wspierającej profilaktykę, rehabilitację i rekonwalescencję seniorów.

Aktywność, bezpieczeństwo i włączenie cyfrowe

Wydłużanie się średniej długości życia oraz utrzymanie dobrej kondycji psychofizycznej i samodzielności seniorów to jedno z kluczowych wyzwań polityki społecznej. W dokumencie podkreślono znaczenie bezpieczeństwa osób starszych, w tym przeciwdziałania oszustwom i wykluczeniu. Istotnym czynnikiem wzmacniającym godną starość jest włączenie cyfrowe seniorów, które ogranicza ryzyko marginalizacji i ułatwia codzienne funkcjonowanie. Równocześnie działania publiczne powinny zachęcać osoby starsze do aktywnego udziału w życiu lokalnym, wzmacniać więzi społeczne i sąsiedzkie oraz zapewniać realne wsparcie w codziennym życiu.

Warunki mieszkaniowe i dostępność

Szczególną uwagę zwrócono na warunki mieszkaniowe seniorów. W 2024 r. 26,6% gospodarstw domowych składających się wyłącznie z osób w wieku powyżej 60 lat znajdowało się w budynkach z barierami architektonicznymi, utrudniającymi dostęp do mieszkań. W kolejnych latach jednym z kluczowych wyzwań będzie wdrażanie systemowych rozwiązań, które umożliwią dostosowanie zasobów mieszkaniowych do potrzeb osób starszych i osób z niepełnosprawnościami.

Rola samorządów i współpracy lokalnej

W dokumencie wyraźnie podkreślono, że jednostki samorządu terytorialnego są fundamentem skutecznej polityki senioralnej. Zróżnicowanie sytuacji demograficznej i społecznej w regionach sprawia, że rola samorządów będzie rosła. Coraz bardziej widoczna jest także współpraca samorządów z organizacjami pozarządowymi, które uzupełniają działania instytucji publicznych, m.in. w obszarze usług społecznych, edukacji zdrowotnej, włączenia cyfrowego i integracji społecznej.

Kierunki działań i rekomendacje

Przedstawione dane potwierdzają konieczność dalszego wzmacniania polityki senioralnej. Do najważniejszych rekomendacji na najbliższe lata należą:

• rozwój opieki długoterminowej,

• zapewnienie bezpieczeństwa seniorom,
   
• tworzenie przyjaznej i dostępnej przestrzeni publicznej,
   
• wzmacnianie solidarności międzypokoleniowej,
   
• budowanie pozytywnego wizerunku osób starszych w społeczeństwie.

 Niezmiennie kluczowa pozostaje współpraca z samorządami oraz organizacjami pozarządowymi.

„Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2024 r.” jednoznacznie pokazuje, że polityka senioralna wymaga zintegrowanych, długofalowych i międzysektorowych działań. Starzenie się społeczeństwa, rosnąca liczba seniorów i ich zróżnicowane potrzeby sprawiają, że bezpieczeństwo, zdrowie, aktywność i godna jakość życia osób starszych muszą pozostać jednym z kluczowych priorytetów państwa, dziś i w kolejnych dekadach.