W Domu Pamięci w Rzymie odbyła się konferencja poświęcona „Żydom w Armii Andersa
26.01.2022
Z okazji Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu w Domu Pamięci i Historii w Rzymie odbyła się konferencja: „Żydzi w Armii Andersa. Z Polski do Izraela” przy współpracy Włoskiej Federacji Stowarzyszeń Partyzanckich i wsparciu Instytutu Adama Mickiewicza.
Przy tej okazji została zaprezentowana publikacja oraz wyemitowany film reż. M. Szymanowicza o losach polskich obywateli żydowskiego pochodzenia w Armii Andersa, ich dramatycznych wyborach pomiędzy kontynuowaniem walki u boku gen. Andersa oraz zaangażowaniem się w budowanie niepodległego państwa Izrael. Projekcja została poprzedzona wykładem ambasador Anny Marii Anders oraz w-ce ambasadora Izraela ministra pełnomocnego Alona Simhayoffa, a także świadectwem ocalałej Lidii Maksymowicz, która do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau trafiła jako trzyletnie dziecko narodowości białoruskiej i była przedmiotem okrutnych eksperymentów doktora Josefa Mengele.
Ambasador wypowiadając się na temat pomocy Polaków podczas II wojny światowej przypomniała historię Armii gen. Władysława Andersa, który uratował ponad 120 tysięcy żołnierzy i cywilów, bez względu na wyznanie i pochodzenie.
Film „Żydzi w armii Andersa”, zrealizowany przez TPN (Towarzystwo Projektów Edukacyjnych), porusza wątek mało znany szerokiej publiczności, a mianowicie obecność i los licznych Żydów w Armii Andersa. Ten polsko-izraelski projekt opowiada nie tylko o wielkich postaciach historycznych, takich jak generał Władysław Anders czy Menachem Begin, ale przede wszystkim o armii zwykłych i odważnych ludzi wyrwanych z „nieludzkiej ziemi”. Opisuje ich dramatyczny wybór między chęcią pozostania w Erec Israel, Palestynie, by walczyć o niepodległe państwo Izraela, a chęcią dochowania lojalności wobec państwa polskiego poprzez kontynuację walki z hitlerowskimi Niemcami w szeregach polskiej armii.
II Korpus Polski liczył w swoich szeregach wielu Żydów. Żołnierzy pochodzenia żydowskiego było początkowo ok. 4 tys., ale jeszcze przed przybyciem Korpusu do Włoch, w czasie jego pobytu w Palestynie, historycznej ojczyźnie narodu żydowskiego, wielu z nich opuściło polskie wojsko z chęcią walki o utworzenie niezależnego państwa żydowskiego: Izraela. Wśród nich był także przyszły premier Izraela Menachem Begin. Armię opuścili za milczącą zgodą gen. Władysława Andersa, który naraził się w ten sposób na dezaprobatę władz brytyjskich. II Korpus Polski, który przybył na półwysep między grudniem 1943 a kwietniem 1944 r. z Egiptu, miał decydujący wkład w wyzwolenie Włoch. W czasie kampanii włoskiej polscy żołnierze pod przywództwem gen. Władysława Andersa z poświęceniem życia utorowali, dzięki zwycięstwu w bitwie pod Monte Cassino, drogę aliantom do Rzymu, a następnie uwolnili liczne miasta włoskie m.in. Bolonię i Ankonę.
W kampanii włoskiej walczyło 838 polskich Żydów, w tym 132 oficerów. 28 zginęło w walkach, w tym 1 oficer, a 53 zostało rannych. Szczególnie doceniani byli lekarze wojskowi pochodzenia żydowskiego, pełniący służbę na najwyższych stanowiskach. Pod koniec wojny w Rzymie mieszkali weterani 2. Korpusu Polskiego, m.in.: Kurt Rosenberg (odznaczony orderem „Polonia Restituta” i zawsze obecny na uroczystościach z okazji bitwy o Monte Cassino, pielęgnujący pamięć o swoich kolegach żołnierzach, którzy oddali życie za wolność Polski i Europy) oraz Jerzy Kluger (odznaczony Krzyżem Virtuti Militari za udział w bitwie o Monte Cassino, przyjaciel Papieża Jana Pawła II).
