Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Bydgoszczy

O założeniach projektu oraz zasadach przyznawania grantów rozmawiano podczas konferencji inaugurującej, która odbyła się 22 czerwca. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele samorządów lokalnych, instytucji związanych z gospodarką wodną i rolnictwem, a także eksperci zajmujący się problematyką retencji i przeciwdziałania skutkom suszy. W spotkaniu udział wzięli m.in. marszałek Piotr Całbecki, wicemarszałek Aneta Jędrzejewska, członek zarządu województwa Dariusz Kurzawa, wiceprzewodniczący sejmiku województwa Przemysław Sznajdrowski, radny województwa Paweł Zgórzyński oraz poseł Marcin Skonieczka.

Retencja kluczowym narzędziem walki z suszą

Istotnym elementem konferencji było wystąpienie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Bydgoszczy Agnieszki Siłacz, która zaprezentowała wykład pt. „Retencja metodą na przeciwdziałanie skutkom suszy”. W swojej prezentacji wskazała, że susza – zgodnie z definicją ustawową zawartą w Prawie wodnym – jest zjawiskiem naturalnym polegającym na występowaniu deficytu wody wskutek długotrwałego braku opadów, prowadzącym do obniżenia stanów wód powierzchniowych i podziemnych. W ujęciu słownikowym oznacza natomiast długotrwały niedobór opadów skutkujący przesuszeniem środowiska.

Dyrektor zwróciła uwagę, że susza nie jest zjawiskiem jednorodnym, lecz procesem obejmującym kilka etapów. Wyróżniamy suszę atmosferyczną, związaną z brakiem opadów, suszę glebową (rolniczą), skutkującą niedoborem wilgoci w glebie, suszę hydrologiczną przejawiającą się spadkami przepływów w rzekach, oraz suszę hydrogeologiczną, dotyczącą obniżenia poziomu wód podziemnych. Poszczególne typy suszy występują kolejno i mogą wzajemnie się nasilać.

Kujawsko-pomorskie w strefie wysokiego ryzyka

Jak podkreśliła Agnieszka Siłacz, województwo kujawsko-pomorskie należy do obszarów szczególnie narażonych na deficyt wody w Polsce. Wynika to z relatywnie niskich sum opadów oraz niekorzystnego bilansu wodnego. W ostatnich latach obserwuje się rosnącą częstotliwość występowania suszy atmosferycznej, a w konsekwencji również hydrologicznej.

Z przedstawionych danych wynika, że charakter opadów w regionie ulega zmianie – coraz częściej mają one charakter krótkotrwałych, intensywnych zdarzeń, które nie przyczyniają się do efektywnego zasilania zasobów wodnych, lecz powodują szybki spływ powierzchniowy. Jednocześnie średnie sumy opadów pozostają jednymi z najniższych w kraju.

Dyrektor wskazała także, że dostępne są systemy monitoringu suszy, w tym dane dotyczące suszy hydrogeologicznej, prowadzone m.in. przez Państwowy Instytut Geologiczny, które pozwalają na ocenę zmian poziomu wód podziemnych i długoterminowych trendów.

Plan przeciwdziałania skutkom suszy

W swoim wystąpieniu Dyrektor RZGW odniosła się również do Planu przeciwdziałania skutkom suszy (PPSS) – kluczowego dokumentu strategicznego opracowanego przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne. Dokument ten określa zarówno diagnozę zagrożeń, jak i katalog działań służących ograniczaniu skutków suszy.

W PPSS wskazano dwa główne typy działań:

• techniczne, obejmujące m.in. budowę zbiorników retencyjnych, rozwój małej retencji, modernizację systemów melioracyjnych oraz zwiększanie infiltracji wód opadowych,
• nietechniczne, takie jak planowanie przestrzenne uwzględniające gospodarkę wodną, edukacja społeczna, rozwój systemów monitoringu oraz racjonalizacja zużycia wody.

Szczególną rolę przypisano retencji, rozumianej szeroko jako zdolność do zatrzymywania wody w środowisku. Obejmuje ona retencję powierzchniową, gruntową, krajobrazową oraz retencję sztuczną realizowaną poprzez budowę infrastruktury wodnej.

Wspólna odpowiedź na wyzwania

Konferencja pokazała, że przeciwdziałanie skutkom suszy wymaga skoordynowanych działań na wielu poziomach – od administracji rządowej i samorządowej, po lokalne społeczności. Uruchamiany projekt grantowy stanowi istotny krok w kierunku zwiększenia retencji w regionie oraz poprawy bezpieczeństwa wodnego jego mieszkańców.

Realizacja inwestycji finansowanych w 100 procentach ze środków programu pozwoli nie tylko ograniczyć skutki suszy, ale również przyczyni się do poprawy stanu środowiska, zwiększenia bioróżnorodności i lepszego gospodarowania zasobami wodnymi w województwie kujawsko-pomorskim.