Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Bydgoszczy

Nowy cykl planistyczny – odpowiedź na współczesne zagrożenia

Aktualizacja planów zarządzania ryzykiem powodziowym (PZRP) jest działaniem o fundamentalnym znaczeniu dla bezpieczeństwa powodziowego kraju. Powodzie pozostają jednym z najważniejszych zagrożeń naturalnych w Polsce. Ich gwałtowny przebieg, wysoka dynamika i niszczycielska siła sprawiają, że ryzyko powodzi występujące na przemian z okresami suszy jest jednym z kluczowych wyzwań dla bezpieczeństwa mieszkańców i stabilności gospodarki.

- Skuteczna ochrona przeciwpowodziowa wymaga dziś planowania opartego na wiedzy, danych i przewidywaniu skutków zmian klimatu. Aktualizacja planów zarządzania ryzykiem powodziowym pozwoli lepiej identyfikować obszary wymagające szczególnej ochrony oraz kierować inwestycje tam, gdzie przyniosą największe korzyści dla bezpieczeństwa mieszkańców. To jeden z najważniejszych elementów budowania odporności Polski na przyszłe zagrożenia powodziowe – powiedział Przemysław Koperski, Wiceminister Infrastruktury. 

Nasilające się zmiany klimatu powodują, że ryzyko powodziowe rośnie szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Aktualizacja planów zarządzania ryzykiem powodziowym to odpowiedź na te wyzwania – nowoczesna, kompleksowa i oparta na wiedzy naukowej. Nowe plany wyznaczą jasny kierunek realnego zwiększania odporności kraju na powodzie, tak aby w konsekwencji wdrożone działania zapewniły bezpieczeństwo mieszkańcom na wiele lat.

 

Kluczowe inwestycje zwiększające bezpieczeństwo powodziowe

W dwóch poprzednich cyklach planistycznych zrealizowano szereg inwestycji, które znacząco zwiększyły poziom ochrony przeciwpowodziowej w Polsce. Powstały nowe zbiorniki retencyjne, m.in. Malinówka i Serafa, rozbudowano oraz zmodernizowano wały przeciwpowodziowe w Krakowie oraz w dolinie Wisły na Mazowszu, Lubelszczyźnie i Podkarpaciu, a także poprawiono bezpieczeństwo Węzła Oświęcimskiego i rejonu Sandomierza. Ważnym przedsięwzięciem była również modernizacja Wrocławskiego Węzła Wodnego, domykająca system ochrony Wrocławia i okolicznych gmin przed zagrożeniem od Widawy. Dodatkowo powstały suche zbiorniki przeciwpowodziowe w Kotlinie Kłodzkiej oraz kompleksowe zabezpieczenia dla Nowej Soli i terenów położonych poniżej Krosna Odrzańskiego, obejmujące obwałowania, pompownie i systemy mobilnej ochrony.

- Do opracowania planów zarządzania ryzykiem powodziowym przystępujemy po raz trzeci. Nie zmieniamy jednak ich kluczowego celu, jakim jest skuteczne ograniczanie ryzyka powodziowego. Rozwijamy natomiast narzędzia planistyczne, aby lepiej odpowiadały na wyzwania zmian klimatu i zwiększały realną możliwość wdrażania działań – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Obowiązek aktualizacji PZRP wynika bezpośrednio z Dyrektywy Powodziowej i ustawy Prawo wodne. Projekt obejmuje 6 obszarów dorzeczy: Wisły, Odry, Pregoły, Dunaju, Niemna i Łaby. Nowy cykl planistyczny koncentruje się na integracji działań przeciwpowodziowych z celami środowiskowymi, planami gospodarowania wodami oraz uwzględnia prognozy klimatycznymi. W szczególności analizowany będzie wzrost częstotliwości opadów nawalnych oraz gwałtownych wezbrań rzek, które obecnie stanowią dziś jedno z najpoważniejszych wyzwań dla bezpieczeństwa ludzi i ich dobytku.

 

Zmiany klimatu zwiększają ryzyko – plany muszą nadążać za rzeczywistością

W centrum prac znajdują się zaawansowane analizy hydrologiczne, ocena skuteczności działań podjętych do tej pory oraz przygotowanie wariantów planistycznych, które pozwolą wybrać najbardziej efektywne rozwiązania z punktu widzenia bezpieczeństwa, środowiska i ekonomii. Kluczowym elementem jest rozwój rozwiązań opartych na przyrodzie (Nature-Based Solutions), zwiększanie retencji oraz ochrona terenów zalewowych, co stanowi odpowiedź na współczesne wyzwania związane z ekstremalnymi zjawiskami hydrologicznymi.

 – Plany, nad którymi teraz pracujemy odzwierciedlają nowe podejście do ochrony przed powodzią, które nie koncentruje się wyłącznie na budowie infrastruktury hydrotechnicznej, lecz uwzględniają kompleksowe zarządzanie ryzykiem, czyli obok działań technicznych, proponowane będą działania bliskie naturze, a także działania organizacyjne, edukacyjne i planistyczne – dodał Marcin Jarzyński, zastępca prezesa Wód Polskich, ds. Ochrony przed Powodzią i Suszą.

Aktualizacja PZRP ma bezpośredni wpływ na życie obywateli. W oparciu o zaktualizowane obszary szczególnego zagrożenia powodzią, wskazane na mapach zagrożenia powodziowego, wytypowane zostaną obszary najbardziej problemowe, dla których zaplanowane zostaną zestawy działań, redukujące istniejące obecnie ryzyko. Dzięki mapom już teraz możemy lepiej planować zabudowę, a plany pozwolą na skuteczniejszą ochronę tam, gdzie to konieczne, ochronę ludności, ich mienia czy też kluczowej infrastruktury, takiej jak energetyka, transport czy wodociągi.

Jak wynika z map ryzyka powodziowego około 3 milionów Polaków mieszka na terenach zagrożonych powodzią od strony rzek, a straty powodziowe należą do najwyższych spośród wszystkich zagrożeń naturalnych w kraju. Dlatego skuteczne planowanie działań przeciwpowodziowych jest kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego gospodarki.

 

Etapy prac – krok po kroku do nowych planów

Harmonogram prac przewiduje, że projekty planów zostaną poddane uzgodnieniom, opiniowaniu oraz strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko, a szerokie półroczne konsultacje społeczne rozpoczną się w IV kwartale 2027 roku. Zakończenie realizacji projektu zaplanowano na połowę 2028 roku.

Pierwsza konferencja projektu, która odbyła się 7 października 2026 r., zapoczątkowała ogólnopolską debatę nad kierunkami aktualizacji planów. Eksperci przedstawili metodykę analiz, podejście do weryfikacji celów, budowy wariantów planistycznych oraz analiz ekonomicznych i środowiskowych, a także omówili znaczenie wiedzy naukowej w procesie podejmowania decyzji dotyczących ochrony przeciwpowodziowej.

 

Kampania informacyjna – Stop powodzi

Aktualizacji PZRP towarzyszy ogólnopolska kampania informacyjno-edukacyjna „Stop powodzi”, której celem jest zwiększenie świadomości społecznej na temat zagrożenia powodziowego oraz promowanie działań ograniczających ryzyko. Aktualizacja PZRP oraz działania komunikacyjne tworzą jeden spójny program budowania odporności państwa i społeczeństwa na skutki przyszłych powodzi. Kampania będzie równolegle wspierać proces planistyczny, tłumacząc jego założenia w sposób przystępny dla mieszkańców, samorządów i mediów.

Pierwszy etap ma charakter przede wszystkim edukacyjny. Jego celem jest budowanie podstawowej wiedzy na temat zagrożenia powodziowego. Kluczowe jest zrozumienie, czym są tereny zalewowe, jak funkcjonuje ryzyko powodziowe, dlaczego rzeki potrzebują przestrzeni do swobodnego przepływu. Te działania stanowią inwestycję w świadomość społeczną oraz proces budowania wiedzy, zaufania i współodpowiedzialności za ograniczanie skutków powodzi.