Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Szczecinie

W marcu 2026 roku Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Szczecinie przeprowadzała pomiary dostosowania stanowisk pracy przedszkolaków do zasad ergonomii oraz obciążenia tornistrami uczniów szkoły podstawowej w wybranych placówkach oświatowych na terenie miasta Szczecin.

Ergonomia stanowisk pracy i nauki to kluczowy element zapobiegający wadom postawy i zmęczeniu fizycznym dziecka. Prawidłowo dobrane meble powinny zapewniać wygodę, zwiększać wydajności oraz minimalizację ryzyka wystąpienia chorób kręgosłupa czy zespół cieśni nadgarstka.

W trakcie oceny ergonomii stanowiska pracy i nauki mierzy się wzrost dziecka, wysokość podkolanową, wysokość płyty roboczej stolika oraz wysokość siedziska krzesła dziecka.

Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Szczecinie na podstawie pomiarów własnych 99 stanowisk pacy i nauki dzieci w grupach wiekowych 3/4, 4/5, 5/6 i 6/7 latków uczęszczających do przedszkola ustaliła, że:

• dla 63% dzieci wysokość siedziska krzesła była właściwie dobrana do ich wymiaru anatomicznego (odległości od podłogi do zgięcia podkolanowego),
• 22% dzieci siedziało na krzesłach o odpowiedniej wysokości,
• zaledwie 5% dzieci miało blat stolika na właściwym poziomie. To najbardziej krytyczny wynik, który sugeruje, że niemal wszystkie dzieci w badanej grupie pracują przy stolikach niedostosowanych do ich wzrostu, co prowadzi do garbienia się lub nadmiernego unoszenia barków.

Najgorzej wypadła grupa 6/7 latków, gdzie żaden stolik ani krzesełko nie było dopasowane do wzrostu dzieci zgodnie z normą. Najlepszy wynik w całym zestawieniu, uzyskano w grupie 5/6-latków, gdzie u 70% dzieci wysokość siedziska krzesła odpowiadała ich budowie anatomicznej (odległości od podłogi do zgięcia podkolanowego).

Należy mieć na względzie, że przedszkola przeprowadzają pomiar mebli i dzieci przynajmniej dwa razy do roku i korygują ewentualne rozbieżności. Warto również pamiętać, że przedszkolaki spędzają mniej czasu przy stolikach na rzecz innych aktywności ruchowych.

W zapobieganiu chorobom kręgosłupa kluczową rolę odgrywa również prawidłowa waga tornistra szkolnego, odpowiednie jego dopasowanie oraz właściwe użytkowanie. Zbyt ciężki plecak może powodować nieprawidłową postawę – pochylanie sylwetki do przodu, niekorzystne, bolesne napięcia w mięśniach i stawach, oraz bóle bioder i kolan. Zgodnie z zaleceniami Głównego Inspektora Sanitarnego waga plecaka nie powinna przekraczać 10-15 proc. masy ciała ucznia.

Wyniki pomiarów wagi tornistrów i plecaków szkolnych u 102 uczniów klas IV-VIII wykazały, że co drugi uczeń nosi plecak obciążający kręgosłup powyżej zalecanej normy profilaktycznej -10% masy ciała. Bagaż przekraczający górną, krytyczną granicę bezpieczeństwa - do 15% masy ciała ucznia dotyczył 13% dzieci i młodzieży.

Najgorzej wypadły klasy:

• IV i V, gdzie co 3 uczeń nosił plecak, który przekraczał 15 % masy jego ciała,
• IV – jedynie 30%  dzieci nosiło tornistry nie przekraczające 10% ich wagi

Najlepiej wypadły klasy VIII, gdzie jeden uczeń nosił plecak przekraczający 10% masy jego ciała.

Aby odciążyć tornistry szkoły zapewniają szafki i miejsca przeznaczone do pozostawiania rzeczy i książek, z których uczeń nie korzysta, bądź nie potrzebuje w danym dniu.

Pracownicy Oddziału Higieny Dzieci i Młodzieży przeprowadzili również prelekcje dla uczniów dot. profilaktyki wad postawy oraz instruktażu prawidłowego pakowania tornistra.

W marcu br. Powiatowe Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne na terenie całego województwa zachodniopomorskiego przeprowadzają pomiary wagi tornistrów i plecaków szkolnych oraz  stanowisk pracy i nauki uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych. Szczegółowe dane zbiorcze zostaną opublikowane na stronie Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Szczecinie po zakończonej akcji.