Zespół do spraw Sygnalistów Biura RPO

Ustawa o ochronie sygnalistów może stanowić narzędzie prawne zwiększające standardy ochrony praw dziecka. Osoby, które zawodowo pracują z dziećmi, m.in. nauczyciele, pedagodzy, pracownicy socjalni, psychologowie czy pracownicy ochrony zdrowia, mają możliwość dokonania zgłoszenia naruszenia prawa wobec dzieci i młodzieży i skorzystania z ochrony przed działaniami odwetowymi.

Po odpowiedzi resortu RPO po raz kolejny występuje do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie pracowniczki Instytutu Pileckiego, która chciała skorzystać ze statusu sygnalisty. W piśmie podkreśla, że potencjalni sygnaliści muszą mieć zagwarantowaną poufność i ochronę przed działaniami odwetowymi również wtedy, gdy ich zgłoszenie nie spełnia wymogów lub zostało przekazane niewłaściwym kanałem. Organy publiczne nie powinny przekazywać sprawy podmiotowi, którego dotyczy zgłoszenie, bez wcześniejszego poinformowania nadawcy, również wtedy, gdy przekazana informacja nie została zakwalifikowana jako zgłoszenie zewnętrzne. Takie działanie powoduje tzw. efekt mrożący u osób, które rozważają dokonanie zgłoszenia naruszenia prawa.

Wpływ kierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich spraw w III kwartale 2025 roku jest potwierdzeniem, że rośnie świadomość potrzeby ochrony sygnalistów - osób zgłaszających naruszenia prawa i ujawniających nieprawidłowości. Jednocześnie liczba zgłoszeń utrzymuje się na stabilnym poziomie. Najczęściej dotyczą one naruszeń prawa w obszarze finansów publicznych, ochrony danych osobowych, środowiska, zdrowia oraz zamówień publicznych.

Minął rok od wejścia w życie ustawy o ochronie sygnalistów w części dotyczącej zgłoszeń wewnętrznych. Jesienią zeszłego roku polscy pracodawcy stanęli przed wyzwaniem wdrożenia nowych procedur w swoich organizacjach. Dziś kolejnym zadaniem jest upowszechnianie wiedzy o zasadach ochrony sygnalistów i zapewnienie rzeczywistego funkcjonowania nowych procedur.

Dyrektor Zespołu ds. Sygnalistów w Biurze RPO Marcin Malecko w felietonie na łamach dziennika Rzeczpospolita pisze o wyzwaniach na przyszłość w obszarze ochrony sygnalistów po upływie roku od wejścia w życie ustawy o ochronie sygnalistów.

Z okazji upływu pierwszego roku obowiązywania ustawy o ochronie sygnalistów oraz 9 miesięcy obowiązywania przepisów dotyczących zgłoszeń zewnętrznych zastępca Dyrektora Zespołu ds. Sygnalistów Jakub Królikowski udzielił wywiadu "Dziennikowi Gazecie Prawnej".

25 września 2025 r. minął rok od wejścia w życie ustawy o ochronie sygnalistów w części dotyczącej zgłoszeń wewnętrznych, a dziewięć miesięcy w części dotyczącej zgłoszeń zewnętrznych. Z tej okazji w dyrektor Zespołu ds. Sygnalistów Marcin Malecko był gościem w radiu Tok FM.

5 września 2025 r. w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich (BRPO) odbyło się spotkanie z przedstawicielami projektu Sensor w Polsce, mające na celu diagnozę funkcjonowania ustawy o ochronie sygnalistów oraz wypracowanie propozycji zmian.

Jak podały media, dane pracowniczki Instytutu Pileckiego, która chciała skorzystać ze statusu sygnalisty, miały być ujawnione jej przełożonemu przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Takie działania mogą przeczyć samej idei sygnalizacji działań niezgodnych z prawem i wywierać tzw. efekt mrożący u osób, które rozważają dokonanie zgłoszenia naruszenia prawa. Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Adam Krzywoń występuje w tej sprawie do minister kultury i dziedzictwa narodowego Marty Cienkowskiej.

Od 31 lipca do 2 sierpnia 2025 r. pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich uczestniczyli w 31. Pol'and'Rock Festival. W Namiocie Praw Człowieka przygotowano dla festiwalowiczów warsztaty i spotkania edukacyjne. Jednym z podjętych tematów była ochrona sygnalistów - osób zgłaszających naruszenia prawa.