Polska w USA

Legalna praca i pobyt w Stanach Zjednoczonych wymagają posiadania odpowiedniej wizy lub statusu rezydenta. 
Od czasu wejścia Polski do programu ruchu bezwizowego (Visa Waiver Program), podróże turystyczne i biznesowe do 90 dni odbywają się na podstawie autoryzacji ESTA, jednak ESTA nie daje prawa do pracy ani stałego pobytu. 
 

Praca tymczasowa (Wizy nieimigracyjne)

Aby pracować legalnie, musisz uzyskać konkretną kategorię wizy, najczęściej wymagającą sponsora (pracodawcy) w USA: 
•    H-1B (Specjaliści): Dla osób z wyższym wykształceniem w zawodach specjalistycznych (np. IT, inżynieria, finanse). Obowiązują roczne limity (loteria).
•    L-1 (Transfer wewnątrz firmy): Dla menedżerów lub pracowników z kluczową wiedzą przenoszonych do amerykańskiego oddziału tej samej firmy.
•    J-1 (Wymiana): Dla studentów oraz stażystów.
•    H-2A / H-2B: Praca sezonowa w rolnictwie lub innych branżach (np. hotelarstwo).
•    O-1: Dla osób o nadzwyczajnych umiejętnościach w nauce, sztuce, biznesie czy sporcie. 
 

Pobyt stały (Zielona Karta)

Zielona Karta (United States Permanent Resident Card) pozwala na bezterminowe życie i pracę w USA: 
•    Loteria Wizowa (DV Lottery): Coroczny program, w którym losowane są wizy imigracyjne. Rejestracja zazwyczaj odbywa się jesienią. 
•    Sponsoring rodzinny: Dla najbliższych krewnych obywateli USA lub stałych rezydentów.
•    Sponsoring pracowniczy (EB-1 do EB-5): Na podstawie stałej oferty pracy lub znaczącej inwestycji (program EB-5). 

 

Formalności po przylocie

 Formalności po przylocie zależą od rodzaju Twojej wizy, ale większość nowo przybyłych osób musi przejść przez kilka kluczowych kroków w celu legalizacji pobytu oraz podjęcia pracy.

1. Rejestracja wjazdu (Formularz I-94)

Każdy obcokrajowiec wjeżdżający do USA na wizę nieimigracyjną otrzymuje elektroniczny zapis wjazdu I-94.
•    Weryfikacja: Sprawdź swój status na oficjalnej stronie U.S. Customs and Border Protection (CBP) zaraz po przylocie.
•    Dowód legalności: Wydrukowany formularz I-94 będzie Ci potrzebny do wyrobienia numeru SSN oraz przy podpisywaniu umowy o pracę (formularz I-9). 

2. Social Security Number (SSN)

To najważniejszy numer identyfikacyjny, niezbędny do pracy, płacenia podatków i otwarcia konta w banku.
•    Kiedy wnioskować: Najlepiej odczekać ok. 10 dni po przylocie, aby Twoje dane zdążyły pojawić się w systemach imigracyjnych.
•    Gdzie: Wniosek składa się osobiście w lokalnym biurze Social Security Administration (SSA).
•    Dokumenty: Paszport z wizą, wydrukowany formularz I-94 oraz ewentualnie oferta pracy lub dokumenty z uczelni (dla studentów).
•    Czas oczekiwania: Karta przychodzi pocztą zazwyczaj w ciągu 14 dni od zatwierdzenia wniosku.

3. Prawo jazdy i State ID

W Stanach Zjednoczonych prawo jazdy pełni rolę dowodu osobistego.
•    Wymiana/Wyrobienie: Wymogi dotyczące prawa jazdy w USA są stanowe, co oznacza, że każdy stan (np. Illinois, Nowy Jork czy Floryda) ma własne przepisy. Gdy staniesz się rezydentem danego stanu, musisz udać się do lokalnego urzędu ( DMV – Department of Motor Vehicles). Zazwyczaj masz 30–90 dni na wyrobienie stanowego dokumentu po osiedleniu się.
•    State ID: Jeśli nie planujesz prowadzić auta, możesz wyrobić "State Identification Card", która służy wyłącznie do potwierdzania tożsamości. 
•    7 maja 2025 roku weszły w życie pełne przepisy o REAL ID. Oznacza to, że jeśli Twoje prawo jazdy nie będzie posiadało specjalnego oznaczenia (gwiazdki), nie będziesz mógł go użyć jako dokumentu tożsamości do wejścia na pokład samolotu w lotach krajowych po USA. Przy wyrabianiu dokumentu warto od razu wnioskować o wersję zgodną z Real ID.

4. Założenie konta w banku

Do otrzymywania wypłaty niezbędne będzie lokalne konto.
•    Wymagania: Większość banków wymaga paszportu, numeru Social Security Number oraz dowodu/potwierdzenia adresu (np. rachunek za prąd lub umowa najmu na Twoje nazwisko). 

5. Zakwaterowanie i zgłoszenie adresu (Formularz AR-11)
Jeśli nie jesteś obywatelem USA, masz obowiązek zgłaszać każdą zmianę adresu zamieszkania do US Citizenship and Immigration Services  (USCIS) w ciągu 10 dni od przeprowadzki. Możesz to zrobić online przez formularz AR-11. 

6. Zielona Karta (jeśli dotyczy)

Jeśli wjechałeś na wizę imigracyjną, Twoja fizyczna Zielona Karta zostanie wysłana na adres podany w dokumentach w ciągu ok. 90 dni. Do tego czasu pieczątka w paszporcie (I-551, zwana Alien Documentation, Identification & Telecommunications stamp - ADIT) służy jako dowód stałego pobytu i prawo do pracy.

PAMIĘTAJ! Polskie placówki dyplomatyczno-konsularne nie pośredniczą w legalizacji pobytu w Stanach Zjednoczonych. Informacje dotyczące uzyskania wizy, zielonej karty bądź zezwolenia na pracę dostępne są na stronie internetowej Ambasady Amerykańskiej w Warszawie. 

Nielegalny Pobyt

Nielegalny pobyt w USA (unlawful presence) wiąże się z poważnymi konsekwencjami prawnymi, które w 2025 roku zostały dodatkowo zaostrzone przez intensywne działania służb imigracyjnych i nowe wytyczne administracji federalnej. 
Główne kary i ryzyka:

1. Zakazy wjazdu

Najbardziej dotkliwą konsekwencją są automatyczne zakazy powrotu do USA, które aktywują się w momencie opuszczenia kraju przez osobę przebywającą tam nielegalnie:
•    3-letni zakaz: Jeśli nielegalny pobyt trwał nieprzerwanie od 180 dni do 1 roku, a osoba opuściła USA dobrowolnie przed rozpoczęciem procedury deportacyjnej.
•    10-letni zakaz: Jeśli nielegalny pobyt trwał powyżej 1 roku. Zakaz ten obowiązuje niezależnie od tego, czy wyjazd był dobrowolny, czy nastąpił w wyniku deportacji.
•    Stały zakaz: Dotyczy osób, które po nielegalnym pobycie trwającym ponad rok (lub po deportacji) próbowały ponownie wjechać do USA bez wymaganych dokumentów. 

2. Deportacja (Removal)

Obecnie notuje się znaczny wzrost liczby aresztowań i przyspieszonych deportacji (expedited removal). Obecna polityka USA umożliwia deportację każdego obcokrajowca bez legalnego statusu, nie ograniczając się jedynie do osób z wyrokami karnymi.
•    Detencja: Osoby zatrzymane przez ICE (Immigration and Customs Enforcement) często trafiają do ośrodków detencyjnych na czas trwania procesu, co może trwać od kilku dni do wielu miesięcy.
•    Zakaz po deportacji: Osoba oficjalnie deportowana przez sędziego imigracyjnego otrzymuje zakaz wjazdu na co najmniej 10 lat (najczęściej bezterminowy). 

3. Konsekwencje administracyjne i karne

•    Anulowanie wiz i ESTA: Przekroczenie dozwolonego czasu pobytu o choćby jeden dzień skutkuje dożywotnim cofnięciem autoryzacji ESTA i uniemożliwia przyszłe podróże bezwizowe.
•    Kary finansowe i więzienie: Nielegalny wjazd do USA jest przestępstwem federalnym, za które grozi do 6 miesięcy więzienia oraz grzywny od 500 do 1000 USD dla osób zatrzymanych na granicy.
•    Blokada regulacji statusu: Nielegalny pobyt uniemożliwia w większości przypadków zmianę statusu na stały (Zieloną Kartę) wewnątrz USA, nawet jeśli wyjdzie się za mąż/żonę za obywatela USA (wymagane są wtedy specjalne zwolnienia, tzw. I-601A waivers). 

PAMIĘTAJ! Jeśli obawiasz się o swój status, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest konsultacja z licencjonowanym prawnikiem imigracyjnym przed podjęciem jakichkolwiek kroków związanych z wyjazdem lub próbą legalizacji.