Zespół ds. Sygnalistów na 32. festiwalu Pol'and'Rock
11.08.2026
Podczas tegorocznego festiwalu Pol'and'Rock w Namiocie Praw Człowieka Biura Rzecznika Praw Obywatelskich po raz kolejny został podjęty temat ochrony sygnalistów. Pracownicy Biura RPO dyskutowali z uczestnikami wydarzenia na temat prawnych i etycznych wyzwań związanych ze zgłaszaniem naruszeń w miejscach pracy.
Ostatniego dnia festiwalu pracownicy Zespołu ds. Sygnalistów: zastępca dyrektora Jakub Królikowski oraz ekspertka prawna Natalia Machaj poprowadzili w namiocie Rzecznika Praw Obywatelskich w strefie Akademii Sztuk Przepiękny na Pol’and’Rock Festival 2026 panel dyskusyjny na temat: „Troska o dobro wspólne w miejscu pracy – rola sygnalisty i przysługująca mu ochrona prawna”.
Podczas warsztatów uczestnicy mogli podzielić się swoimi skojarzeniami ze słowem „sygnalista”. Prowadzący wyjaśnili ustawowe znaczenie tego pojęcia na przykładach, podkreślając, że sprawy z zakresu prawa pracy takie jak mobbing nie mogą zostać zgłoszone przez sygnalistę.
Przedstawiono również różnice między zgłoszeniem wewnętrznym i zewnętrznym. Omówiono, jakie działania po dokonaniu zgłoszenia są podejmowane przez właściwe organy i czym jest kontekst związany z pracą. Nie pominięto też tematyki działań odwetowych, ochrony przed nimi przysługującej sygnaliście, poufności tożsamości sygnalisty oraz możliwości dokonania anonimowego zgłoszenia.
Uczestnicy wydarzenia zastanawiali się m.in. nad tym, czy różni się sytuacja klientki obserwującej brak wydawania paragonów w salonie kosmetycznym, od sytuacji pracownika tego salonu, który orientuje się o niewłaściwej praktyce w tym obszarze. W tej pierwszej sytuacji nie mamy do czynienia z potencjalną sygnalistką, z uwagi na brak kontekstu związanego z pracą.
Zwrócono również uwagę na możliwość zgłoszenia przez sygnalistów takich sytuacji jak korupcja w urzędzie gminy, brak poinformowania pracowników o umieszczeniu kamer monitoringu przez pracodawcę czy nielegalne odprowadzanie ścieków przez zakład produkcyjny.
Szczególną uwagę prowadzący poświęcili kwestii tak zwanego dylematu sygnalisty, czyli wyzwań etycznych, z którymi muszą zmierzyć się osoby zastanawiające się nad dokonaniem zgłoszenia. Przykładami takiego dylematu mogą być następujące sytuacje:
- konflikt pomiędzy lojalnością wobec przyjaciółki pracującej w schronisku, w którym jest się wolontariuszem a troską o dobro zwierząt przebywających w niewłaściwych warunkach,
- pracownik, który zauważył użycie spleśniałej mąki przez piekarnię i nie chciałby dopuścić do spożycia jej przez klientów, a jednocześnie obawia się o utratę długo poszukiwanej pracy.
Panel wzbudził spore zainteresowanie, a jego uczestnicy zadawali pytania oraz dzielili się swoimi refleksjami dotyczącymi zagadnień prawnych i etycznych związanych z funkcjonowaniem ustawy o ochronie sygnalistów.
