Renaturyzacja rzek w regionie wodnym Noteci - działamy na rzecz ochrony ekosystemów i zwiększenia retencji
28.10.2026
Zmiany klimatu, utrata bioróżnorodności oraz wieloletnie przekształcanie rzek sprawiły, że renaturyzacja stała się jednym z najważniejszych kierunków współczesnej gospodarki wodnej. Oznacza ona działania zmierzające do przywracania naturalnych procesów zachodzących w ekosystemach wodnych i od wodnych zależnych - od poprawy ciągłości ekologicznej cieków, przez odtwarzanie terenów podmokłych, po przywracanie naturalnych funkcji dolin rzecznych.
W Polsce znaczącą rolę w tych działaniach odgrywają Wody Polskie, realizując projekty wpisujące się zarówno w unijną Strategię na rzecz Bioróżnorodności 2030, jak i założenia rozporządzenia Nature Restoration Regulation. Celem jest nie tylko poprawa stanu środowiska, lecz także zwiększenie odporności ekosystemów na skutki suszy, powodzi i zmian klimatu.
Prowadzimy i przygotowujemy kolejne przedsięwzięcia służące przywracaniu naturalnych funkcji rzek, poprawie ich ciągłości ekologicznej oraz zwiększaniu zdolności retencyjnych. Działania realizowane w regionie wodnym Noteci mają istotne znaczenie dla ochrony różnorodności biologicznej, poprawy stanu zasobów wodnych oraz zwiększania odporności środowiska na skutki zmian klimatu.
Renaturyzacja odpowiedzią na współczesne wyzwania
Wieloletnie przekształcanie rzek na potrzeby rolnictwa, żeglugi, energetyki i ochrony przeciwpowodziowej doprowadziło do ograniczenia ich naturalnych funkcji. Budowa stopni wodnych, jazów i innych urządzeń hydrotechnicznych wpłynęła na warunki przepływu wód oraz możliwości przemieszczania się organizmów wodnych.
Jednym z najważniejszych kierunków współczesnej gospodarki wodnej jest przywracanie ciągłości ekologicznej cieków, odtwarzanie naturalnych siedlisk oraz zwiększanie retencji wody w krajobrazie.
W regionie wodnym Noteci działania te realizowane są poprzez inwestycje infrastrukturalne oraz przedsięwzięcia ukierunkowane na poprawę stanu ekosystemów wodnych.
Przywracanie ciągłości ekologicznej rzeki Noteci
Jednym z kluczowych przedsięwzięć jest projekt „Przywrócenie drożności morfologicznej rzeki Noteci od Pakości do Krostkowa – etap II”, współfinansowany ze środków programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021–2027.
Projekt stanowi kontynuację wcześniejszych działań, w ramach których przywrócono ciągłość ekologiczną Noteci na odcinku około 46 km.
Drugi etap inwestycji obejmuje budowę trzech przepławek dla ryb na stopniach wodnych:
- Łabiszyn,
- Dębinek VI,
- Stara Noteć Rynarzewska.
Realizacja przedsięwzięcia umożliwi udrożnienie kolejnych 15,3 km korytarzy ekologicznych, poprawiając warunki migracji ryb i innych organizmów wodnych, w tym chronionego węgorza europejskiego.
Całkowita wartość projektu wynosi około 7 mln zł, z czego blisko 5,58 mln zł stanowi dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej. Realizację inwestycji zaplanowano na lata 2026–2027.
Zwiększanie retencji w zlewni rzeki Kcynki
Istotnym kierunkiem działań Wód Polskich jest również poprawa zdolności retencyjnych zlewni rzecznych.
W tym celu przygotowywane i realizowane jest przedsięwzięcie dotyczące zwiększenia retencji oraz poprawy bilansu wodnego w zlewni rzeki Kcynki, połączone ze stabilizacją poziomu zwierciadła wody w Jeziorze Jezuickim.
Projekt obejmuje obszary województw wielkopolskiego i kujawsko-pomorskiego. Na części wielkopolskiej prowadzone są postępowania związane z realizacją robót na około kilometrowym odcinku rzeki. Dla części kujawsko-pomorskiej przygotowywany jest wniosek o dofinansowanie ze środków Funduszy Europejskich dla Pomorza i Kujaw 2021–2027.
Planowane działania mają przyczynić się do poprawy stosunków wodnych, ograniczenia skutków suszy oraz zwiększenia odporności lokalnych ekosystemów na ekstremalne zjawiska pogodowe.
Odbudowa rzeki Lisewki i poprawa retencji jezior skulskich
Kolejnym przedsięwzięciem jest zadanie pn. „Podpiętrzenie jezior Skulskich, gm. Skulsk – odbudowa rzeki Lisewki”.
Jego głównym celem jest poprawa warunków hydrologicznych, zwiększenie retencji oraz odbudowa cennych ekosystemów związanych z rzeką Lisewką i jeziorami skulskimi.
W lipcu 2026 roku zakończono opracowanie studium wykonalności. Prowadzone są również prace nad dokumentacją niezbędną do realizacji inwestycji oraz procedury związane z uzyskaniem wymaganych pozwoleń.
Wody Polskie planują ubiegać się o dofinansowanie przedsięwzięcia ze środków Funduszy Europejskich dla Wielkopolski 2021–2027.
Korzyści dla środowiska i mieszkańców
Realizowane i planowane inwestycje mają znaczenie zarówno przyrodnicze, jak i społeczne. Przywracanie naturalnych funkcji rzek sprzyja zwiększaniu różnorodności biologicznej, poprawie warunków życia organizmów wodnych oraz ochronie cennych siedlisk.
Zwiększanie zdolności retencyjnych zlewni pozwala natomiast ograniczać skutki niedoborów wody i poprawiać bilans wodny regionu.
Podejmowane działania wpisują się w założenia europejskiej polityki środowiskowej, w tym Strategii na rzecz Bioróżnorodności 2030 oraz rozporządzenia Nature Restoration Regulation.
Renaturyzacja stanowi ważny element nowoczesnej gospodarki wodnej, pozwalając łączyć ochronę zasobów przyrodniczych z potrzebami mieszkańców oraz gospodarczym wykorzystaniem rzek.
Wody Polskie kontynuują działania na rzecz odbudowy ekosystemów rzecznych, zwiększania naturalnej retencji oraz przywracania ciągłości ekologicznej cieków. Realizowane przedsięwzięcia przyczyniają się do poprawy stanu środowiska wodnego i wzmacniają odporność regionu na skutki zmian klimatu.
