W celu świadczenia usług na najwyższym poziomie stosujemy pliki cookies. Korzystanie z naszej witryny oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu. W każdym momencie można dokonać zmiany ustawień Państwa przeglądarki. Zobacz politykę cookies.

Informator ekonomiczny

Informacje ogólne

Położenie geograficzne, ludność, obszar, stolica, język urzędowy

Państwo Zjednoczonych Emiratów Arabskich (PZEA) położone jest w południowo wschodniej części Półwyspu Arabskiego.

Granice: południowa i zachodnia z Arabią Saudyjską (457 km), wschodnia i północna z Omanem (410 km). Granica lądowa z Katarem w regionie Khawr al Udayd jest źródłem sporów między dwoma krajami. W rzeczywistości oba kraje kwestionują to, czy mają wspólną granicę lądową.

Ukształtowanie terenu: pustynna nizina ograniczona od północnego zachodu linią brzegową Zatoki Perskiej (około 1 200 km długości), a od wschodu pasmem górskim o wysokości ponad 1 500 m n.p.m. i częściowo wybrzeżem Zatoki Omańskiej.

Powierzchnia: 83 600 km2, z czego 87% przypada na emirat Abu Zabi.

Ludność: zgodnie z danymi ONZ, populacja PZEA wynosi obecnie 9,852,462. Większość populacji PZEA stanowią obcokrajowcy (około 90%). W miastach PZEA, którego 4/5 powierzchni stanowią pustynie żyje 85% populacji. 86,4% populacji PZEA zamieszkuje tereny zurbanizowane (8,542,144).

Największe miasta: Dubaj – 1 137 347 mieszkańców, Abu Zabi (stolica państwa) – 603 492 mln,
Szarża – 543 733, Al Ain – 408 733.

Największe grupy narodowościowe: Hindusi, Pakistańczycy, Bengalczycy, Filipińczycy, Egipcjanie, Sudańczycy, Palestyńczycy, Irańczycy. Największą zachodnią grupą narodowościową są Brytyjczycy. Rdzenni Emiratczycy stanowią 11,6 % ludności kraju.

Językiem oficjalnym jest arabski, lecz w praktyce językiem powszechnie używanym jest język angielski. W użyciu są również języki poszczególnych grup etnicznych (malajalam, hindi, urdu, perski, tagalog i inne).

Warunki klimatyczne

W Państwie Zjednoczonych Emiratów Arabskich (PZEA) panuje klimat zwrotnikowy pustynny z wysokimi temperaturami utrzymującymi się przez cały rok. Dodatkowo, na wybrzeżu Zatoki Perskiej, a więc zarówno w stołecznym Abu Zabi, jak i Dubaju, w okresie od maja do końca października należy liczyć się z dochodzącą do 80-90% wilgotnością. Kombinacja temperatury na poziomie 40-45 stopni i wysokiej wilgotności występuje więc przez mniej więcej połowę roku. Jest to skrajnie uciążliwe, właściwie uniemożliwia przebywanie na zewnątrz budynków w tym okresie. Temperatury odczuwalne dochodzą w okresie letnim nawet do 60 st. C.

Opady właściwie nie występują (jedynie sporadycznie w okresie zimowym, zdarzają się jednak zimy pozbawione opadów).

Główne bogactwa naturalne

Głównymi zasobami naturalnymi PZEA są ropa naftowa (zasoby szacowane na 97,8 mld baryłek = 15,6 mld ton) oraz gaz ziemny (4,5 bln m3 zasobów gazu niekonwencjonalnego oraz 7,7 bln m3 zasobów gazu konwencjonalnego). Na początku stycznia 2020 r. na pograniczu emiratów Abu Zabi oraz Dubaj odkryto czwarte co do wielkości złoża gazu ziemnego na Bliskim Wschodzie (państwowa spółka naftowa ADNOC szacuje zasoby na 2,3 bln m3). PZEA jest siódmym co do wielkości producentem ropy naftowej na świecie i czwartym co do wielkości producentem ropy naftowej w kartelu OPEC (jako członek OPEC od 1967 r.). W 2018 r. eksport ropy z PZEA wyniósł 74,940 mln USD (2017 r. 65,641 mln USD), średnia roczna produkcja ropy w 2018 r. wyniosła  3,008.3 mln baryłek dziennie. W 2018 r. PZEA posiadało łącznie 57 szybów wiertniczych.

W emiracie Abu Zabi znajduje się 90% całkowitych rezerw ropy, podczas gdy w Dubaju znajduje się tylko 4 mld baryłek, natomiast w  Szardży 1,5 mld baryłek. Na początku 2020 r. w emiracie Szardża odkryto nowe złoża gazu ziemnego. Państwowa spółka naftowa Sharjah National Oil Corporation przy współpracy z włoską spółką naftową Eni odkryła nowe złoża gazu ziemnego o natężeniu przepływu ok. 1,42 mln m3 w odwiercie Mahani-1. Jest to pierwsze od ponad 37 lat odkrycie nowych złóż lądowych gazu ziemnego na tym obszarze o szacowanej wydajności ok. 50 mln stóp sześciennych gazu dziennie.

Spółka ADNOC jest największą spółką naftową w PZEA, najbardziej popularne gatunki ropy w PZEA to Murban, Upper Zakum, Umm Lulu oraz Das Blend. Zgodnie z najnowszym porozumieniem kartelu OPEC+, w ramach którego w maju i czerwcu 2020 r. 23 kraje będą koordynować wycofanie z rynku 9,7 mln baryłek dziennie globalnej produkcji, spółka ADNOC zawiesiła tymczasowo plany ekspansji i ograniczy wydobycie z 4,1 mln baryłek dziennie do 2,5 mln. Na terenie PZEA znajdują się cztery rafinerie ropy naftowej w Jabel Ali (należąca do Emirate Oil), w Fudżajrze (należąca do Metro Oil) oraz należące do grupy ADNOC rafinerie w Al-Ruwais oraz w Umm Al-Narr.

System walutowy, kurs i wymiana

Gospodarka pieniężna państwa znajduje się pod ścisłą kontrolą Banku Centralnego PZEA. Waluta - dirham (AED), dzielący się na 100 filsów - w pełni wymienialna na waluty światowe; związana stałym kursem wymiany z dolarem USA (AED 3,67 = USD 1,00). W stosunku do innych walut  -  w tym również do euro  -  kurs dirhama jest płynny i zmienia się razem z kursem dolara USA do tych walut. Wymiana walut obcych na dirhamy i w drugą stronę nie stanowi problemu. Wymiany można dokonywać nie tylko w bankach czy hotelach, ale również w specjalnych punktach zajmujących się transferami pieniędzy za granicę oraz w większych supermarketach. W niektórych supermarketach można płacić w dolarach, euro lub walutach krajów ościennych.

Religia

Religia państwowa  -  islam, wyznawana przez ok. 96% ludności (85% sunnici, 15% szyici); poza tym chrześcijanie (w większości katolicy), hinduiści oraz inne wyznania narodów Azji Południowo-Wschodniej. W odniesieniu do wyznań nie-muzułmańskich istnieje pełna swoboda odbywania praktyk religijnych. W Abu Zabi i Dubaju sprawowane są nabożeństwa różnych wyznań chrześcijańskich w wielu językach  -  także w języku angielskim i francuskim. Nabożeństwa w języku polskim odbywają się tylko okazjonalnie.

Wykaz dni świątecznych i wolnych od pracy

Jedynym oficjalnym świętem państwowym jest upamiętniające rocznicę powstania państwa w 1971 roku Święto Narodowe przypadające na dzień 2 grudnia, a innym świeckim świętem o stałej dacie jest Nowy Rok (1 stycznia). Pozostałe święta publiczne mają charakter religijny i są to święta ruchome, gdyż ich daty wyznaczane są przez obowiązujący w islamie rok księżycowy. Do najważniejszych z nich należą: Nowy Rok muzułmański (księżycowy), Urodziny Proroka, Al-Isra wa Al-Miraj, Eid Al-Fitr (zakończenie Ramadanu), Eid Al-Adha.

Infrastruktura transportowa

PZEA posiada doskonałą stale powiększaną sieć dróg i autostrad (łącznie ponad 4.200 km), prowadzących również do Arabii Saudyjskiej i Omanu. Transport kolejowy nie istnieje, choć w toku są prace budowy linii łączącej centra przemysłowe na zachodzie kraju z ośrodkami miejskimi i portami w centrum (Abu Zabi, Jebel Ali, Dubai, Szarża), a w dalszej perspektywie także z portami na wschodnim wybrzeżu nad Oceanem Indyjskim. Budowę towarowej sieci kolejowej w PZEA nadzoruje państwowa spółka Etihad Rail. W Abu Zabi powstanie także metro. Na projekt przeznaczono 8 mld USD. Dubaj ogłosił 35 mega-projektów transportowych, które zostaną przedsięwzięte do 2020 roku, w tym: rozbudowa metra, dróg i miejskich kanałów wodnych. Emiraty Szardża i Adżman również mają w planach budowę sieci tramwajowych.

W PZEA doskonale rozwinięty jest transport lotniczy, obsługujący połączenia międzynarodowe. W PZEA znajduje się 43 porty lotnicze. Lotniska cywilne obsługiwane są przez czterech krajowych przewoźników, posiadających w swoich flotach łącznie ponad 500 samolotów. Obsługują oni ok. 75 mln pasażerów rocznie. Szacuje się, że w roku 2020  popyt na pasażerskie przewozy lotnicze w PZEA wzrośnie do 9,4 mln, a wartość sektora lotniczego w gospodarce kraju wyniesie 53 mld USD, prognozuje się, że do roku 2030 r. wyniesie ona 88,1 mld USD.  W roku 2020 port lotniczy Dubaj International Airport (DXB) po raz szósty uzyskał miano największego międzynarodowego lotniska pod względem liczby obsłużonych podróżnych (w 2019 r. port obsłużył 86,4 mln pasażerów). DXB jest także szóstym pod względem ruchu towarowego największym portem lotniczym na świecie. Jedna z największych linii lotniczych na świecie - Emirates Airline ma swoją główną siedzibę w Dubaju. Planowany udział linii Emirates w dubajskiej gospodarce w 2020 r. szacowany jest na 53,1 mld USD, co będzie stanowić  37,5% PKB emiratu i stworzy 750 tys. miejsc pracy.  Drugim pod względem wielkości lotniskiem w Dubaju jest Dubai World Central (DWC), który docelowo będzie mógł obsłużyć 160 mln pasażerów i 12 mln ton ładunku rocznie. W skład DWC wchodzi Międzynarodowy port lotniczy w Jabel Ali - Al Maktoum International Airport, otwarty 27 czerwca 2010 roku, który do 2030 r. będzie w stanie obsłużyć 130 mln pasażerów rocznie. Całkowity koszt portu lotniczego szacowany jest na 82 mld USD. W 2006 r. wokół portu Al Maktoum została zapoczątkowana idea zintegrowanego miasta okołolotniskowego o powierzchni 145 km2 – Dubai South. Budowa Dubai South ma na celu umocnienie pozycji Dubaju na mapie świata, jako wiodącego centrum handlowego, inwestycyjnego oraz transportowego. Dubai South stworzy ponad 500 tys. miejsc pracy, stanie się również domem dla wystawy Expo2020 i będzie składać się z ośmiu zintegrowanych dzielnic, w tym dzielnicy logistycznej. Al Maktoum w przyszłości ma stać się nie tylko centrum obsługującym podróże lotnicze, ale także kosmiczne. Od 1 listopada 2016 r. przewoźnik WizzAir obsługuje loty z Dubaju do Katowic z lotniska Al Maktoum. W Abu Zabi trwają prace nad ukończeniem nowego portu lotniczego - Midfield Terminal Complex, który będzie obejmował 742 000 m2. W 2020 r. w Abu Zabi powstaną także dwie nowe niskobudżetowe linie lotnicze Wizz Air Abu Dhabi oraz Air Arabia Abu Dhabi.

W PZEA funkcjonuje w sumie 21 portów morskich, w tym 11 nowoczesnych portów pełnomorskich, 9 w Zatoce Perskiej i 2 na wybrzeżu Oceanu Indyjskiego. Flota handlowa PZEA dysponuje 58 nowoczesnymi statkami oraz ponad tysiącem tzw. dhows, drewnianych statków obsługujących żeglugę kabotażową w całym regionie. Port Jebel Ali jest to siódmy największy terminal kontenerowy na świecie. Na etapie rozbudowy są także dwa inne porty w Dubaju: Khalifa Port oraz DP World. PZEA staje się centrum importu, eksportu, a także działalności re-eksportowej w regionie i na świecie. Tworzone w pobliżu centrów logistycznych specjalne strefy ekonomiczne rosną rocznie w tempie dwucyfrowym.

Obowiązek wizowy

W dniu 6 maja 2015 roku w Brukseli podpisano porozumienie o zniesieniu wiz krótkoterminowych między Unią Europejską a Państwem Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Nowe regulacje umożliwiają bezwizowy pobyt obywatela polskiego na terytorium PZEA na okres nieprzekraczający 90 dni w każdym okresie 180-dniowym w celach: turystycznych, kulturalnych, naukowych, wizyt u rodziny i znajomych. Ruch bezwizowy dotyczy posiadaczy następujących ważnych dokumentów podróży: paszportu zwykłego, paszportu dyplomatycznego, paszportu służbowego/urzędowego i paszportu specjalnego, a więc nie dotyczy osób legitymujących się paszportami tymczasowymi. Wymogiem niezbędnym jest posiadanie paszportu ważnego co najmniej 6 miesięcy od daty wjazdu. Wyżej wymienione uregulowania dotyczące wjazdu nie obejmują pobytów w celu podjęcia pracy zarobkowej w PZEA.

W przypadku zatrudnienia (a w niektórych emiratach również zakupu mieszkania) otrzymuje się wizę ważną 2 lata. Szczegółowe informacje o możliwości wjazdu obywateli polskich oraz uzyskania wiz do PZEA można znaleźć na stronie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych PZEA lub w Ambasadzie PZEA w Warszawie.

Władze PZEA nie stawiają przeszkód przy wjeździe osób z paszportami zawierającymi wizy wjazdowe Izraela lub inne ślady pobytu w tym kraju.

Uwaga: Władze PZEA nie uznają polskich paszportów tymczasowych jako dokumentów uprawniających do wjazdu do PZEA. Paszporty te honorowane są jedynie do celu tranzytu lub wyjazdu z kraju.

Generalnie system wizowy PZEA, obejmujący 16 rodzajów wiz wjazdowych i pobytowych w zależności od charakteru przyjazdu do tego kraju, opiera  się na systemie tzw. sponsoringu. Formalnie biorąc o wizę występuje nie osoba przyjeżdżająca do PZEA, lecz jej tamtejszy sponsor, biorący odpowiedzialność za tę osobę w czasie jej pobytu. Może to być biuro podróży, hotel, linia lotnicza, miejscowy obywatel, partner gospodarczy, instytucja administracji publicznej, wyższa uczelnia (w przypadku nauczycieli akademickich i studentów), firma zamierzająca zatrudnić danego cudzoziemca lub posiadający wizę długoterminową cudzoziemiec (ale tylko dla członków swej rodziny). Od II połowy 2009 roku działa w Warszawie Ambasada PZEA, której pion konsularny przejął te sprawy.

W dniu 22 kwietnia 2012 roku podpisano między Polską a PZEA umowę o zniesieniu obowiązku wizowego dla posiadaczy paszportów dyplomatycznych, która weszła w życie.  

System administracyjny

Państwo Zjednoczonych Emiratów Arabskich jest federacją siedmiu emiratów, z których każdy jest monarchią absolutną, rządzoną tradycyjnie przez władców wywodzących się z określonego klanu/dynastii. Poszczególne emiraty mają duży zakres autonomii wewnętrznej  -  szczególnie w kwestiach gospodarczych.

Władza ustawodawcza

Organem ustawodawczym państwa, decydującym o podstawach jego funkcjonowania jest siedmioosobowa Najwyższa Rada Federalna (NRF), której członkami są władcy poszczególnych emiratów. NRF wybiera prezydenta i wiceprezydenta Federacji. Biorąc pod uwagę dominującą ekonomiczną i ludnościową pozycję emiratów Abu Zabi i Dubaju, niepisaną zasadą jest, iż prezydentem Federacji jest władca Abu Zabi, a wiceprezydentem i premierem - władca Dubaju. Prezydent (w porozumieniu z NRF) mianuje premiera, który przedstawia prezydentowi do zaakceptowania proponowany skład rządu.

Władza wykonawcza

Premier stoi na czele rządu federalnego, spełniającego główną funkcję wykonawczą. Na szczeblu emiratów funkcje o charakterze rządu lokalnego pełnią Rady Wykonawcze, mianowane przez poszczególnych władców.

Parlament Federacji stanowi 40-osobowa Federalna Rada Narodowa (FRN), która jest organem doradczym i kontrolnym. Skład Rady jest w połowie mianowany bezpośrednio przez władców emiratów, a w połowie wybierany przez kolegia elektorów wytypowanych przez władców. FRN obraduje 4 razy w roku. Podobne zgromadzenia o charakterze doradczym funkcjonują również na szczeblu poszczególnych emiratów.

Sądownictwo, obejmujące Sąd Najwyższy i sądy pierwszej instancji, jest niezależne, oparte na prawie szaria (muzułmańskim). Członkowie Najwyższego Sądu Federalnego mianowani są przez Najwyższą Radę Federalną.

Partie polityczne ani związki zawodowe nie istnieją z uwagi na prawny zakaz ich powoływania.

Struktura administracji gospodarczej

Administracja gospodarcza obejmuje sześć resortów gospodarczych na szczeblu rządu federalnego oraz departamenty właściwe dla spraw gospodarki i infrastruktury na szczeblu  emiratów. W poszczególnych emiratach ważną rolę odgrywają lokalne izby handlu i przemysłu (w każdym emiracie jest jedna - nie ma poza tym żadnych izb regionalnych czy branżowych). Stanowią one zarówno zrzeszenia przedsiębiorców (dla większości rodzajów działalności gospodarczej przynależność do izby jest obowiązkowa), jak i pełnią pewne funkcje administracyjno-urzędowe. Izby zapewniają poza tym m.in. takie usługi prawne, jak mediacja w sporach (nie arbitraż) czy ściąganie (egzekucja) przeterminowanych należności. Wobec szczególnego znaczenia wydobycia i przeróbki ropy naftowej i gazu ziemnego - zarówno z punktu widzenia całego państwa, jak i dysponujących tymi surowcami emiratów - nadzór nad tym sektorem sprawują w poszczególnych emiratach specjalne autonomiczne organy. Np. w Abu Zabi i Szarży jest to Najwyższa Rada Naftowa. Zasiadają w niej w większości przedstawiciele rządzącej dynastii z władcą emiratu na czele (w Abu Zabi jest to szejk Khalifa Bin Zayed Al Nahyan, będący jednocześnie prezydentem PZEA i władcą emiratu Abu Zabi).

Sądownictwo gospodarcze

Poza systemem mediacji (arbitrażu) spory wynikłe z działalności gospodarczej podlegają sądownictwu cywilnemu. System sądów gospodarczych znajduje się obecnie w fazie tworzenia.

Gospodarka

Ogólna charakterystyka sytuacji gospodarczej

Państwo Zjednoczonych Emiratów Arabskich posiada siódme co do wielkości złoża ropy naftowej. Zasoby szacuje się na 97,8 milionów baryłek ropy naftowej i ponad 4,5 mld m3 zasobów gazu niekonwencjonalnego, 7,7 mld m3 zasobów gazu konwencjonalnego. Jednym z elementów programu rządowego dywersyfikacji gospodarki PZEA było wprowadzenie w 2019 r. podatku VAT w wysokości 5%. Przychody z tytułu podatku VAT zasiliły budżet państwa w 2018 r. o 27 mld PLN (6%). Dzięki podatkowi VAT polityka fiskalna PZEA stała się bardziej niezależna od węglowodorów.

PZEA ogłosiło ambitne plany, aby znaleźć się w pierwszej 20. krajów o najwyższym Globalnym Indeksie Innowacji (GII). PZEA rokuje dobrze uwzględniając nakłady, liczbę nowopowstałych projektów oraz gromadzenie danych; obszarem wymagającym większej uwagi jest natomiast wydajność, przekładającą się na wskaźnik PKB. Rozwój gospodarki opartej na wiedzy jest kluczowym elementem programu UAE Vision 2021. W 2019 r. PZEA skoczyło o dwa miejsca w indeksie GII, osiągając 36. miejsce (najwyższe w świecie arabskim) spośród 129 krajów. W 2019 r. najbardziej innowacyjnym krajem na świecie była Szwajcaria, następnie Szwecja i USA. W br. Dubaj ogłosił plany, aby do 2025 r. stać się centrum światowego handlu, gdzie wartość handlu poza-naftowego wyniesie 2 mld PLN. Emiracki Bank Centralny poinformował, że w 2019 r. gospodarka rozwijała się na poziomie 2,9% PKB rocznie, co jest lepszym wynikiem niż wskazania IMF, który przewidywał rozwój na poziomie 1,6% PKB. Głównym czynnikiem wzrostu był silny rozwój sektora energetycznego, który rósł w tempie 7,6%. Sektor poza-naftowy w 2019 r. rozwijał się na poziomie 1,1% PKB. Bank Centralny PZEA zanotował także spadek liczby bankowych przelewów zagranicznych z PZEA głównie do krajów Azji południowo -wschodniej z poziomu 169,2 mld PLN w 2018 r. do 164,9 mld PLN w 2019 r. Najwyższym udziałem PKB charakteryzuje się przemysł i sektor usługowy. 

Główne sektory gospodarki

Z uwagi na zmieniające się trendy na światowych rynkach i rosnące zainteresowanie inwestorów w rynki niskoemisyjne (wykorzystujące alternatywne źródła energii), tempo transformacji gospodarki PZEA, która wciąż oparta jest głównie na wydobyciu i eksporcie węglowodorów, wymaga przyspieszenia. W 2018 r. nominalne PKB wyniosło 414 mld USD, z czego 26% stanowiło PKB sektora węglowodorów. W ramach strategii energetycznej 2050, ogłoszonej w 2017 r., gospodarka kraju poddana zostanie stopniowej transformacji. Obecnie opiera się ona w znacznej części na zasobach węglowodorowych i gałęziach związanych z przemysłem naftowym. Nowa wizja gospodarki zakłada do 2050 r. zwiększenie udziału tzw. czystej energii w całkowitym mixsie energetycznym kraju o 50%. W kontekście czystej energii określono kolejno udział 44% energii pozyskanej z tzw. odnawialnych  źródeł, 38% energii pozyskanej z gazu, 12% energii uzyskanej z tzw. czystego węgla oraz 6% z energii jądrowej.  Przekształcenie gospodarki wymaga znacznych nakładów, PZEA przeznaczyło ok. 160 mld USD w nowe zrównoważone projekty. Pozostałe 50% mixu energetycznego będzie nadal pochodzić z paliw kopalnych. Strategia energetyczna 2050 zakłada również zmniejszenie śladu węglowego poprzez wychwytywanie, wykorzystanie oraz magazynowanie dwutlenku węgla (CCUS). Aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na energię, obecnie prowadzone są intensywne badania nad potencjałem energetycznego wykorzystania wodoru. PZEA jest wyjątkowo bogate węglowodory, co jest niezwykle korzystne, ponieważ najbardziej ekonomiczny proces wytwarzania wodoru pochodzi z gazu i gazów towarzyszących ropie naftowej. W ramach dywersyfikacji gospodarki PZEA, następuje również zwiększenie udziału we wzroście gospodarczym tzw. sektorów poza-naftowych, takich jak transport i logistyka, turystyka (biznesowa ,wypoczynkowa oraz medyczna), nieruchomości, usługi finansowe, a także coraz bardziej doinwestowany sektor przemysłowo-produkcyjny.

W emiracie Fudżajra powstanie największa niezależna elektrociepłownia w PZEA. Abu Dhabi Power Corporation (ADPower) razem z japońskim Marubeni Corporation powołało konsorcjum do inwestycji największej niezależnej elektrowni cieplnej w PZEA, IPP Fujairah F3, która będzie wykorzystywać jedną z najbardziej wydajnych i zaawansowanych technologii CCGT, układ gazowo-parowy z turbina gazową. Konsorcjum zrzesza państwową spółkę Abu Dhabi Power (60%) oraz Marubeni Corporation (40%). Prognozuje się, że do lata 2023 r. elektrownia osiągnie pełną moc o wartości 2,4 GW, która będzie w stanie zasilić 380 000 gospodarstw domowych w energię elektryczną.

Po 12 latach prac nad projektem, Federalny Urząd ds. Regulacji Jądrowej (FANR) wydał koncesję na uruchomienie bloku 1 w elektrowni jądrowej w Barakah. Koncesja ma obowiązywać przez 60 lat i pozwoli spółce Zawah Energy Company (spółka zależna Emirates Nuclear Energy Company), która zarządza elektrownią, ostatecznie przejść do pełnej eksploatacji pierwszej jednostki Al Kaabi. Reaktor Barakah 1 o mocy 1400 megawatów (MW) energii elektrycznej, zlokalizowany jest we wschodnim regionie Gharbiya w Abu Zabi. Projekt realizowany w ramach umowy jv Emirates Nuclear Energy Corporation (ENEC) i Korean Electric Power Corporation (KEPCO) wynosząca 24,4 mld USD, obejmie cztery reaktory o łącznej mocy 5600 MW, które zaspokoją 25% zapotrzebowania kraju na energię, jednocześnie ograniczając emisję 21 mln ton dwutlenku węgla rocznie. Dzięki koncesji PZEA znalazło się w grupie 30 krajów prowadzących działalność w ramach pokojowego wykorzystania energii jądrowej. Szacuje się, że uruchomienie reaktora nastąpi na początku 2021 r.

Największa elektrownia solarna na świecie „Nur” w Abu Zabi wytwarza obecnie 1,2 GW czystej energii elektrycznej. Do roku 2030 Abu Zabi chce wytwarzać do 10 GW energii ze słońca. Realnie Abu Zabi ma szansę produkowania 19% prądu ze źródeł solarnych. Elektrownia Nur kosztowała  3,2 mld PLN. Jej funkcjonowanie ogranicza emisję gazów cieplarnianych o 1 mln t. metrycznych rocznie, co jest równoważne z emisją 200 tyś samochodów na ulicach miasta. Do roku 2022 planowane jest ukończenie największej odsalarni wody morskiej na świecie o zdolności odsalania ponad 900 tyś. m. sześciennych wody.

Tabela najważniejszych wskaźników makroekonomicznych

Wyszczególnienie

2018  2017

PKB

414,179  

 377,701

PKB na jednego mieszkańca

40,859

 40 595.557

Tempo wzrostu PKB w procentach

9 658

 5 785

Relacja deficytu/nadwyżki finansów publicznych do PKB w procentach

1,19

 -1,42

Relacja całkowitego długu publicznego do PKB w procentach

19,14

 20

Stopa inflacji (indeks cen konsumpcyjnych CPI) w procentach

112.29

 106.42

Stopa bezrobocia w procentach

2,57

 2,46

Wartość obrotów handlu zagranicznego (w Euro lub USD)

300 000

 240 000

Wartość eksportu (w Euro lub USD)

388,179

 384,044

Wartość importu (w Euro lub USD)

264,765

 277,086

Relacja deficytu/nadwyżki na rachunku obrotów bieżących bilansu płatniczego do PKB w procentach

9,1

 7,3

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich w kraju urzędowania (w Euro lub USD)

38 100

38 000

Wartość zagranicznych inwestycji bezpośrednich kraju urzędowania za granicą (w Euro lub USD)

10 385

 10 354

Źródło: Roczny Biuletyn Statystyczny OPEC 2019

Handel zagraniczny

Kluczową rolę w rozwoju gospodarczym Emiratów odgrywa wymiana handlowa z zagranicą.  Wg danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF), wartość eksportu towarów i usług z PZEA w 2018 r. wyniosła 230,890 mln EUR. Główni odbiorcy eksportu PZEA to kolejno: Indie 9,3%, Japonia 9,1%, Chiny 5,7%, Oman 5,1%, Unia Europejska (28) 4,5%, Arabia Saudyjska 3,8%, Pakistan 3,6%, Singapur 3,5%, Szwajcaria 3,4% oraz Tajlandia 3,3%.

Wartość importu towarów i usług do PZEA w 2018 r. wyniosła 213,600 mln EUR, gdzie głównymi krajami, od których PZEA importuje najwięcej, to: Unia Europejska (28) 20,1%, Chiny 15,5%, Indie 9,9%, Stany Zjednoczone 9,3%, Japonia 5,7%, Wietnam 3,2%, Arabia Saudyjska 3,0%, Korea Południowa 2,1%, Szwajcaria 2,1% oraz Hong Kong 1,6%.

W relacji do PKB eksport stanowi trwale ok. 70%, a import ponad 51% (potwierdzają to wstępne szacunki za 2015 rok). Dzięki dużemu reeksportowi obroty handlowe z zagranicą wykazują dodatnie saldo, choć spadające ceny ropy wpływają na nie negatywnie. Pozwoliło to pokryć znaczny deficyt bilansu usług, transferów i dochodów od inwestycji, pozostawiając jeszcze nadwyżkę bilansu obrotów bieżących. Ok. 50% wartości eksportu przypada na ropę naftową, gaz ziemny i produkty pochodzenia wydobywczego (oznacza to, iż udział środków pochodzących z eksportu węglowodorów w PKB PZEA osiągnął poziom 29,2%), 30-33% to reeksport towarów importowanych, a 20% przypada na eksport pozostały, z którego 4/5 pochodzi ze specjalnych stref ekonomicznych. Eksport ropy naftowej skierowany jest głównie do Japonii, Korei Południowej, ChRL i innych państw Azji Wschodniej. Główny przedmiot nie-węglowodorowego eksportu PZEA to aluminium hutnicze, którego Emiraty są czołowym eksporterem na świecie. Drugą ważną pozycją w tej grupie jest złoto, będące czołową pozycją reeksportu: przez Dubaj przechodzi 10% światowych obrotów tym metalem. Główni odbiorcy emirackiego eksportu to Japonia (24%), Korea Południowa (9%), Tajlandia (5%), Indie (4,8%) i Iran. Import pochodzi głównie z Chin (13%), Indii (10%), USA (8,7%), Japonii (6,1%), Niemiec (ok. 6%), oraz Wielkiej Brytanii (5,3%), Włoch (4,6%) i Turcji.

Wg danych Międzynarodowego Funduszu Walutowego (IMF) obroty handlowe PZEA z resztą świata w 2018 r. wyniosły 444,490 mln EUR, z czego eksport PZEA stanowił 230,890 mln EUR (wzrost o 31,2% w stosunku do roku poprzedzającego), natomiast import wyniósł 213,600 mln EUR (spadek o -6,4% w stosunku do roku poprzedzającego).

Inwestycje zagraniczny

Wg raportu Konferencji Nardów Zjednoczonych ds. Handlu i Rozwoju (UNCTAD) z 2018 r., napływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) do PZEA w latach 2016-2017 wzrósł o 8%. Pod koniec 2017 r. napływ BIZ osiągnął wartość 10 mld USD. Wg światowego rankingu BIZ, PZEA osiągnęło 30. miejsce. Zasób BIZ w PZEA w latach 2016-2017 osiągnął 129 mld USD. Wg danych agencji Dubai Investment Development Agency, BIZ w pierwszej połowie 2018 r. wzrosły o 26% rok do roku I wyniosły 4,84 mld USD. Znaczna część BIZ koncentruje się na sektorach handle, nieruchomości, finansów i ubezpieczeń, produkcji oraz budownictwie. Napływ BIZ do PZEA w latach 2010-2016 pochodził kolejno z Królestwa Wielkiej Brytanii, Indii, USA, Francji, Arabii Saudyjskiej, Austrii, Japonii, BVI, Szwajcarii oraz Kuwejtu.

Prowadzenie działalności gospodarczej w PZEA odbywa się w specjalnych strefach ekonomicznych (free zones), w kontynentalnej części kraju (poza specjalnymi strefami) oraz w strefach offshore. Wraz z utworzeniem jednostki dedykowanej BIZ w Ministerstwie Gospodarki PZEA, w lipcu 2019 r. rząd federalny zatwierdził ustawę dotyczącą wprowadzenia tzw. „pozytywnej listy” 122 rodzajów działalności gospodarczej z pełnym prawem własności dla inwestorów zagranicznych (w kontynentalnej części kraju). Z drugiej strony głównymi słabościami tego kraju są niewielkie rozmiary jego rynku krajowego, istotna zależność od importu, międzynarodowej sytuacji finansowej, a także od sektora węglowodorów. W raporcie Doing Business 2020 opublikowanym przez Bank Światowy, PZEA zajęło 16. miejsce na 190. Proprytetowe obszary Innowacji to: lotnictwo, sektor obrony, franczyza, opieka zdrowotna, edukacja, transport, sprzęt i usługi związane z przemysłem naftowym i gazowym, energie odnawialne (ogromny potencjał fotowoltaiczny), gospodarka wodna (uzdatnianie wody), eksploracja kosmosu.

Państwo Zjednoczonych Emiratów Arabskich jest członkiem międzynarodowych organizacji gospodarczych takich jak: Bank Światowy (WB), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), Światowa Organizacja Handlu (WTO), Panarabska Strefa Wolnego Handlu (GAFTA), Arabski Fundusz Rozwoju Społeczno-Gospodarczego (AFESD), Organizacja Państw Eksporterów Ropy Naftowej (OPEC), Organizacja Arabskich Krajów Eksportujących Ropę Naftową (OAPEC).

Stosunki gospodarcze z Unią Europejską     

Dla nadania odpowiedniego impulsu rozwojowego kraje Rady Współpracy Państw Zatoki  -  a wśród nich i PZEA -  uznały za niezbędne zintegrowanie swych gospodarek w jeden system na wzór Unii Europejskiej. Oznacza to utworzenie wspólnego rynku towarów, usług, kapitału i siły roboczej oraz unii walutowej. Dojście do tych celów nie będzie procesem łatwym. Członkowie RWPZ to kraje o gospodarkach strukturalnie do siebie podobnych, nie komplementarnych, a raczej konkurencyjnych (na handel między nimi przypada tylko 7% ich obrotów, mimo ich taryfowego uprzywilejowania w ramach porozumienia GAFTA), często związanych indywidualnymi umowami z krajami trzecimi. Gospodarki te są w ogromnym stopniu uzależnione od siły roboczej pochodzącej z krajów, które nie są członkami RWPZ. Trudno zatem np. zastosować do tych cudzoziemców  postanowienia o wspólnym rynku pracy. Trudności w procesie integracyjnym obrazuje rezygnacja w 2009 roku PZEA z  przystąpienia do unii walutowej. Był to protest przeciwko umiejscowieniu organów zarządzających RWPZ w Arabii Saudyjskiej, a nie w Emiratach. Posunięcie to zostało odebrane jako nieprzyjazny krok polityczny, nie uwzględniający faktu, iż PZEA są największym centrum finansowym na Półwyspie Arabskim o niekwestionowanym znaczeniu globalnym oraz tego, iż dotychczas nie została na ich terytorium ulokowana żadna z agend RWPZ. Od  szczytu z grudnia 2013 roku szefów państw tej unii nasilają się głosy akceleracji procesu utworzenia unii walutowej zwłaszcza w świetle aktualnej eskalacji niestabilności politycznej w krajach arabskich.

Obroty towarowe z Unią Europejską w 2018 r. 48,891 mln EUR, gdzie eksport towarów z UE do PZEA stanowił 37,837 mln EUR (nastąpił spadek o -11,1% w porównaniu z rokiem poprzedzającym), natomiast import wyniósł 11,054 mln EUR (10,7% wzrost w porównaniu z rokiem poprzedzającym).

Dwustronna współpraca gospodarcza

Gospodarcze umowy dwustronne

Polska i PZEA zawarły pięć umów dwustronnych o charakterze gospodarczym. Są to:

  • Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania
  • Umowa o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji
  • Umowa o współpracy w komunikacji lotniczej
  • Umowa o współpracy gospodarczej
  • Umowa o współpracy w dziedzinie turystyki

W dniu 7 lutego 2013 rok w Warszawie zostało podpisane porozumienia o współpracy dwustronnej między Komisją Nadzoru Finansowego a jej emirackim odpowiednikiem Securities & Commodities Authority. W dniu 11 grudnia 2013 roku w Abu Zabi podpisany został Protokół między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonych Emiratów Arabskich zmieniający Umowę między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonych Emiratów Arabskich w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku sporządzoną w Abu Zabi dnia 31 stycznia 1993 roku oraz Protokół sporządzony w Abu Zabi dnia 31 stycznia 1993 roku.

W dniu 8 czerwca 2015 roku w Warszawie podpisano:

- Memorandum o porozumieniu między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Zjednoczonych Emiratów Arabskich w sprawie współpracy w dziedzinie szkolnictwa wyższego i badań naukowych;

- List intencyjny między Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi Rzeczypospolitej Polskiej a Ministrem Środowiska i Zasobów Wodnych Zjednoczonych Emiratów Arabskich o rozwoju wzajemnej, współpracy w dziedzinie rolnictwa i bezpieczeństwa żywności, współpracy naukowo-badawczej i rynków rolnych;

- Memorandum o Porozumieniu o współpracy w dziedzinie innowacji oraz małej i średniej przedsiębiorczości. 

Umowy te oraz w/w porozumienia stanowią ważną podstawę rozwoju handlu i inwestycji między obydwoma krajami.

Dwustronna wymiana handlowa

Państwo Zjednoczonych Emiratów Arabskich to dla Polski kluczowy partner polityczny i gospodarczy w regionie Bliskiego Wschodu. Pozostaje, wraz z Arabią Saudyjską, największym partnerem gospodarczym w regionie. W 2018 r. obroty handlowe pomiędzy Polską w PZEA wyniosły 699,45 mln EUR, przy czym Polska wciąż utrzymuje dodatnie saldo wymiany. Niepokojącym trendem jest jednak utrzymujący się spadek udziału polskiego eksportu w wymianie handlowej. Od 2014 r. eksport nieustannie maleje, przy jednoczesnym, znacznym wzroście importu z PZEA. Dodatnie saldo wymiany handlowej zmalało w latach 2014-2018 o 66%, z 735 mln EUR w 2015 r. do 195,71 mln EUR w roku ubiegłym.

Na terenie PZEA działa ponad 40 średnich i dużych firm polskich i polonijnych, aktywne są one w wielu branżach. Ogólna liczba polskich przedsiębiorstw, z uwzględnieniem spółek miejscowych z mniejszościowym partnerem polskim bądź rejestrowanych w strefach wolnego handlu podmiotów jednoosobowych wynosi około 100 i wciąż wzrasta. Od stycznia 2018 r. działa w Dubaju prowadzone przez PAIH Zagraniczne Biuro Handlowe, którego zadaniem jest promocja Polski jako miejsca inwestycji oraz wspieranie polskiego biznesu już działającego na emirackim rynku, a także tych przedsiębiorców, którzy pragną zaistnieć na tutejszym rynku. Rozwój gospodarczy PZEA w najbliższych latach determinują inicjatywy władz państwowych, m.in. Vision 2021, a także plany średnio - i długoterminowe (podejmowane są próby planowania rozwoju i restrukturyzacji kraju wybiegające w czasie nawet poza 2050 r.). Celem tych inicjatyw jest budowa nowoczesnej i konkurencyjnej gospodarki niezależnej od cen ropy naftowej. Powoduje to, że PZEA posiada ogromny potencjał innowacji. Rozwiązania innowacyjne w większości importuje. Tu zauważamy przestrzeń dla rozwoju polskiego biznesu branży fotowoltaiki, energii odnawialnej oraz ochrony środowiska (zwłaszcza oczyszczanie wody), rozwiązań energooszczędnych i systemów recyklingowych. Także polskie technologie oczyszczania spalin przemysłowych (odpylanie, odsiarczanie) mają szanse konkurować z podmiotami z Europy Zachodniej, USA czy Azji na miejscowym rynku. Ze względu na wspomniany proces dynamicznych przeobrażeń, jakim poddawana jest gospodarka PZEA, w ocenie Placówki na rynku emirackim pojawiają się liczne możliwości dla polskich przedsięwzięć innowacyjnych. Doświadczenie wskazuje, że polscy przedsiębiorcy z tego sektora są zainteresowani rynkiem emirackim, a ich oferta jest konkurencyjna. Świadczyć mogą o tym udane w ocenie przedsiębiorców pobyty polskich start-upów na wystawach i konferencjach sektorowych w PZEA (np. GMIS, Global Manufacturing and Industrialization Summit), a także obecność polskich firm na targach technologicznych Gitex w Dubaju, które odbywają się w Dubaju. Mocno zauważona była na nich m.in. polska firma Advanced Protection Systems (APS). Oferuje ona na rynku PZEA rozwiązanie SafeSky, umożliwiające wykluczanie kolizji dronów z samolotami i ich wtargnięć w przestrzeń powietrzną lotnisk. W ocenie firmy, jest ona w stanie konkurować w PZEA nie tylko ceną, ale i innowacyjnością, co potwierdzają tez doświadczenia innych firm wystawiających się na tutejszych imprezach gospodarczych czy prowadzących już działalność w PZEA. Potencjał dostrzegamy przede wszystkim w sektorach: informatycznym, transportowym, energetycznym, maszynowym, farmaceutycznym oraz zarządzania procesami przemysłowymi.

  1. Maszyny i urządzenia przemysłowe -206 mln USD;
  2. towary rolne i spożywcze – 78,7 mln USD (84,8 mln EURO w 2017 r.). W tej kategorii przeważają produkty nieprzetworzone i niskoprzetworzone. Bardzo niskie wartości osiągają przetworzone, gotowe wyroby spożywcze;
  3. wyroby przemysłu chemicznego – 80 mln USD, gdzie główną grupą są kosmetyki, stanowiące 5,5% ogólnej wartości eksportu (30,30 mln USD). Szczególną uwagę zwraca wyjątkowo niski udział produkcji zbrojeniowej w eksporcie. Wg. Danych OEC, w 2017 roku wolumen wyniósł 10 tys. USD, co stanowi 0,0018% polskiego eksportu.

Wg dostępnych danych opracowanych przez Departament Analiz Gospodarczych w Ministerstwie Rozwoju, obroty towarowe między Polską a Państwem Zjednoczonych Emiratów Arabskich w okresie od stycznia do października 2019 r. wyniosły 917,647,453 USD, import 151,632,071USD, a eksport 766,015,382 USD. Struktura towarowa importu z Emiratów zdominowana jest przez dostawy aluminium hutniczego, który pozostał główną pozycją w naszym imporcie (56,2% importu ogółem). Drugą większą grupę towarową stanowią tworzywa sztuczne - 21%. a kolejną urządzenia mechaniczne, elektryczne (do rejestracji i odbioru dźwięku), optyczne - 11,7%. Inne istotne grupy towarowe to produkty pochodzenia roślinnego, materiały i wyroby włókiennicze oraz wyroby z kamienia, gipsu i cementu.

Wzajemne Inwestycje

Państwo Zjednoczonych Emiratów Arabskich stworzyło korzystne warunki do inwestowania. Polscy przedsiębiorcy mają możliwości zakładania spółek na terenie tego kraju, zarówno w strefach specjalnych (free zones), jak i poza nimi.

Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne wypływające z PZEA, zgodnie z danymi Ministerstwa Gospodarki PZEA, wyniosły 72 mld $ w 2015 roku. Udział BIZ wypływających z PZEA w BIZ w skali globalnej stanowił w 2015 roku aż 38% BIZ wypływających ogółem na świecie.

Koszyk inwestycyjny PZEA był zróżnicowany. Działania inwestycyjne w 2015 roku związane były głównie z branżą energetyczną, hotelarską, nieruchomościami, telekomunikacją, rozwojem i zarządzaniem infrastrukturą portową, bankowością i usługami finansowymi oraz sektorem przemysłowym. Zauważalny jest silny trend wzrostowy aktywności inwestycyjnej PZEA. W ciągu ostatniego dziesięciolecia, wartość BIZ wypływających wyniosła łącznie 234 mld dolarów.

Większość kapitału zainwestowano w krajach rozwiniętych, które posiadają zaawansowany aparat regulacji inwestycyjnych, stanowiący akcelerator biznesowy oraz zabezpieczający przedsięwzięcia od strony prawnej. W 2015 roku największa wartość BIZ wypłynęła w kierunku Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Kanady, Korei Południowej, Szwecji oraz kilku krajów arabskich. Warto zaznaczyć jednak plany inwestycyjne PZEA związane z krajami afrykańskimi, które aktywnie wprowadzają usprawnienia regulacyjne. W tym położeniu znalazła się m.in. Ghana, która zdecydowała się na otworzenie nowych stref ekonomicznych, złagodzenie polityki podatkowej i zapoczątkowanie działań mających na celu podniesienie jakości usług finansowych.

PZEA osiągnęły tak wysoki wynik BIZ dzięki transparentnej polityce inwestycyjnej, wsparciu rządowemu oraz wysokiemu standardowi środowiska operacyjnego.

Pomimo, iż BIZ napływające do PZEA były na zdecydowanie niższym poziomie niż BIZ wypływające, PZEA uplasowały się na wysokim, drugim miejscu listy największych beneficjentów BIZ w Azji Zachodniej, zaraz po Turcji (za: 2015 Global Investment Report). Wskazuje się na 15 mld dolarów (15% wzrost w stosunku do roku poprzedniego), które napłynęły  w formie BIZ do PZEA w 2015 roku. Stanowiło to 4,5% PKB kraju.  Głównymi inwestorami były przedsiębiorstwa z Wielkiej Brytanii, Japonii i Hong Kongu. Kluczowe sektory, w które zainwestowano to branża produkcji wody (odsalarnie) i elektryczności oraz sektor naftowy.

Jako czynniki sprzyjające napływowi inwestycji można wymienić brak bezpośredniego podatku obrotowego (z wyjątkiem podatku nałożonego na banki zagraniczne, przedsiębiorstwa sektora naftowego oraz operatorów telekomunikacyjnych), bezpośredniego podatku dochodowego, instrumentów kontroli dewizowej i limitów transferów pieniężnych. Co więcej, należy podkreślić istnienie silnego i dochodowego sektora bankowego, rozwiniętej bazy zagranicznych, wykwalifikowanych specjalistów, łatwy dostęp do ropy naftowej, niskie koszty energii oraz wysoki poziom siły nabywczej w PZEA.

Skumulowaną wartość polskich inwestycji bezpośrednich w Emiratach szacuje się na ok. 478 mln USD. Do powstałych już wcześniej firm produkcyjnych (Arabcan Co., należąca do krakowskiego Canpacku), kosmetycznych (Inglot), urządzeń klimatyzacyjnych (VTS Clima), mebli (MDD), czy budowlanych (Librus) dołączają ciągle nowe. Bardziej spektakularne przedsięwzięcia to spółka deweloperska w Dubaju, założona przez Kulczyk Investment House oraz udział jednego z polskich przedsiębiorców w znajdującej się w budowie fabryce fluoru Gulf Fluor w Abu Zabi. Ponadto, na kontraktach indywidualnych przebywa tam kilkuset polskich specjalistów, głównie inżynierów, architektów oraz personel medyczny. W PZEA działają także m.in.: Comarch, CCC, Freezco, Grupa Nowy Styl, Multidekor, Mokate, Techglass, Sunreef Yachts, Bogutti, Multidekor, Conhpol, Barwa System oraz Grenton.

Spojrzenie na listę uczestników handlu polsko-emirackiego wskazuje, że zakładane tu przez polskich przedsiębiorców (m.in. Telefonika Kraków, Koelner, Solaris) spółki o różnym charakterze  -  zarówno w strefach specjalnych, jak i poza nimi  -  generują znaczny eksport z Polski. Procesowi temu sprzyjają wspomniane wyżej dwustronne umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz o wzajemnym popieraniu i ochronie inwestycji, a może dojść do tego dodatkowy czynnik w postaci umowy o wolnym handlu z krajami Unii Europejskiej, która w dużym stopniu zniesie istniejące jeszcze wzajemne ograniczenia w dostępie do rynków.

Ze strony emirackiej, poza sięgającą jeszcze roku 2007 inicjatywą firmy deweloperskiej Limitless z Dubaju, która wykupiła w Polsce tereny budowlane (Wrocław, Poznań, Mazury), a w roku 2008 zawarła porozumienie z władzami miasta Chrzanowa o budowie wielkiej dzielnicy mieszkaniowej (ale nie rozpoczęła realizacji żadnego projektu), odnotowano zakupienie przez holding przemysłowy Al Masaood z Abu Zabi fabryki łożysk i warsztatów mechanicznych we Wrocławiu. W Gdańsku złożyli wizytę przedstawiciele holdingu Royal Group z Abu Zabi, interesując się  tamtejszymi propozycjami inwestycyjnymi. Inne inwestycje emirackie w Polsce miały przede wszystkim charakter portfelowy. Podobnie jak w latach ubiegłych banki i spółki inwestycyjne nabywały polskie obligacje dokonując jednak transakcji za pośrednictwem swoich europejskich spółek zależnych bądź agentów. Mimo szeroko prowadzonej akcji informacyjno-promocyjnej Polskiego Planu Prywatyzacji na lata 2008-2011 brak było w Polsce nowych emirackich inwestycji bezpośrednich. W maju 2012 roku największy na świecie fundusz majątku państwowego Abu Dhabi Investment Authority brał udział w IPO Jastrzębskiej Spółki Węglowej. Trzeba mieć jednak świadomość, że zdobycie dla Polski inwestorów z PZEA w warunkach światowego kryzysu gospodarczego jest zadaniem bardzo trudnym.

Ważnym czynnikiem, który ma potencjał pozytywnego wpływu na wymianę handlową między PZEA, a Polską jest podpisana w Abu Zabi w dniu 22 kwietnia 2012 roku umowa o współpracy gospodarczej. II posiedzenie ustanowionej na mocy tej umowy Wspólnej Komisji do spraw Współpracy Gospodarczej miało miejsce w dniach 28-30 kwietnia 2015 roku w Abu Zabi i Dubaju podczas rewizyty w PZEA Janusza Piechocińskiego, Wicepremiera, Ministra Gospodarki RP.  Ustanowienie Komisji, regularnie obradującej, pozwala nadzorującym je ministerstwom w Polsce i PZEA na stałą analizę, ocenę rozwoju oraz znajdowanie nowych kierunków współpracy dwustronnej.

W dniu 2 stycznia 1989 roku zawarte zostało porozumienie o współpracy między Polską Izbą Handlu Zagranicznego oraz Izba Handlu i Przemysłu emiratu Abu Zabi. W październiku 2009 roku Krajowa Izba Gospodarcza zawarła umowę o współpracy z Federacją Izb Handlu i Przemysłu PZEA. Przejawem realizacji tej umowy są organizowane corocznie przez KIG misje gospodarcze do PZEA, w których uczestniczą przedstawiciele polskiego biznesu  -  głównie małych i średnich przedsiębiorstw. KIG organizował również spotkania polskich przedsiębiorców z przedstawicielami Izb Handlu i Przemysłu emiratów Szarża i Ras Al Khaimah. W lutym 2013 roku przebywała w Polsce misja biznesu emirackiego, w skład której weszli przedstawiciele Federacji Izb Handlu i Przemysłu PZEA oraz Izby Handlu i Przemysłu Dubaju. I posiedzenie Polsko-Emirackiej Wspólnej Komisji Gospodarczej jakie miało miejsce w dniach 6-7 lutego 2013 roku zaowocowało m.in. podpisaniem porozumienia o współpracy Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych z Izbą Przemysłowo-Handlową Dubaju. 

W trakcie pobytów w PZEA delegacje z Polski spotykają się również z przedstawicielami powołanej w Abu Zabi w marcu 2006 roku Polskiej Grupy Biznesu, stowarzyszenia skupiającego środowisko polskich i zagranicznych przedsiębiorców i działaczy gospodarczych, czynnych na polu kontaktów z Polską. Polska Grupa Biznesu jest   dobrowolną, niedochodowa organizacją osób prywatnych i firm nie biorąca udziału w działaniach politycznych, działająca zgodnie z prawem PZEA. Cele PGB to: - wnoszenie wkładu w rozwój współpracy gospodarczej pomiędzy Polską a PZEA; - zapewnianie członkom Grupy forum wymiany bieżących informacji oraz doświadczeń związanych z możliwościami prowadzenia działalności gospodarczej zarówno w Polsce jak i PZEA; - współpraca z Ambasadą RP w Abu Zabi w sprawach związanych z działalnością statutową Grupy;  - zapewnianie członkom Grupy możliwości kontaktów z przedstawicielami administracji państwowej i gospodarczej wysokiego szczebla w Polsce i PZEA; - zapewnianie dostępu do organizacji i towarzystw działających w obszarach zainteresowań członków Grupy, a także wspierających rozwój handlu i inwestycji w Polsce lub PZEA; - organizacja spotkań biznesowych, seminariów, konferencji, imprez sportowych i kulturalnych, jak również pomoc w organizacji i uczestniczenie w targach i wystawach; - współpraca z Ambasadą RP w Abu Zabi w przygotowaniu strategii działania w celu stworzenia jak najlepszych stosunków ekonomicznych pomiędzy Polską i PZEA; -  zapewnianie pomocy dla oficjalnych polskich delegacji wizytujących PZEA.

Członkami PGB są:

  • członkowie korporacyjni: polskie przedsiębiorstwo zarejestrowane w Polsce i posiadające bezpośredni lub pośredni, formalnie zarejestrowany oddział w PZEA lub firma założona w PZEA z udziałem polskiego kapitału i zarządzana przez lub z udziałem polskiej kadry. Członek korporacyjny jest reprezentowany przez najwyższego rangą urzędnika zarządzającego przedsiębiorstwem, zamieszkującego i pracującego w PZEA lub przez inną osobę z zarządu przedsiębiorstwa, która zostanie nominowana do reprezentowania przedsiębiorstwa w Grupie i zostanie zatwierdzona przez Zarząd Grupy.
  • członkowie indywidualni: - polscy obywatele mieszkający i pracujący w PZEA a także obywatele PZEA reprezentujący polską firmę lub polskie produkty/usługi w PZEA (udziałowiec lub współudziałowiec firmy zarejestrowanej w UAE), oraz osoba nie podlegająca żadnej z powyższych kategorii, mieszkująca i pracująca na kierowniczym stanowisku w PZEA, zatrudniona w polskim przedsiębiorstwie lub firmie zarejestrowanej w PZEA będącej oddziałem polskiego przedsiębiorstwa lub agencja reprezentująca polskie towary/usługi.
Dostęp do rynku

Dostęp do rynku dla polskich towarów i usług

Pozycja PZEA jako jednego z największych centrów handlowych na Bliskim Wschodzie uwarunkowana jest przede wszystkim stosunkowo liberalną polityką handlową tego kraju, szczególnie w odniesieniu do importu i eksportu. Stawka celna, wg. klauzuli największego uprzywilejowania, oparta jest na Wspólnej Taryfie Celnej RWPZ i wynosi przeciętnie 5,5% (2011 rok, wg. WTO), przy czym cło na większość produktów wynosi 5%. Średnie cło wynosi 4.61%. Cło na alkohol wynosi 100%, zaś na tytoń- 50%. Związane stawki taryfy celnej PZEA (WTO - bound tariff), co do zasady, wynoszą 15%.

Procedury celne są nieskomplikowane i prowadzone za pomocą skomputeryzowanego systemu. Odzwierciedlają one politykę władz mającą na celu wspieranie eksportu, a w szczególności istotny dla Emiratów segment jakim jest re-eksport. Regulacje techniczne dotyczące przywozu towarów, mające źródło w standardach międzynarodowych, są sprawnie implementowane przy wprowadzaniu towarów na rynek PZEA.

Regulacje prawne dotyczące pośrednictwa („agency law”), wobec faktu, iż w PZEA nie ma przepisów dotyczących ochrony konkurencji, powodują segmentację rynku wewnętrznego i zawyżają ceny produktów ekskluzywnych marek. Tworzą również barierę ograniczającą postęp integracji handlowej w ramach RWPZ. Rząd Emiratów podjął w 2010 roku prace nad przepisami zmieniającymi istniejące regulacje. Ich celem jest zabezpieczenie uczciwego traktowania stron oraz wspieranie rozwoju konkurencji w PZEA.

Cechą charakterystyczną polityki eksportowej PZEA jest silne oparcie wymiany zagranicznej na strefach wolnego handlu („free zones”), z których pochodzi blisko 80% eksportu towarów innych niż węglowodory. Strefy wolnego handlu podlegają, co do zasady, wyłączeniu spod regulacji prawnych obowiązujących na terytorium celnym PZEA (licencjonowanie, umowy agencyjne, „emiratyzacja[2]”, własność państwowa) i rządzą się własnymi, wewnętrznymi  prawami.

Zamówienia publiczne udzielane przez rząd federalny przeprowadzane są z zachowaniem zasad konkurencji. Procedura realizowana jest elektronicznie (wykorzystanie, po spełnieniu pewnych kryteriów i uprzednim zarejestrowaniu, zapewniająca transparentność systemu „e-procurement’’). Natomiast zamówienia udzielane przez inne ciała publiczne, włączając w to przedsiębiorstwa państwowe i władze miejskie, jawią się niekiedy jako mało przejrzyste, z regulacjami zmieniającymi się przy każdym kolejnym przetargu. Realizacja zamówienia odbywa się przede wszystkim w oparciu o firmy zagraniczne, ze względu na brak, w większości przypadków, podmiotów miejscowych mogących wykonać je zgodnie z oczekiwanymi standardami.

Polski eksport nie natrafia na szczególne przeszkody administracyjne w dotarciu do rynku Emiratów, a w każdym razie obiektywne warunki konkurencji ma pod tym względem takie same jak eksport z innych krajów (poza członkami arabskiego ugrupowania GAFTA, którzy są tu nieco uprzywilejowani). Ujednolicona stawka celna w imporcie wynosi 5% ad valorem, przy czym wiele pozycji, obejmujących niektóre podstawowe artykuły żywnościowe, leki i sprzęt komputerowy, jest wolnych od obciążeń celnych. Wolny od cła jest również import do specjalnych stref ekonomicznych. Barierą pozataryfową dla dostaw wyrobów mięsnych jest warunek przedłożenia certyfikatu uboju „halal[3]". Istotną przeszkodą w imporcie jest obowiązkowe pośrednictwo miejscowych agentów lub monopolistów-importerów. Wprowadzane stopniowo nowe przepisy likwidują istniejące dotychczas monopole oraz liberalizują zasady współpracy z miejscowymi agentami i można mieć nadzieję, że w perspektywie doprowadzą one do likwidacji obowiązku posiadania emirackich pośredników w imporcie. Na import bezpośredni wpływają m.in. (wg. terminologii WTO: „MEASURES DIRECTLY AFFECTING IMPORTS’) następujące czynniki:

  • Wymóg rejestracji i wyłączne prawo dystrybucji

Warunkiem wstępnym importowania do PZEA jest wymóg posiadania odpowiedniej licencji. W przypadku działalności handlowej jest to licencja handlowa. Uprawnienie to wydawane jest przez właściwe władze emiratu, w którym prowadzona ma być dana działalność (znajdować się będzie siedziba, zakład przedsiębiorcy). Regulacje dotyczące rejestracji różnią się w zależności od danego emiratu. Licencja handlowa ważna jest wyłącznie w emiracie w którym została wystawiona, wyszczególnia ona produkty będące przedmiotem importu oraz charakter działalności podmiotu licencjonowanego (import, firma budowlana, itp.). Lokalny agent („clearing agent”), który musi mieć obywatelstwo kraju RWPZ, może dokonywać odprawy towarów wyłącznie wyszczególnionych w licencji. Zgodnie z „Prawem spółek handlowych” licencja może być otrzymana wyłącznie przez emirackie spółki kapitałowe z większościowym udziałem lokalnym oraz przez oddziały firm zagranicznych (będące 100% własnością firmy zagranicznej zakładającej oddział). Większość importu podlega jednakże zasadom określonym w „Prawie agencji handlowych”), na podstawie którego licencja handlowa może być przyznana wyłącznie agentom handlowym. Doświadczenie pokazuje, iż dystrybucja importowanych produktów z wyłączeniem pośrednika jest wyjątkowo utrudniona.  

  • Procedury celne

Każdy z emiratów posiada własne władze celne, natomiast procedura celna obowiązująca we wszystkich 7 emiratach oraz wymogi dotyczące dokumentów są identyczne. Na czele administracji celnej stoi Federalny Urząd Celny (FCA) powołany w 2003 roku.

Posiadacze licencji handlowych otrzymują indywidualny kod importowy, który wykorzystywany jest przez agentów handlowych przy wprowadzaniu i odprawie towarów objętych daną licencją na obszar celny PZEA. Podczas odprawy wymagane są: formularz zlecenia dostawy pochodzący od agenta spedycyjnego, oryginalna faktura, dokument określający zawartość przesyłki (packaging list) oraz list przewozowy. Władze celne emiratu, do którego nastąpił import towaru pobierają i zatrzymują należne cło, które nie jest transferowane do FCA. W przypadku dokonywania importu towarów objętych cłem i/lub innymi obciążeniami podatkowymi konieczne jest złożenie stosownego depozytu lub przedstawienie gwarancji bankowej.

  • Reguły pochodzenia towarów

PZEA stosują preferencyjne oraz nie-preferencyjne reguły pochodzenia towarów. Jako wynik zobowiązań w ramach unii celnej RWPZ PZEA stosują analogiczne zasady dotyczące traktowania produktów objętych nie-preferencyjnymi regułami pochodzenia jak inne kraje bloku. Zgodnie z przyjętą wykładnią dotyczącą ROO nie-preferencyjne reguły pochodzenia towarów stosuje się do produktów pochodzących z wybranych krajów lub które w tych krajach zostały przetworzone w ten sposób, że wartość produktu wzrosła o 40%. Certyfikaty pochodzenia towarów muszą być wystawione przez oryginalnego eksportera towaru i potwierdzone przez uznany urząd w kraju eksportującym oraz ambasadę PZEA.

  • Zakaz importu, licencjonowanie i kontrola

Wspólny Kodeks Celny RWPZ wyróżnia absolutny zakaz importu od ograniczonego importu. Każde z państw RWPZ tworzy własną listę zakazanych lub ograniczanych produktów, jednakże członkowie bloku starają się stworzyć wspólną listę obowiązującą powszechnie. Towary, które są zakazane w jednym z państw a dopuszczone w innym nie mogą być transportowane tranzytem przez terytorium państwa zakazującego. W PZEA całkowity zakaz motywowany jest różnymi względami, w tym regulacjami międzynarodowymi, ochroną środowiska, zdrowia i bezpieczeństwa, religią i względami obyczajowości. Zakaz obejmuje m.in. wszystkie narkotyki, używane opony, odpady przemysłowe, podrobioną lub kopiowaną walutę, azbest, sokoły „habara”, kość słoniową, rogi nosorożców, żywe wielbłądy, wszelkie publikacje niezgodne z zasadami religijnymi lub nieobyczajne. Import z Izraela jest objęty całkowitym zakazem.     

Dostęp do rynku pracy

Przepisy regulujące zatrudnianie cudzoziemców mają charakter ogólnie obowiązujący i nie dyskryminują obywateli polskich. 91% siły roboczej PZEA stanowią obcokrajowcy. Warunkiem zatrudnienia w PZEA jest uzyskanie wizy do pracy, której sponsorem jest przyszły pracodawca lub zleceniodawca w przypadku dzieła (prac) do wykonania. Pracodawcą lub zleceniodawcą może być tylko obywatel PZEA lub firma zarejestrowana zgodnie z miejscowymi przepisami. Wiza rezydencka, którą zapewnia pracodawca, może być ważna najwyżej 2 lata. Świadczenie usług wymaga obowiązkowego większościowego współudziału obywatela PZEA w tej działalności oraz wykupienia odpowiedniej licencji, odnawialnej co rok.

Nabywanie i wynajem nieruchomości

Nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców regulowane jest przez prawo poszczególnych emiratów i dlatego odnośne przepisy  są często odmienne. Z reguły jest to możliwe w wyznaczonych dzielnicach czy osiedlach. Nabycie nieruchomości niekoniecznie musi automatycznie zapewnić uzyskanie długoterminowej wizy pobytowej. Często istnieją w tym względzie ograniczenia, choć stopniowo restrykcje te są znoszone, gdyż ograniczają popyt na nieruchomości, co w aktualnej sytuacji koniunkturalnej nie jest zjawiskiem korzystnym. Dubaj jest jedynym emiratem, który zezwala na nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców na własność, jednakże nie we wszystkich inwestycjach. W marcu 2006 roku uchwalono „Prawo Własności Nieruchomości w Dubaju” („Dubai Property Law”), według tej regulacji nieruchomości mogą nabywać także obcokrajowcy z tym, że na wyznaczonych przez władze emiratu inwestycjach. Podobna sytuacja ma miejsce w emiracie Abu Zabi, gdzie obcokrajowcy mogą nabywać nieruchomości jedynie na wyznaczonych obszarach, poza wyspa Abu Zabi.

W odniesieniu do wynajmu nieruchomości nie ma ograniczeń. Mogą one jedynie wystąpić w przypadku prób masowego zakwaterowania pracowników (np. w związku z realizacją dużego kontraktu budowlanego) w typowych budynkach mieszkalnych, a nie w specjalnie do tego przeznaczonych kampusach, czy hotelach robotniczych. Z reguły czynsz za wynajem płaci się za rok z góry. Koszt wynajęcia/kupna mieszkania/domu w PZEA stanowi zasadniczy element każdego budżetu.  Z naszych obserwacji wynika, iż Dubaj jest bardzo podatny na mechanizmy rynkowe, w związku z tym ceny nieruchomości są w tym emiracie bardziej elastyczne. Od czasu wyjścia z kryzysu nieruchomości (lata: 2009-2012) ceny mieszkań w Dubaju rosły. W roku 2014 ceny wzrosły o 18,6%, a ceny domów - o 8,4%. W roku 2015 ceny sprzedaży mieszkań spadły o 11%, w porównaniu do poprzedniego roku, a ceny domów o 7 %].[4] Na początku roku 2016 odnotowano przewidywany trend spadkowy w związku z mniejszym popytem jako echo niższych cen ropy naftowej. Abu Zabi z kolei jest bardzo odporne na mechanizm rynku, tak więc pomimo przewagi popytu nad podażą, zdarza się, iż są problemy z wynajęciem danego mieszkania na długi czas. Ceny nieruchomości w Abu Zabi spadały dłużej niż w Dubaju. Dopiero od roku 2013 zaczęły wzrastać. W 2014 roku było to 7,5% dla mieszkań i 6,1% dla domów. W roku 2015 ceny mieszkań i domów w stolicy utrzymały się stosunkowo na tym samym poziomie. Na początku roku 2016 odnotowano znaczne spowolnienie tempa wzrostu podaży w związku z wejściem nowych przepisów dotyczących rynku nieruchomości w emiracie Abu Zabi. Podsumowując, koszt nieruchomości w Abu Zabi jest zdecydowanie wyższy niż w Dubaju.

System zamówień publicznych

PZEA nie podpisały (nie są również obserwatorem) porozumienia w ramach WTO dotyczącego zamówień publicznych (Plurilateral Agreement on Government Procurment). Zamówienia publiczne na szczeblu federalnym reguluje Ministerialna decyzja nr 20 z 2000 roku o administrowaniu systemem kontraktów. Regulacji tej nie podlegają zamówienia  publiczne dokonywane przez Ministerstwo Obrony oraz zamówienia związane z bezpieczeństwem państwa. Wyłączenie spod jego obowiązywania może nastąpić także na podstawie rezolucji podjętej lub prawa (systemowo) wydanego przez Radę Ministrów.

PZEA udzielają 10% preferencji cenowej dla lokalnych firm w zakresie zamówień publicznych. Władze wymagają od firm zarejestrowania się w rządowym systemie, zanim będą mogły one barć udział w procedurach udzielania zamówień publicznych. Do rejestracji kwalifikują się wyłącznie firmy z co najmniej 51% udziałem emirackim. Wymóg ten nie dotyczy dużych projektów lub zamówień w dziedzinie obronności, gdy nie występują lokalne firmy zdolne dostarczyć towar lub wykonać usługi.

W PZEA istnieje również obowiązek offsetu w przypadku zamówień obronnych, o wartości przekraczającej sumę 10 mln USD. W takim przypadku konieczne jest zawiązanie ekonomicznie opłacalnego joint-venture z lokalnymi partnerami biznesowymi, który jest zobowiązany w określonym terminie przynosić zyski równoważne 60% wartości kontraktu (zwykle 7 lat). Do tej pory powołano ponad 40 takich wspólnych projektów. Dwa z największych przedsięwzięć offsetowych to międzynarodowy projekt gazociągu Dolphin i Oasis - międzynarodowa firma leasingowa (stworzona przez brytyjski Aerospace). Pojawiają się również nieoficjalne doniesienia wskazujące, że wykonawcy mogą spełnić ich zobowiązania offsetowe przez dokonanie zryczałtowanej, bezpośredniej płatności na rzecz UAE Offset Group.

Ministerstwo Finansów PZEA przeprowadziło w ostatnich latach całkowita transformację systemu udzielania zamówień publicznych poprzez stworzenie wspomnianego systemu e-procurment działającego w formie aplikacji elektronicznej, której celem jest wprowadzenie nowego standardu przejrzystości procedur. Wprowadzony mechanizm cieszy się uznaniem  dostawców, gdyż eliminuje konieczność osobistego dokonywania wielu czasochłonnych i uciążliwych czynności (takich jak rejestracja w ministerstwie, składanie oferty, poszukiwanie wyników przeprowadzonych zamówień). Według władz system sprawdza się zarówno w odniesieniu do firm posiadających siedzibę w PZEA, jaki i oferentów zagranicznych. Szczegółowych informacji nt. systemu oraz szczegółowe wymagania dotyczące procedur zamówień publicznych opublikowane są na oficjalnych stronach rządowych:

http://www.mof.gov.ae/En/services/Pages/E-Procurment.aspx http://egov.uae.ae/mofsite/arabic/default.asp (tylko wersja arabska, wymóg rejestracji). Informacje nt. przetargów publikowane są na stronach zamawiających podmiotów oraz w prasie.  

Reasumując, zamówienia publiczne zlecane są z reguły w drodze przetargów. W przetargach firma zagraniczna nie może występować samodzielnie, lecz musi być reprezentowana przez swego oficjalnego emirackiego agenta lub też może uczestniczyć jako poddostawca/podwykonawca firmy emirackiej.

Różnice kulturowe w kontaktach biznesowych

W trakcie aktualizacji.

Przydatne kontakty i linki

http://www.uaeinteract.com/government/links.asp  (linki do stron www organów rządowych)

Samorządy gospodarcze

Prasa

Wydział Promocji Handlu i Inwestycji (WPHI) Ambasady RP w Abu Zabi

P.O. Box 2334, Abu Dhabi, United Arab Emirates,
fax: +971 2 4462967 tel. +971 2 418 7542 (49)
e-mail: abudhabi@trade.gov.pl
https://uae.trade.gov.pl

Polska Grupa Biznesu w PZEA w Zjednoczonych Emiratach

P.O. Box 2334, Abu Dhabi, United Arab Emirates,
fax: +971 2 4462967 tel. mob.: +971 50 6418708
e-mail: admin@pbguae.com
http://www.polishbusinessgroupuae.com 
http://www.pbguae.com/

 

 

Dokładne informacje na temat imprez targowych i wystawienniczych odbywających się na terenie Zjednoczonych Emiratów Arabskich, a w szczególności Abu Zabi i Dubaju znajdą Państwo na poniżej umieszczonych stronach internetowych:


Data aktualizacji: 20.04.2020